سوره لیل(الليل)، آیه ۱۶ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۶
معنی کلمات و عبارات
«تَوَلَّی»: پشت کرد. رویگردان شد (نگا: بقره / آلعمران / ، نجم / ).
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - کسانى که هدایت و انذارهاى الهى را تکذیب کرده و از آن روى گردان شدند، شقى ترین افراد و گرفتار دشوارترین فرجام اند. «الذى کذّب و تولّى»
آیات پیشین - که سخن از «هدایت» و «انذار» به میان آورده بود - قرینه است بر این که تکذیب و تولّى در رابطه با همان امور است.
۲ - تکذیب کنندگان هدایت ها و انذارهاى الهى و اعراض کنندگان از آن، در آتش جهنم مخلداند. «فأنذرتکم نارًا تلظّى . لایصلیها إلاّ ... الذى کذّب و تولّى»
۳ - بخل و ثروت اندوزى حاصل از آن و تکذیب پاداش هاى الهى، زمینه ساز تکذیب حکم انفاق و خوددارى از صرف مال در راه تزکیه نفس «و أمّا من بخل ... الذى کذّب و تولّى»
ارتباط این آیه با آیات پیشین، بیانگر اتحاد «من بخل...» با «الذى کذّب...» است و ارتباط آن با آیات بعد - که از اعطاى مال به قصد تزکیه سخن گفته است - قرینه بر این است که علاوه بر تکذیبِ هدایت و انذار; تکذیب حکم انفاق نیز مراد است.
۴ - تکذیب حکم انفاق و خوددارى از صرف مال در راه تزکیه نفس، بالاترین درجه شقاوت است. «الأشقى . الذى کذّب و تولّى»
ارتباط این آیه با نقطه مقابل آن در آیات بعد (الذى یؤتى ماله یتزکّى»، بیانگر برداشت یاد شده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱۲–۲۱ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱۲–۲۱ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱۲–۲۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اعراض از تزکیهبدترین شقاوتتکذیب انفاقزمینه تکذیب انفاقشقی ترین انسانفرجام سختفرجام معرضان از انذارهای خدافرجام معرضان از هدایتهای خدافرجام مکذبان انذارهای خدافرجام مکذبان هدایتهای خدامعرضان از انذارهای خدا در جهنممعرضان از هدایتهای خدا در جهنممکذبان انذارهای خدا در جهنممکذبان هدایتهای خدا در جهنمموانع تزکیهآثار تکذیب پاداشهای خدامراتب شقاوتآثار ثروت اندوزیآثار بخلجاودانان در جهنم
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
- هشدار الهی به شقاوتمندان تکذیبگر از زبانههای اتش دوزخ+۱ آیه
- هشدار خداوند به کافران، از گرفتارشدن به اتش جهنّم و عذاب الهی+۲ آیه
- اخطار خداوند به تکذیبکنندگان حقّانیّت دوزخ، از اتش سوزان ان+۴ آیه
- تهدید خداوند، به کیفر و عذاب مکذّبان+۴ آیه
- شقاوتمندان، از تکذیبکنندگان پاداش اخرتی+۲ آیه
- اعراض از حق، موجب گرفتاری به جهنّم+۴ آیه
- تکذیب حق، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۶ آیه
- حرمت تکذیب ایات خداوند+۳ آیه
- حرمت مخالفت با انبیا+۲ آیه
- هشدار الهی به شقاوتمندان، از گرفتار شدن به اتش دوزخ+۴ آیه
- رویگردانان از ایمان به خدا و انذارهای الهی، شقی ترین انسانها+۲ آیه
- تکذیبگران ایات خدا و پیامبران و معاد و جهنّم، شقی ترین انسانها+۲ آیه
- بخلورزی و مالاندوزی حاصل از ان به همراه تکذیب پاداشهای الهی، زمینهساز تکذیب حکم انفاق و خودداری از صرف مال در راه تزکیه نفس+۲ آیه
- تکذیب و اعراض ابوجهل، از محمّد صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- انذارهای پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله، به کافران صدر اسلام+۱ آیه