آیه ۸۳ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۸۳ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۲

معنی کلمات و عبارات
«ذِی الٌقَرْنَیْنِ»: ذوالقرنین را اسکندر مقدونی و کورش کبیر و شاهی از پادشاهان یمن که تبابعه نامیده می‌شدند می‌دانند. علّت تسمیه او به ذوالقرنین شاید این باشد که مشرق و مغرب جهان آن روزی را تسخیر نمود و عربها به آن «قَرْنَیِ الشَّمْسِ»: یعنی دو شاخ خورشید می‌گویند. یا بدین علّت بوده است که کلاهخودی بر سر نهاده است که دو شاخک داشته است. «سَأَتْلُو»: خواهم خواند. بیان خواهم کرد. در رسم‌الخطّ قرآنی الف زائدی در آخر دارد. «ذِکْراً»: یادی. شمّه‌ای (نگا: کهف / ).
نزول
نکات آیه
۱- مردم زمان پیامبر(ص) از آن حضرت، درباره ذوالقرنین، پرسش هایى را مطرح ساخته بودند. «و یسئلونک عن ذى القرنین» «قرن» به معناى «شاخ» است. گفته اند وجه تسمیه «ذوالقرنین» آن بوده که وى، دو رشته گیسوان بافته، همانند دو شاخ داشته و یا این که بر کلاه او دو شاخ قرار داشته است. البته «قرن» به معناى مدّت زمانى متمادى که مردم در آن زیست مى کنند نیز آمده و لذا برخى نیز وجه تسمیه را دوران طولانى حاکمیت ذوالقرنین دانسته اند. ۲- «ذوالقرنین»، شخصیتى تاریخى و شناخته شده در عصر پیامبر(ص) بوده است. «و یسئلونک عن ذى القرنین» ۳- خداوند، شیوه پاسخ گویى به پرسش هاى مردم را به پیامبر(ص) تعلیم داده است. «و یسئلونک ... قل سأتلوا علیکم» ۴- پرسشش هاى مردم از پیامبر(ص)، زمینه نزول برخى آیات و تبیین مطالبى براى مردم بود. «و یسئلونک عن ذى القرنین» ۵- خداوند به ارائه مطالبى درباره «ذى القرنین» به وسیله آیاتى از قرآن، وعده حتمى داد. «قل سأتلوا علیکم منه ذکرًا» ضمیر در «منه» به «ذى القرنین» برمى گردد و «من» براى تبعیض است ; یعنى، بخشى از اخبار و حالات او. مراد از «ذکراً» به قرینه «سأتلوا» آیات قرآن است. ۶- تشریح داستان ذى القرنین، برپایه تلاوت وحى و نه آگاهى هاى شخصى پیامبر(ص) استوار است. «سأتلوا علیکم منه ذکرًا» ۷- بخشى از علوم و اطلاعات پیامبر(ص) در گروِ نزول وحى بود. «و یسئلونک ... قل سأتلوا»
تفسیر (۱۲)
روایات و احادیث

۸- «عن أبى عبداللّه(ع) قال: ملک الأرض کلّها أربعة: مؤمنان و کافران. فأمّا المؤمنان: فسلیمان بن داوود و ذوالقرنین ; از امام صادق(ع) روایت شده که فرمود: چهار نفر بودند که بر تمام زمین حکومت کردند: دو نفر مؤمن و دو نفر کافر. آن دو نفر مؤمن: سلیمان بن داوود و ذوالقرنین بودند». [منبع: خصال، ج ۱، ص ۲۵۵، ح ۱۳۰; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۹۵، ح ۲۰۷.] ۹- «عن أبى جعفر(ع) قال: إنّ ذاالقرنین لم یکن نبیاً و لکنّه کان عبداً صالحاً أحبّ اللّه فأحبّه اللّه و ناصح للّه فناصحه اللّه. أمر قومه بتقوى اللّه فضربوه على قرنه، فغاب عنهم زماناً، ثمّ رجع إلیهم، فضربوه على قرنه آخر و فیکم من هو على سنّته ; از امام باقر(ع) روایت شده: ذى القرنین، پیامبر نبود و لکن بنده صالحى بود که خدا را دوست داشت، پس خدا نیز او را دوست داشت; براى خدا خالصانه عمل مى کرد، پس خدا هم خیر او را خواست. او قوم خود را به تقواى خدا امر کرد، آن قوم ضربتى بر قرن او (یعنى یک طرف سر او) وارد کردند، پس، مدّت زمانى را از آن ها پنهان شد، سپس به سوى آنان بازگشت، پس ضربتى به قرن دیگرش (یعنى طرف دیگر سرش) وارد کردند و در میان شما نیز کسى وجود دارد که همانگونه خواهد شد». [منبع: کمال الدین، ص ۳۹۳، ح ۱; نورالثقلین، ج ۳- ، ص ۲۹۴، ح ۲۰۲.] ۱۰- «عن أبى جعفر(ع) قال: إنّ اللّه لم یبعث أنبیاء ملوکاً فى الأرض إلاّ أربعة بعد نوح: أوّلهم ذوالقرنین ; از امام باقر(ع) روایت شده که فرمود: خدا در زمین، پیامبران را پادشاه قرار نداد، مگر چهار پیامبر را که بعد از نوح بودند: نخستین آنان، ذوالقرنین بود». [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۳۴۰، ح ۷۵; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۹۵، ح ۲۰۶.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱۴)
  • نااشنایی مردم شرق سرزمین ذوالقرنین، با بنّایی و ساختمانسازی+۱ آیه
  • تاسیس و گسترش تمدّنی عظیم در عصر ذوالقرنین+۴ آیه
  • پایهریزی و شکوفایی تمدّنهایی بزرگ، در سایه حکومتهای خدادادی رهبران الهی+۴ آیه
  • خداوند منشا اعطای تمدّن به انسانها+۱ آیه
  • برخورداری از حکومت، نشانه تمدّن+۴ آیه
  • ساختن سدّ اهنین بین دو کوه از سوی ذیالقرنین، نشانه تمدّن گسترده وی+۴ آیه
  • برخورداری از توان و امکانات، از نشانههای تمدّن+۴ آیه
  • گروهی از مردم عصر ذوالقرنین، انسانهای جاهل و نااگاه+۲ آیه
  • ذوالقرنین، دارای حکومتی دینی، مقتدر و بهره مند از امکانات مادی+۱ آیه
  • حاکمیّت ذوالقرنین، در جهت ظلم ستیزی و کفرستیزی+۳ آیه
  • حمایت ذوالقرنین از محرومان، در ایّام حکومتش+۹ آیه
  • استفاده ذوالقرنین، از روش تنبیه و تشویق در حکومتش+۵ آیه
  • اشنایی اجمالی مردم عصر بعثت با ذوالقرنین
  • احاطه کامل خداوند، بر امکانات و نیروهای در اختیار ذوالقرنین+۱ آیه
  • پرسش از محمّد(صلی الله علیه واله)، در مورد قصّه ذوالقرنین
  • پرسش مردم از پیامبر(صلی الله علیه واله)، در مورد قصّه ذوالقرنین، زمینه نزول ایات پاسخگو در این باره
  • وعده حتمی خداوند به ارایه مطالبی، درباره قصّه ذوالقرنین، جهت پاسخ به پرسش مردم، در مورد ایشان
  • اشنایی اجمالی مردم عصر بعثت با قصّه ذوالقرنین، زمینه پرسش درباره وی از پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • گستردگی حکومت و پادشاهی ذوالقرنین، در تمام زمین+۱ آیه
  • ذوالقرنین، دارای حکومتی مردم دار و تلاش کننده برای رفع مشکلات مردم+۲ آیه
  • حکومت ذوالقرنین، تحت نظارت مستقیم خداوند+۱ آیه
  • برخورداری ذوالقرنین، از قدرت و اقتدار در حکومت خود، به لطف پروردگار+۱ آیه
  • ذوالقرنین، دارای حکومتی در جهت ترویج توحید+۱ آیه
  • حاکمیّت ذوالقرنین، بر مبنای ظلم ستیزی و مبارزه با کفر+۱ آیه
  • باور ذوالقرنین، به معاد و کیفر و عذاب اخرتی+۲ آیه
  • اعتقاد ذوالقرنین، به سخت تر بودن عذاب اخرتی نسبت به عذاب دنیایی+۱ آیه
  • باور ذوالقرنین، به توحید ربوبی+۲ آیه
  • ذوالقرنین، معتقد به مملوکیّت خود برای پروردگار+۱ آیه
  • ذوالقرنین، معتقد به منشا بودن خداوند برای همه نعمتها و امکانات+۲ آیه
  • اعتقاد ذوالقرنین، به منشا بودن خداوند برای حکومت و قدرت او+۲ آیه
  • دانش و قدرت انسان، جلوه ای از رحمت پروردگار در اعتقاد ذوالقرنین+۴ آیه
  • ایمان و اعتقاد محکم ذوالقرنین به وعده های خداوند و تحقّق حتمی انها+۱ آیه
  • اعطای علم و راهکارهای علمی به ذوالقرنین، از جانب خداوند+۶ آیه
  • اعطای اختیار مجازات یا بخشش مردم به ذوالقرنین، از سوی خداوند+۱ آیه
  • تشویق مؤمنان به انجام دادن کارهای نیک با وعده پاداش به انان، سیره ذوالقرنین+۱ آیه
  • ذوالقرنین، معتقد به توحید+۳ آیه
  • ربوبیّت الهی، تنها منشا همه قدرتها و نعمتها، در عقیده ذوالقرنین+۲ آیه
  • اظهار بی نیازی از کمکهای مردم و اتّکا به عطایا و نعمتهای الهی، از سوی ذوالقرنین+۱ آیه
  • خداوند، عطاکننده حکومت به ذوالقرنین+۱ آیه
  • خدمت گزاری ذوالقرنین به مردم، بدون چشم داشت مالی و بدون درخواست مزد+۱ آیه
  • ذوالقرنین، حاکمی ظلم ستیز و در پی مجازات ظالمان+۱ آیه
  • کیفر براساس ظلم و پاداش بر مبنای ایمان و عمل صالح، تفکّر عادلانه ذوالقرنین+۲ آیه
  • عقیده ذوالقرنین، به معاد و کیفر و عذاب اخرتی+۲ آیه
  • اعطای علم و راهکارهای علمی به ذوالقرنین، از سوی خداوند+۶ آیه
  • برخورداری ذوالقرنین، از قدرت و امکانات گسترده خدادادی+۲ آیه
  • سدّ ساخته شده به دست ذوالقرنین، مستحکم و غیرقابل نفوذ+۲ آیه
  • نپذیرفتن کمکهای مردم و اظهار بی نیازی از ان، از سوی ذوالقرنین+۲ آیه
  • برخورداری ذوالقرنین، از قدرت و امکانات بسیار، در پرتو لطف پروردگار+۱ آیه
  • پاسخگویی محمّد(صلی الله علیه واله) به پرسش مردم، درباره ذوالقرنین
  • اطّلاع پیامبر(صلی الله علیه واله) از ذوالقرنین، منوط به وحی
  • بهره گیری ذوالقرنین، از امکانات و دانش در مدیریّت خود+۴ آیه
  • قدرت و امکانات، دو عنصر مهم در کارکرد مدیریّتی ذوالقرنین+۳ آیه
  • استفاده ذوالقرنین از مشارکت نیروی انسانی و امکانات مردمی برای ساخت سدّ در عین توکّل بر خدا+۳ آیه
  • تدارکات و نیروی انسانی، دو عنصر مهم در مدیریّت پروژه از نظر ذوالقرنین+۳ آیه
  • توکّل بر خدا و بی نیازی از کمکهای مردمی، عنصری ارزشمند در مدیریّت ذوالقرنین+۱ آیه
  • نظارت مستقیم ذوالقرنین، بر پروژه ساخت سدّ+۲ آیه
  • دانش و نظارت مستقیم ذوالقرنین در مدیریّت سدّسازی، موجب استحکام، نفوذناپذیری و مؤثّر واقع شدن سدّ در جلوگیری از حمله یاجوج و ماجوج+۳ آیه
  • سبک بار ساختن مقرّرات اجتماعی و نرمش و مدارا با مؤمنان نیک کردار، شیوه ذوالقرنین در مدیریّت+۲ آیه
  • جداسازی مرز ظالمان متجاوز از مؤمنان درستکار، روش ذوالقرنین در اداره جامعه+۲ آیه
  • تنبیه و تشویق، دو عنصر مورد توجّه ذوالقرنین، در برخورد با مردم+۲ آیه
  • برخورداری ذوالقرنین از قدرت وسیع در زمین و اسباب دستیابی به هر چیز+۱ آیه
  • سفر ذوالقرنین، تا غروبگاه خورشید+۲ آیه
  • سؤال مردم از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره ذوالقرنین و وعده ان حضرت به پاسخ انان، در اینده ای نزدیک
  • سؤال یهود از محمّد(صلی الله علیه واله) درباره ذوالقرنین و سرگذشت وی
  • سؤال مردم از پیامبر(صلی الله علیه واله) در باره ذو القرنین و وعده ان حضرت به پاسخ ان، در اینده ای نزدیک
  • سؤال امتحانی یهود از محمد(صلی الله علیه واله) درباره ذوالقرنین و سرگذشت وی
  • ذوالقرنین، شخصیّتی شجاع و برخوردار از امکانات خدادادی+۲ آیه
  • عذاب شدن ظالمان در دنیا، به دست ذوالقرنین+۱ آیه
  • لزوم پرداختن حکومتهای الهی، به مبارزه با ظلم+۳ آیه
  • حاکمیّت ذوالقرنین، در جهت ظلم زدایی و کفرستیزی+۲ آیه
  • بازگویی سفر ذوالقرنین به شرق و غرب، نمودی از احاطه علمی خدا بر زوایای زندگی او+۸ آیه
  • مطلوب بودن استفاده از قدرت خدادادی، در ارایه خدمات رایگان به خلق+۴ آیه
  • شایسته بودن استفاده از قدرت خدادادی، در خدمت به خلق و دفع فساد در زمین+۴ آیه
  • برخورداری ذوالقرنین، از قدرت و توانایی گسترده در زمین+۲ آیه
  • استفاده ذوالقرنین از قدرت و امکانات خدادادی، برای سفرهای خود+۵ آیه
  • برخورداری ذوالقرنین، از توان و قدرت سدّسازی+۲ آیه
  • اذعان قوم درگیر با یاجوج و ماجوج به قدرتمندی ذوالقرنین+۲ آیه
  • قدرت ذوالقرنین، برخاسته از ربوبیّت خداوند+۲ آیه
  • اعتراف ذوالقرنین به بهره مندی وی از رحمت پروردگار، در داشتن قدرت بر ساختن سدّ+۳ آیه
  • تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۴ آیه
  • اعتقاد و توجّه به منشا دانستن خداوند، در اعطای قدرت و امکانات، زمینه ای برای اجتناب از چشمداشت هرگونه اجرت از مردم، در مقابل عملکرد خود برای انان+۶ آیه
  • شایسته بودن اعتراف به منشا بودن خداوند برای قدرت و قلمداد کردن ان با عنوان رحمت و نعمت الهی+۶ آیه
  • نزول بخشهایی از قران، در پی سؤال مردم از پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • وحی الهی، تنها منبع قصّه های قران
  • وعده پیامبر(صلی الله علیه واله) برای بیان قصّه ذوالقرنین، در پی درخواست مردم
  • رسیدن ذوالقرنین به تنگه ای میان دو کوه در سفرهای خود و ساختن سدّی در میان ان دو، برای جلوگیری از هجوم متجاوزان+۲ آیه
  • ظالمان ساحل نشین غربی، در دیدگاه ذوالقرنین، مستحقّ کیفر دنیایی و عذاب اخرتی+۲ آیه
  • پاسخگویی به سؤالات و نیازهای مردم، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • پاسخگویی پیامبر صلی الله علیه و اله به پرسشها بر اساس وحی+۱ آیه
  • خداوند، اموزنده شیوه پاسخگویی به پیامبر صلی الله علیه و اله درباره ذوالقرنین، در پی پرسش مردم
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به پاسخگویی سؤالات مردم، براساس وحی
  • سؤال مکرّر مردم از پیامبر صلی الله علیه و اله، درباره ذوالقرنین و وعده ان حضرت به تلاوت ایاتی درباره او دراینده نزدیک
  • استواری تشریح داستان ذوالقرنین، بر پایه تلاوت وحی، نه اگاهیهای شخصی پیامبر صلی الله علیه و اله
  • پیامبر صلی الله علیه و اله مسیول پاسخ گفتن به پرسشهای مردم، درباره نکات مبهم تاریخ
  • وعده پیامبر صلی الله علیه و اله به مردم درباره خبر دادن زود هنگام از احوال ذوالقرنین
  • برخورداری از امکانات لازم، از شرایط واگذاری مدیریّت+۱ آیه
  • واگذاری مدیریّت مردم به ذوالقرنین+۱ آیه
  • سختگیری بر ظالمان و متجاوزان و اسانگیری بر مؤمنان راست کردار، شیوه مدیریّتی ذوالقرنین+۲ آیه
  • حرکت ذوالقرنین به سوی مشرق زمین+۲ آیه
  • مردم مشرق سرزمین، مردمی بدوی، هنگام ورود ذیالقرنین بر انان+۱ آیه
  • ساکنان مشرق سرزمین ذیالقرنین، مردمی فاقد تنپوش و سرپناه+۱ آیه
  • مردم شرق سرزمین ذیالقرنین، دارای تمدّنی ابتدایی نسبت به مردم مغرب زمین، در زمان ذوالقرنین+۲ آیه
  • قرابت زبان مردم مشرق زمین، در لغت، با زبان ذوالقرنین+۲ آیه
  • ساحلنشینان مغرب سرزمین ذیالقرنین، دارای زمینه مساعد برای ایمان و عمل صالح+۵ آیه
  • تمّدنی عظیم در مغرب زمین، در عصر ذیالقرنین+۵ آیه
  • حرکت ذوالقرنین به سوی مغرب زمین، با بهکارگیری برخی ابزارها و نیروهای الهی خویش+۱ آیه
  • غروب خورشید در نقطه پایانی سفر ذیالقرنین به مغرب زمین، چونان فرو رفتن ان در چشمهای تیره فام+۱ آیه
  • قرابت زبان مردم مغرب زمین، با ذیالقرنین+۱ آیه
  • تابش مستقیم نور خورشید بر بدن بعضی مردم زمان ذوالقرنین در مشرق زمین، به علت بی سرپناهی و بی پوشاکی انان+۱ آیه
  • فراهم کردن ابزارها و نیروهای نظامی مورد نیاز برای هر سفر، از سوی ذوالقرنین+۳ آیه
  • وعده حتمی خداوند به ارایه مطالبی درباره «ذیالقرنین» به وسیله ایاتی از قران
  • وضع تکالیف و مقررات اسان، وعده ذوالقرنین به مؤمنان+۱ آیه
  • وعده محمّد صلی الله علیه و اله به مردم، درباره خبر زود هنگام، از احوال ذوالقرنین
  • سؤال ازمایشی یهود از پیامبر صلی الله علیه و اله درباره ذی القرنین و سرگذشت ان
واژه‌ها