سوره کهف(الكهف)، آیه ۷۸ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۲
قَالَ هَٰذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِع عَّلَيْهِ صَبْرًا
او گفت: «اینک زمان جدایی من و تو فرا رسیده؛ اما بزودی راز آنچه را که نتوانستی در برابر آن صبر کنی، به تو خبر میدهم.
معنی کلمات و عبارات
«فِرَاقُ»: جدائی. از یکدیگر جدا شدن و دور گشتن. «تَأْوِیلِ»: تبیین و توجیه. بیان حکمت و راز کار.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- سومین تخلّف موسى(ع) از عهد خویش با خضر(ع) (مطرح ساختن گرفتن مزد)، آغاز جدایى آن دو از هم بود. «قال لو شئت لتّخذت ... قال هذا فراق بینى و بینک»
در باره این که «هذا» اشاره به چیست، احتمالاتى وجود دارد، از جمله این که اشاره به قول موسى(ع) باشد; یعنى، هذا القول سبب فراق بیننا
۲- ناتوانى موسى(ع) از تحمّل کارهاى خضر(ع)، در پى سومین سؤال و اعتراض او، به اثبات رسید. «قال هذا فراق بینى و بینک سأنبّئک بتأویل ما لم تستطع علیه صبرًا»
۳- خضر(ع)، پس از آخرین تخلّف موسى، براى جدا شدن از او، دلیل موجه و عذر پذیرفته شده داشت. «بلغت من لدنّى عذرًا ... قال لو شئت لتّخذت علیه أجرًا . قال هذا فراق بینى و بینک»
۴- خضر، موسى(ع) را مطمئن ساخت که اسرار کارهاى شگفت خویش را پیش از جدایى، براى او بازگو خواهد کرد. «سأنبّئک بتأویل ما لم تستطع علیه صبرًا»
۵- درجات تحمّل و نیز نوع عملکرد پیامبران و اولیا، با هم متفاوت است. «سأنبّئک بتأویل ما لم تستطع علیه صبرًا»
۶- کارهاى به ظاهر غیر قابل توجیه خضر(ع)، داراى باطن و حقیقتى درست بود. «سأنبّئک بتأویل ما لم تستطع علیه صبرًا»
«تأویل» از ریشه «أوْل» و به معناى «بازگرداندن» است ودر آیه، به معناى «مآل» است و مراد، حقایق و مصالحى است که کار خضر بر اساس آن انجام پذیرفته و باید ظاهر ناخوشایند کار خضر(ع) را به آن مصالح بازگرداند.
۷- علمى که موسى(ع) در پى آموختن آن از خضر(ع) بود، علم تأویل و تحلیل حوادث و شناخت حقایق پشت پرده رخدادها بود. «هل أتّبعک على أن تعلّمن ممّا علّمت ... سأنبّئک بتأویل ما لم تستطع علیه صبرًا»
۸- روشِ آموختنِ علم تأویل حوادث و شناخت علل اصلى رخدادهاى هستى، روشى تجربى و عملى است. «سأنبّئک بتأویل ما لم تستطع علیه صبرًا»
۹- موسى(ع) بر روش آموختن علم تأویل حوادث، شکیبایى نداشت. «سأنبّئک بتأویل ما لم تستطع علیه صبرًا»
۱۰- برخوردارى از علم تأویل و تحلیل حوادث و مصاحبت با عالمانى مانند خضر(ع)، نیازمند صبرى برتر از صبر موسى(ع) و طاقتى افزون تر از طاقت او است. «سأنبّئک بتأویل ما لم تستطع علیه صبرًا»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۷–۸۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۰–۸۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۰–۱۰۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۷۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۷۸ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۷۸ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۷۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۷۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۷۶–۸۲ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۷۸
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تحصیل دانش تحلیل حوادثروش تحصیل دانش تحلیل حوادثشرایط تحصیل دانش تحلیل حوادثشرایط همنشینی با خضرشرایط همنشینی با علماصبر اولیاءاللهصبر در همنشینی با خضرعهدشکنی باخضرمراتب اولیاءاللهموسی و دانش تحلیل حوادثتعلم از خضرجدایی موسی و خضرمعذوریت خضرراز عمل خضراعتراض به خضرصبر در همنشینی با علماعلم غیب موسیمراتب انبیاعجز موسیاعتراض موسیعهدشکنی موسیصبر انبیابی صبری موسیقصه خضرخواسته های موسیقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
- اطمینان دادن خضر(علیه السلام) به موسی(علیه السلام)، درباره اگاه کردن او به تاویل کارهایش+۳ آیه
- موسی(علیه السلام)، در پی اموختن علم تاویل از حضرت خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- ضرورت اجرای وظیفه، براساس فرمان خداوند و پرهیز از اِعمال نظر شخصی+۳ آیه
- جهل به راز حوادث پیش امده، از عوامل ناشکیبایی و اعتراض+۸ آیه
- اعلام جدایی خضر(علیه السلام) از موسی(علیه السلام)، پس از اعتراض او به مزد نگرفتن در برابر تعمیر دیوار+۱ آیه
- جدایی خضر(علیه السلام) از موسی(علیه السلام)، در قبال وفا نکردن موسی(علیه السلام) به تعهدات خویش+۲ آیه
- خضر(علیه السلام) بیان کننده تاویل کارهای شگفت خود به موسی(علیه السلام)، پس از اعلام جدایی از وی+۱ آیه
- اگاهی خضر(علیه السلام)، از حکمت و فلسفه رفتارهای خویش
- وعده خضر(علیه السلام) به موسی(علیه السلام)، در تبیین بخشی از اسرار کارهای خود به او+۱ آیه
- اثبات راستگویی خضر(علیه السلام) و درستی پیش بینی او، از شکیبا نبودن موسی(علیه السلام) بر اقدامات وی+۷ آیه
- کارهای خضر(علیه السلام)، دارای اسرار و مصالح نهفته+۱۶ آیه
- سؤال زود هنگام موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام)، موجب محرومیّت از مصاحبت با وی+۳ آیه
- سؤال زود هنگام موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام)، موجب محرومیّت از مصاحبت با وی+۵ آیه
- بی صبری موسی(علیه السلام) در برابر کارهای به ظاهر ناصحیح خضر(علیه السلام)+۷ آیه
- عدم اگاهی موسی(علیه السلام) از راز کارهای خضر(علیه السلام)علّت بی صبری او+۴ آیه
- جدا شدن خضر(علیه السلام) از موسی(علیه السلام) به دلیل بی صبری او در برابر کارهای وی+۲ آیه
- جهل به راز حوادث پیش امده از عوامل بی صبری و اعتراض+۵ آیه
- ناتوانی موسی(علیه السلام)، در همراهی خضر(علیه السلام)+۹ آیه
- عذر قابل قبول خضر(علیه السلام) برای جدایی از موسی(علیه السلام)، پس از اخرین تخلّف او+۱ آیه
- تعجیل و شتاب، از افات علم+۴ آیه
- موسی(علیه السلام) در پی دستیابی به علم تاویل و تحلیل حوادث از خضر(علیه السلام)+۱ آیه
- امکان فراگیری علم غیب، برای برخی انسانها+۳ آیه
- سفر موسی(علیه السلام) و یوشع برای ملاقات خضر(علیه السلام)داستانی شایسته یاداوری+۱ آیه
- بیصبری موسی علیه السلام در برابر کارهای شگفتانگیز خضر علیه السلام+۷ آیه
- عدم اگاهی موسی علیه السلام از راز کارهای خضر علیه السلام، علت بیصبری او+۲ آیه
- جداشدن خضر علیه السلام از موسی علیه السلام، به دلیل بیصبری او در برابر کارهای وی+۲ آیه
- وعده خضر به موسی علیه السلام در تبیین بخشی از اسرار کارهای خود به او+۱ آیه