آیه ۳۳ سوره نجم

سوره نجم(النجم)، آیه ۳۳ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۷

معنی کلمات و عبارات
«أَفَرَأَیْتَ؟»: آیا تأمّل کرده‌ای و شناخته‌ای؟ آیا اندیشیده‌ای و دیده‌ای؟ «تَوَلّی»: به حق پشت کرد. از پذیرش اسلام دوری‌گزید.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۳۳ و ۳۴

«شیخ طوسى» گویند: مجاهد گوید: این آیه درباره ولید بن مغیرة نازل شده که مال اندکى مى بخشید براى این که عذاب آخرت از او برداشته شود و از آنچه مى بایست انفاق نماید، امتناع مى ورزید و نیز گویند: درباره مرد منافقى که چنین کارى انجام می‌داده، نازل شده است.

صاحب مجمع البیان گوید: این آیه با شش آیه بعد از آن درباره عثمان بن عفان نازل شده که تصدق می‌نمود و مال خویش را انفاق می‌کرد سپس برادر رضاعى او بنام عبدالله بن ابى سرح او را به خاطر این انفاق مورد سرزنش قرار داد. عثمان در جواب او گفت: گناهانى دارم می‌خواهم با این وسیله رضا و خشنودى خدا را بدست آورم تا مرا ببخشد. عبدالله به او گفت: ناقه خودت را به من بده تا تمام گناهان تو را به گردن بگیرم. عثمان ناقه اى به وى داد و او را به شهادت گرفت و از آن پس انفاق کردن را قطع نمود و به کسى چیزى نمى بخشید سپس این آیه نازل گردید پس از نزول آیه عثمان با نفاق کردن خویش ادامه داد چنان که ابن عباس و سدى و کلبى و جماعتى از مفسرین نقل نموده اند و نیز گویند: این آیه درباره عاص بن وائل السهمى نازل شده که در بعضى از امور با رسول خدا صلی الله علیه و آله موافقت می‌نمود چنان که سدّى روایت کرده است و نیز گویند درباره ابوجهل نازل گردیده که مى گفت: به خدا قسم محمد به ما امر نمى کند مگر به مکارم اخلاق و آیه «وَأَعْطى قَلِیلًا وَ أَکدى » درباره اوست که حکایت از ایمان نیاوردن و اسلام اختیار ننمودن او می‌کند چنان که محمد بن کعب القرظى روایت نموده است، صاحب کشف الاسرار گوید: گوینده این سخنان عاص بن وائل السهمى بوده است. ابن ابى حاتم در تفسیر خود از عکرمة نقل نماید که پیامبر به جنگى می‌رفت مردى نزد او آمد و از او سوارى خواست، پیامبر مرکوبى نداشت که به او بدهد. آن مرد به یکى از دوستانش برخورد و از او سوارى خواست. او گفت: اگر گناهان مرا به گردن بگیرى این بچه شتر خود را به تو می‌دهم. قبول کرد سپس این آیات نازل گردید و طبرى صاحب جامع البیان از ابن زید روایت کند که مردى مسلمان شده بود بعضى از کفار که او را ملاقات کرده بودند او را از اسلام آوردن سرزنش مى کردند و مى گفتند که از آئین بزرگان قوم خویش برگشته به خیال این که که آن‌ها در آتش جاوید خواهند بود. این مرد مسلمان گفت: من از عذاب خدا مى ترسم به او گفتند که ما تمام عذاب تو را تحمل می‌نمائیم و گناهان تو را به گردن مى گیریم و در این باره شهادت و کتابت رد و بدل نمودند تا این که این آیات نازل گردید (شأن و نزول مذکور از قول مفسرین، مربوط به آیات ۳۸ و ۳۹ و ۴. و ۴۱ نیز خواهد بود).

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - روى گردانان از راه حق و هدایت، مورد توبیخ و سرزنش خداوند «أفرءیت الذى تولّى» ۲ - سرزنش الهى، نسبت به دریغ کنندگان از انفاق «أفرءیت الذى تولّى» احتمال دارد که مراد از «تولّى» - به قرینه آیات بعد - اعراض و روى گردانى از انفاق باشد. برداشت یاد شده بر این اساس است. ۳ - خوددارى از انفاق، نمودى از دنیامدارى و بى تقوایى «فأعرض عن من تولّى ... لم یرد إلاّ الحیوة الدنیا... فلاتزکّوا أنفسکم هو أعلم بمن اتّقى . أفرءیت الذى تولّى» در صورتى که مراد از «تولّى» اعراض از انفاق باشد، از تفریع «أفرأیت...» بر آیات پیشین، مى توان استفاده کرد که دریغورزان از انفاق، در زمره دنیامداران بى تقوا قرار دارند.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳)
  • ابراهیم(علیه السلام) دارای موقعیّت و احترام نزد مشرکان عصر بعثت+۲ آیه
  • ترک انفاق مال به دیگران درخور مذمّت و سرزنش+۱ آیه
  • سرزنش برخی از انسانها به خاطر ترک انفاق+۳ آیه
  • نااگاهی اعراضکنندگان از حق، از امور غیبی+۲ آیه
  • بی خبر بودن کافران عصر بعثت از حقایق تورات، مورد پرسش انکاری خدا+۱ آیه
  • اگاهی کافران از غیب، مورد پرسش انکاری خدا+۱ آیه
  • بی خبر بودن کافران عصر بعثت از حقایق تورات، مورد پرسش انکاری خدا+۱ آیه
  • اگاهی کافران از غیب، مورد پرسش انکاری خدا+۱ آیه
  • علم و اگاهی ولیدبن مغیره، به تعالیم کتاب موسی و ابراهیم(علیهما السلام) و محرومیّت وی از علم غیب+۴ آیه
  • / 5. ضمیر خطاب «ت»+۳ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۴ آیه
  • بخلورزی و ترک انفاق، باعث سرزنش و مذمّت+۶ آیه
  • اعراض مشرکان از توحید، مورد پرسش توبیخی خدا+۲ آیه
واژه‌ها