سوره نحل(النحل)، آیه ۶۲ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۳
وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكْرَهُونَ وَتَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنَىٰ لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَأَنَّهُم مُّفْرَطُونَ
آنها برای خدا چیزهایی قرارمیدهند که خودشان از آن کراهت دارند [= فرزندان دختر]؛ با این حال زبانشان به دروغ میگوید سرانجام نیکی دارند! از این رو برای آنان آتش است؛ و آنها از پیشگامان (دوزخ) اند.
معنی کلمات و عبارات
«تَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْکَذِبَ»: زبانهایشان آشکارا دروغ را بیان میدارد (نگا: کهف / ، فصّلت / ). «الْحُسْنَی»: سرانجام نیک. مراد سعادت و خوشبختی اخروی است که بهشت است. «لا جَرَمَ»: حقّاً. حتماً (نگا: هود / ). «مُفْرَطُونَ»: پیشگامان. جلوافتادگان. فراموش شدگان و از یاد رفتگان (نگا: اعراف / ، طه / جاثیه / ).
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- مشرکان دوران جاهلیت، چیزهایى را به خداوند نسبت مى دادند که براى خود، خوش نداشتند. «و یجعلون لله ما یکرهون»
مراد از «یجعلون» (قرار مى دهند) به قرینه آیات قبل (و یجعلون لله البنات) اسناد دادن و متصف کردن است.
۲- مشرکان دوران جاهلى، از دختردار شدن نفرت داشتند. «و یجعلون لله البنت ... و إذا بشّر أحدهم بالأُنثى ظلّ وجهه مسودًّا و هو کظیم ... و یجعلون لله ما یکرهون»
مراد از «ما» در «ما یکرهون» - به قرینه آیه «و یجعلون لله البنات» (۵۷) - مى تواند «بنات» باشد.
۳- مشرکان، درصدد شکستن قداست خداوند و تحقیر عظمت او بودند. «و یجعلون لله ما یکرهون»
احتمال دارد غرض مشرکان از اسناد چیزى مذموم به خداوند - که ناخوشایند خود آنان بود - نکته یاد شده باشد.
۴- مشرکان دوران جاهلیت، باورمند به خداوند على رغم اسناد امور ناروا به او «و یجعلون لله ما یکرهون»
۵- مشرکان دوران جاهلى، مردمانى دروغ پرداز و آرایش دهنده مطالب دروغ «و تصف ألسنتهم الکذب»
«الکذب» مفعول «تصف» است. آوردن چنین وصفى براى مشرکان به جاى فعل «یکذب» حاکى از این است که آنان، مطالب دروغ را توصیف کرده و آرایش مى دادند.
۶- مشرکان على رغم استناد امر ناخوشایند به خداوند، مدعى عاقبتى نیکو براى خود بودند. «و یجعلون لله ما یکرهون و تصف ألسنتهم الکذب أن لهم الحسنى»
۷- ادعاى خوش عاقبتى مشرکان براى خویش، ادعایى دروغ و دور از واقعیت «و تصف ألسنتهم الکذب أن لهم الحسنى»
«أن لهم الحسنى» بدل براى «الکذب» است.
۸- مشرکان مدعى بودند بهشت، از آنِ آنان است. «و تصف ألسنتهم الکذب أن لهم الحسنى»
احتمال دارد مراد از «أن لهم الحسنى»، به قرینه فراز بعدى (أن لهم النار) بهشت باشد.
۹- مشرکان، تداوم نسل خویش را از طریق داشتن پسر، براى خود فرجامى نیک تلقى مى کردند. * «و یجعلون لله ما یکرهون و تصف ألسنتهم الکذب أن لهم الحسنى»
احتمال دارد مراد از «الحسنى» به قرینه «و یجعلون لله البنات ... و لهم ما یشتهون» و «یجعلون لله ما یکرهون» ادامه نسل مشرکان از طریق پسرانى باشد که آنان براى خویش مدعى بودند.
۱۰- مشرکان، در برابر اسناد امور ناروا به خداوند، براى خود برترینها را قائل بودند. «و یجعلون لله ما یکرهون ... أن لهم الحسنى»
۱۱- بى شک کیفر مشرکان افترا زننده بر خدا، آتش است. «لاجرم أن لهم النار»
۱۲- افترا زدن به خداوند و دادن نسبتهاى ناروا به او، در پى دارنده آتش جهنّم است. «عمّا کنتم تفترون . و یجعلون لله البنت ... و یجعلون لله ما یکرهون ... لاجرم أن لهم النار»
۱۳- مشرکان، پیشگام در وارد شدن به آتش جهنّم «لاجرم أن لهم النار و أنهم مفرطون»
«مفرط» (از مصدر فرط) به معناى مقدم شدن، جلو افتادن، شتاب و سبقت گرفتن است.
۱۴- مشرکان مفترى، در جهنّم به حال خود رها شده و مورد فراموشى قرار مى گیرند. «لاجرم أن لهم النار و أنهم مفرطون»
«فرط» در لغت به معناى ترک آمده و برداشت فوق بر اساس معناى یاد شده است.
تفسیر (۱۲)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۶۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۱–۶۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۱–۶۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۱–۶۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۱–۷۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۶۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۶۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۱–۶۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ادعای باطل مشرکانادعای مشرکان جاهلیتبقای نسل مشرکانتزیین دروغتنفر از دخترروش برخورد مشرکان جاهلیتشکست قداست خدافراموش شدن مشرکانمشرکان و بهشتمشرکان و حسن فرجامافتراهای مشرکان جاهلیتبرتری طلبی مشرکانخداشناسی مشرکان جاهلیتدروغگویی مشرکان جاهلیتپیشگامان جهنمکیفر مفتریان به خدادروغگویانپسردوستی مشرکان جاهلیتمفتریان به خدا در جهنممشرکان جاهلیتدختر در جاهلیتبینش مشرکان جاهلیتادعاهای مشرکانکیفر افترا به خداعقیده مشرکان جاهلیتافتراهای مشرکانکیفر مشرکانمشرکان در جهنمدشمنی مشرکانافترا به خدارسوم جاهلیتموجبات جهنم
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۶)
- انتساب دختر به خداوند از سوی مشرکان، افترایی به او+۱ آیه
- افتراهای مشرکان به خدا، برخاسته از اغوای شیطان+۱ آیه
- افترا بر خدا، درپیدارنده عذاب الهی+۴ آیه
- اتش جهنّم، کیفر افترا به خدا و نسبت ناروای فرزند داشتن به او+۱ آیه
- نسبت دادن فرزند به خدا از مصادیق افترا+۶ آیه
- نسبت دادن فرزند از راه تولید مثل، از مصادیق افترا به خداوند+۸ آیه
- تهدید افترازنندگان به کیفر، از سوی خداوند+۵ آیه
- تبعیض بین فرزند پسر و دختر و برتر دانستن پسر در جاهلیّت+۸ آیه
- دگرگون شدن چهره مردم جاهلیّت و خشمگین شدن انان، به هنگام دختردار شدن+۲ آیه
- انتساب دختر به خداوند، از عقاید مشرکان عصر جاهلیّت+۸ آیه
- اعتقاد مردم به وجود خداوند، در عصر جاهلیّت+۴ آیه
- پیشگامی مشرکان، در ورود به دوزخ
- افترا به خدا، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۳ آیه
- شرکورزی، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۲ آیه
- نار (اتش) از نامهای جهنّم+۱ آیه
- انتساب دختر داشتن به خداوند، از عقاید مشرکان صدر اسلام+۱۰ آیه
- دخترداری، مورد تنفّر مشرکان جاهلی+۴ آیه
- مشرکان دوران جاهلی، مردمانی دروغ پرداز در انتساب فرزند دختر به خداوند+۴ آیه
- مشرکان دوران جاهلی، مردمی دروغگو در عقاید و باورهای خود+۴ آیه
- دروغگویی مشرکان دوران جاهلی، در ادّعای عاقبت به خیری برای خود+۱ آیه
- دروغ بستن به خداوند به وسیله زبان، با حرام کردن حلال، و حلال کردن حرام الهی، از گناهان زبان
- زبان، عضوی برای گویش و تفهیم مقاصد و بیان منویّات
- مشرکان، سبقت گیرندگان ورود به جهنّم
- شرکورزی، زمینه ساز سلطه و ولایت شیطان بر ادمی+۶ آیه
- ایین شرک، مرامی اراسته شده برای مشرکان+۴ آیه
- پیروی از شیطان، عامل شرکورزی به خدا+۴ آیه
- زیبانمایی عقاید و اعمال نادرست، در نظر انسانها، عامل شرکورزی+۵ آیه
- ادّعای مشرکان، مبنی بر اولویّت خویش به بهشت و نعمتهای ان
- مشرکان، علاقه مند به فرزندان پسر و بیزار از دختران خویش+۸ آیه
- مشرکان، پیشگام در ورود به جهنم
- دروغگویی مشرکان، با نسبت دادن فرزند به خداوند+۳ آیه
- دروغگویی مشرکان، در ادّعای اختصاص خوبیها (بهشت) به انان
- مشرکان، گرفتار خودپسندی، بر اثر وسوسه شیطان+۱ آیه
- عقیده مشرکان به دختر بودن ملایکه و فرزند بودن انان برای خدا+۱۰ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۴ آیه
- مشرکان، تحت ولایت و نفوذ شیطان+۱ آیه
- افترا به خدا (بدعت و تحریف احکام)، اثر پیروی از شیطان+۱ آیه
- افتراهای مشرکان به خدا، برخاسته از اغوای شیطان+۱ آیه
- تسلّط و استیلای شیطان بر مشرکان+۳ آیه
- شیطان، جلوه دهنده کارهای مشرکان+۱ آیه
- مشرکان، گرفتار خودپسندی و غرور+۲ آیه
- نسبت دادن فرزند به خدا، از مصادیق افترا+۶ آیه
- انتساب فرشتگان با عنوان دختران خدا، از عقاید مشرکان جاهلی+۱۱ آیه
- افراط در گناه، موجب گرفتاری به اتش جهنم
- فرشتگان را دختر خدا دانستن، از افتراهای مشرکان در باره فرشتگان+۱۰ آیه
- شرکورزی مایه قرار گرفتن در تحت ولایت شیطان+۶ آیه