آیه ۸۷ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۸۷ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۳

قَالَ أَمَّا مَن ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلَىٰ رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذَابًا نُّكْرًا

گفت: «اما کسی را که ستم کرده است، مجازات خواهیم کرد؛ سپس به سوی پروردگارش بازمی‌گردد، و خدا او را مجازات شدیدی خواهد کرد!

معنی کلمات و عبارات
«ظَلَمَ»: کفر ورزید (نگا: بقره / . ستم کرد. «نُکْراً»: زشت. ناشناخته و غیر معروف برای مردمان. «عَذَاباً نُکْراً»: عذاب سختی که همانند آن دیده نشده باشد.
نزول
نکات آیه
۱- ذوالقرنین، از کیفر ساحل نشینان غرب، چشم پوشى کرد و تنها کسانى را که بر ستم کارى خود باقى بمانند، به مجازات تهدید کرد. «قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه» ۲- گریز از ایمان و عمل صالح، ظلم است. «قال أمّا من ظلم» مراد از ظلم در این آیه - به قرینه آیه بعد که مؤمنان داراى عمل صالح را در برابر ستم گران قرار داده است - بى ایمانى و ترک کردار نیک است. ۳- ذوالقرنین، بر قوم ساحل دریا، سلطه کامل یافته بود. «قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه» ۴- ذوالقرنین، به ایمان آوردن ظالمان ساحل دریا و دست برداشتن آنان از ظلم و فساد، امیدوار بود و در مجازات آنان شتابى نداشت. «قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه» حرف «سوف» براى آینده است و فعل هاى شرط («آمن» و «عمل») در آیه بعد، قرینه این است که ذى القرنین، به احتمال ایمان آوردن ظالمان، در مجازات آنان تعجیل نکرده است. ۵- ستم کاران، در قیامت، به عذابى سخت گرفتار خواهند شد. «فیعذّبه عذابًا نکرًا» ۶- حاکمیّت ذوالقرنین، در جهت ظلم زدایى و کفرستیزى بود. «قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه» ۷- ذوالقرنین، به معاد و وجود کیفر سخت اخروى براى ظالمان، معتقد بود. «قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه ثمّ یردّ إلى ربّه فیعذّبه عذابًا نکرًا» ۸- ذوالقرنین، ظالمان ساحل دریا را علاوه بر تهدید به مجازات و کیفرهاى خویش، از عذاب سخت آخرت، بیم داد. «قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه ثمّ یردّ إلى ربّه فیعذّبه» ۹- آخرت، زمان بازگردانده شدن ستم گران و کافران و افراد ناصالح به پیش گاه خداوند و حساب رسى کردار آن ها است. ثمّ یردّ إلى ربّه فیعذّبه ۱۰- ذوالقرنین عذاب اخروى ظالمان را، از کیفر دنیوى آنان، شدیدتر و سنگین تر دانست. «قال ...ثمّ یردّ إلى ربّه فیعذّبه عذابًا نکرًا» «نکر» به معناى «منکَر» صفت مشبهه و توصیفِ عذاب جهنم است; یعنى، عذاب آخرت، بسیار ناگوار و میزان دشوارى آن ناشناخته است. ۱۱- کیفر اخروى ستم کاران، جلوه اى از ربوبیّت الهى است. «یردّ إلى ربّه فیعذّبه عذابًا نکرًا» ۱۲- حکومت ذوالقرنین، حکومتى دینى و الهى بود. «قال ...ثمّ یردّ إلى ربّه فیعذّبه عذابًا نکرًا» ذوالقرنین، مجازات ستم پیشگان را به دست خود، در طول مجازات و عذاب خداوند در آخرت دانسته است،بنابراین، حکومت ذوالقرنین، برپایه موازین الهى تأسیس شده و با آن منطبق بود. ۱۳- عذاب جهنم، عذابى بسیار سخت و ناگوار است. «ثمّ یردّ إلى ربّه فیعذّبه عذابًا نکرًا» «عذاباً» مفعول مطلقِ تأکیدى براى «یعذبه» است که دالِ بر شدّت عذاب الهى است «نکراً» نیز که صفت براى «عذاباً» است، تأکیدى فزون تر بر ناگوارى عذاب است.
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۴- «عن أمیرالمؤمنین(ع):... «أمّا من ظلم» و لم یؤمن بربّه «فسوف نعذّبه» فى الدنیا بعذاب الدنیا «ثمّ یردّ إلى ربّه» فى مرجعه «فیعذّبه عذاباً نکراً» ; از امیرالمؤمنین(ع) روایت شده که (مقصود آیه این است) «اما کسى که ستم کرده» و به پروردگارش ایمان نیاورده است «به زودى» در دنیا، به عذاب دنیوى «او را عذاب خواهیم کرد، سپس در معاد خویش به سوى پروردگارش بازگشت داده مى شود و خدا، او را به عذابى سخت گرفتار خواهد کرد». [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۳۴۲، ح ۷۹; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۹۸، ح ۲۱۵.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۵)
  • تهدید شدن ظالمان مشرک به شکنجه، از جانب ذوالقرنین+۲ آیه
  • تهدید شدن ساکنان سرزمینهای فتح شده از جانب ذوالقرنین به عذابی سخت از سوی وی+۱ آیه
  • حاکمیّت ذوالقرنین، در جهت ظلم ستیزی و کفرستیزی+۳ آیه
  • استفاده ذوالقرنین، از روش تنبیه و تشویق در حکومتش+۵ آیه
  • پرداختن حکومتهای الهی به مبارزه با ظلم و تلاش برای سبک بار ساختن مقرّرات اجتماعی مؤمنان+۱ آیه
  • رفتارهای خضر(علیه السلام)، موجب تعجّب و غیر قابل درک برای موسی(علیه السلام)، در صورت بیان نکردن دلیل ان از سوی ان حضرت
  • فرمان خدا، به مخیّر بودن ذوالقرنین بر مجازات یا بخشش ساحل نشینان کفرپیشه و ستم کار غرب سرزمین خویش+۲ آیه
  • تهدید ظالمان به عذاب، از سوی ذوالقرنین
  • حاکمیّت ذوالقرنین، بر مبنای ظلم ستیزی و مبارزه با کفر+۱ آیه
  • اختلافات عقیدتی در غرب، در دوران ذوالقرنین+۲ آیه
  • انسانهای مؤمن و ظالم، در غرب سرزمین ذوالقرنین+۲ آیه
  • تهدید ظالمان به عذاب، از جانب ذوالقرنین، در سفر اوّل+۱ آیه
  • باور ذوالقرنین، به معاد و کیفر و عذاب اخرتی+۲ آیه
  • اعتقاد ذوالقرنین، به سخت تر بودن عذاب اخرتی نسبت به عذاب دنیایی+۱ آیه
  • باور ذوالقرنین، به توحید ربوبی+۲ آیه
  • ذوالقرنین، حاکمی ظلم ستیز و در پی مجازات ظالمان+۱ آیه
  • کیفر براساس ظلم و پاداش بر مبنای ایمان و عمل صالح، تفکّر عادلانه ذوالقرنین+۲ آیه
  • عقیده ذوالقرنین، به معاد و کیفر و عذاب اخرتی+۲ آیه
  • سبک بار ساختن مقرّرات اجتماعی و نرمش و مدارا با مؤمنان نیک کردار، شیوه ذوالقرنین در مدیریّت+۲ آیه
  • جداسازی مرز ظالمان متجاوز از مؤمنان درستکار، روش ذوالقرنین در اداره جامعه+۲ آیه
  • تنبیه و تشویق، دو عنصر مورد توجّه ذوالقرنین، در برخورد با مردم+۲ آیه
  • اعتقاد ذوالقرنین به معاد، تحقّق وعده ها و عذابهای اخرت
  • ذوالقرنین، شخصیّتی شجاع و برخوردار از امکانات خدادادی+۲ آیه
  • امیدواری ذوالقرنین، به ایمان اوردن ستمگران ساحل دریا+۲ آیه
  • تهدید ظالمان به مجازات، از جانب ذوالقرنین+۱ آیه
  • شدّت بیشتر عقوبت ستم پیشگان در اخرت، بر کیفر دنیایی انان، در دیدگاه ذوالقرنین
  • گرفتاری به عذاب در اخرت، پیامد ظلم و ستمگری
  • عذاب شدن ظالمان در دنیا، به دست ذوالقرنین+۱ آیه
  • لزوم پرداختن حکومتهای الهی، به مبارزه با ظلم+۳ آیه
  • حاکمیّت ذوالقرنین، در جهت ظلم زدایی و کفرستیزی+۲ آیه
  • عذاب زشت، در انتظار ظالمان
  • ایمان، عامل مصون ماندن از عذاب الهی+۳ آیه
  • عمل صالح، عامل حفظ انسان از کیفر+۳ آیه
  • بازگویی سفر ذوالقرنین به شرق و غرب، نمودی از احاطه علمی خدا بر زوایای زندگی او+۸ آیه
  • ظلم و ستم، عملی قبیح، از نظر عقل و عقلا
  • ظالمان ساحل نشین غربی، در دیدگاه ذوالقرنین، مستحقّ کیفر دنیایی و عذاب اخرتی+۲ آیه
  • سختگیری بر ظالمان و متجاوزان و اسانگیری بر مؤمنان راست کردار، شیوه مدیریّتی ذوالقرنین+۲ آیه
  • اختلافهای عقیدتی و عملی در میان مردم مغرب زمین، هنگام رسیدن ذوالقرنین به انجا+۲ آیه
  • ساحلنشینان مغرب سرزمین ذیالقرنین، دارای زمینه مساعد برای ایمان و عمل صالح+۵ آیه
  • ایمان اوردن مردم مغرب سرزمین ذیالقرنین و دست برداشتن از ظلم و فساد، باعث امیدوار شدن ذوالقرنین و مجازات نکردن انان+۱ آیه
  • سلطه کامل ذوالقرنین، بر مردم مغرب زمین+۱ آیه
  • ظلم و ستم، در میان مردم مغرب زمین+۱ آیه
  • ناتوانی مردم مغرب سرزمین ذیالقرنین، از رویارویی با ذوالقرنین+۲ آیه
  • چشمپوشی ذوالقرنین، از کیفر ساحل نشینان مغرب زمین+۱ آیه
  • برخی ساحلنشینان مردم مغرب سرزمین ذیالقرنین، مردمی کفر پیشه و ستم کار، هنگام رسیدن ذوالقرنین به انجا+۱ آیه
واژه‌ها