سوره نحل(النحل)، آیه ۸۶ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۶
وَإِذَا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكَاءَهُمْ قَالُوا رَبَّنَا هَٰؤُلَاءِ شُرَكَاؤُنَا الَّذِينَ كُنَّا نَدْعُو مِن دُونِكَ فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكَاذِبُونَ
و هنگامی که مشرکان معبودهایی را که همتای خدا قرار دادند میبینند، میگویند: «پروردگارا! اینها همتایانی هستند که ما به جای تو، آنها را میخواندیم! «در این هنگام، معبودان به آنها میگویند: «شما دروغگو هستید! (شما هوای نفس خود را پرستش میکردید!)»
معنی کلمات و عبارات
«کُنَّا نَدْعُو»: میپرستیدیم. به فریادشان میخواندیم و برآورنده آمالشان میدانستیم. در رسمالخطّ قرآنی الف زائدی در آخر دارد. «مِن دُونِکَ»: به جای تو. به غیر از تو. «أَلْقَوْا إِلَیْهِمُ الْقَوْلَ»: سخنشان را به خودشان برمیگردانند. پاسخ سخنشان را میدهند و تکذیبشان میکنند.
نزول
سال ۱۴ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ احدمرتبط با نزول
۳ هجرت · احد، نزدیک مدینه - غزوه ابواء یا ودان
14 بعثت · ودان / ابواء - غزوه عشیره
14 بعثت · عشیره - غزوه بواط
14 بعثت · بواط - غزوه سفوان یا بدر اولی
14 بعثت · سفوان / بدر اولی - تشریع اذان
14 بعثت · مدینه - سریه حمزه به سیف البحر
14 بعثت · سیف البحر - سریه سعد به خرار
14 بعثت · خرار - سریه عبیده بن حارث به رابغ
14 بعثت · رابغ
نکات آیه
۱- مشرکان، هنگام مواجه با معبودهاى دروغین خویش در قیامت، به مشاجره با آنان برمى خیزند. «و إذا رءا الذین أشرکوا شرکاءهم قالوا ربّنا هؤلاء شرکاؤنا»
۲- مشرکان، در قیامت با خداوند سخن مى گویند و از معبودهایشان شکایت مى کنند. «قالوا ربّنا هؤلاء شرکاؤنا»
جمله «فألقوا إلیهم القول ...» مى تواند قرینه باشد بر اینکه سخن مشرکان (قالوا ...) به عنوان شکایت ادا مى شود.
۳- مشرکان، در قیامت به ربوبیت خداى یگانه، اقرار مى کنند. «قالوا ربّنا هؤلاء شرکاؤنا»
۴- مشرکان، در قیامت به گناه و خطا بودن شرک مستمر خویش اعتراف مى کنند. «هؤلاء شرکاؤنا الذین کنّا ندعوا من دونک»
۵- تلاش مشرکان در قیامت براى دخیل شمردن معبودهاى دروغینشان در گمراهى خویش * «و إذا رءا الذین أشرکوا شرکاءهم قالوا ربّنا هؤلاء شرکاؤنا الذین کنّا ندعوا من دونک»
برداشت فوق، بر این احتمال استوار است که غرض مشرکان از نمایاندن معبودهاى دروغین خویش، کاستن از بار گناه خویش و نهاندن آن بر دوش معبودها باشد.
۶- ادعاى مشرکان در قیامت مبنى بر شریک بودن معبودها براى خدا، از سوى خود معبودها تکذیب خواهد شد. «فألقوا إلیهم القول إنکم لکذبون»
شکوائیه مشرکان از معبودهایشان در قیامت (قالوا هؤلاء ...)، ممکن است به این خاطر باشد که آنان معبودها را عامل گمراهى خود قلمداد مى کنند. از این رو تکذیب معبودها مى تواند مربوط به همین ادعا باشد.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۵–۸۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷۸–۸۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷۸–۱۰۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۸۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۸۶–۹۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تکذیب ادعای مشرکانتکذیبهای معبودان باطلتکلم مشرکان با خداشکایت اخروی مشرکانشکایت از معبودان باطلمجادله اخروی مشرکانمجادله با معبودان باطلتلاش اخروی مشرکاناقرار اخروی مشرکاننقش معبودان باطلعوامل گمراهی مشرکانمشرکان و معبودان باطلاقرار به گناهاقرار به ربوبیت خدامشرکان در قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۰)
- شریک قرار دادن برای خدا از افتراهای مشرکان+۵ آیه
- شرک، از مصادیق افترا بر خداوند+۶ آیه
- اعتراف مشرکان در قیامت به ربوبیّت خداوند
- برانگیخته شدن بتها در قیامت+۶ آیه
- انکار بتها، نسبت به پرستش بتها از جانب بتپرستان، در قیامت+۴ آیه
- سخن گفتن بتها با مشرکان، در قیامت+۲ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
- اعلان تسلیم در برابر خداوند، از ناحیه مشرکان در قیامت+۴ آیه
- معبودان دروغین، تکذیب کننده ادعای مشرکان در قیامت+۲ آیه
- حرمت شرک و شریک قرار دادن برای خدا+۲ آیه
- حرمت شرک و شریک قرار دادن، برای خدا+۲ آیه
- اعتراف مشرکان به ربوبیّت خدا، در قیامت+۴ آیه
- دروغگو بودن مشرکان، از نظر معبودان
- شرک، از مصادیق افترا بر خداوند+۷ آیه
- شِکوه مشرکان در قیامت، از معبودهای دروغین خویش
- گفتگوی مشرکان در قیامت، با معبودان خود+۱ آیه
- پی بردن مشرکان در قیامت به بطلان و پوچ بودن شرکورزی خویش در دنیا+۵ آیه
- تسلیم شدن مشرکان نزد خداوند، در قیامت+۴ آیه
- حضور معبودهای مشرکان در قیامت و انکار و تبرّی از شرکورزی مشرکان+۵ آیه
- تکذیب مشرکان از سوی معبودان شان، در قیامت+۳ آیه
- بیجا و دروغ بودن شکوه مشرکان، از معبودهای خویش در قیامت
- حشر معبودان باطل به همراه پرستشگران خود، در قیامت+۵ آیه
- تعدّد معبودان باطل مشرکان+۴ آیه
- تکذیب و انکار عبادتهای مشرکان، از جانب معبودان باطل+۳ آیه
- مشاجره مشرکان با معبودان باطل، هنگام مواجهه با انان در قیامت
- پنهان شدن معبودان، از نگاه مشرکان، در قیامت+۵ آیه
- دروغگویی، مورد نفرت و انکار همگانی و قبیح+۱ آیه
- تسلیم در برابر خدا، اعلان مشرکان در قیامت+۱ آیه
- بی جا و دروغ بودن شکوه مشرکان از معبودهای خویش در قیامت
- لجاجت مشرکان، در برابر خدا و ناسپاسی نعمتهای الهی، به رغم شناخت تعلّق نعمتها به خداوند