سوره نمل(النمل)، آیه ۲۲ · جزء ۱۹ · صفحه ۳۷۸
فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ فَقَالَ أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ وَجِئْتُكَ مِن سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ
چندان درنگ نکرد (که هدهد آمد و) گفت: «من بر چیزی آگاهی یافتم که تو بر آن آگاهی نیافتی؛ من از سرزمین «سبا» یک خبر قطعی برای تو آوردهام!
معنی کلمات و عبارات
«مَکَثَ»: ماند. مراد طول کشیدن است. در اصل مرجع ضمیر مستتر در آن به هدهد برمیگردد. «غَیْرَ بَعیدٍ»: نه چندان زیاد. مدّت کمی. واژه (غَیْرَ) صفت زمان محذوف است و تقدیر چنین است: فَمَکَثَ الْهُدْهُدُ زَمَاناً غَیْرَ بَعیدٍ. «أَحَطْتُ»: احاطه پیدا کردهام. به خوبی آگاهی یافتهام (نگا: کهف / ). «سَبَإٍ»: اسم نیای قبیله سبا بوده و سپس بر خود این قبیله اطلاق شده و بعدها نام سرزمین ایشان گشته است. «نَبَإٍ یَقِینٍ»: خبر راستین و قطعی.
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - حاضر شدن هدهد در نزد سلیمان، پس از درنگى نه چندان طولانى «فمکث غیر بعید فقال»
۲ - مبادرت هدهد به طرح دلیل غیبت خود و ارائه اطلاعات جدید به سلیمان(ع) «فقال أحطت بما لم تحط به»
۳ - هدهد، مدعى دستیابى به موضوعى خارج از قلمرو اطلاعات سلیمان «أحطت بما لم تحط به»
«احاطة» در این جا کنایه از علم آمده است; یعنى، «علمت بما لم تعلم به; به چیزى دست یافتم که تو به آن دست نیافته اى».
۴ - محدودیت علم سلیمان و عدم اطلاع او از برخى امور اطراف خویش «فقال أحطت بما لم تحط به»
۵ - هدهد، پیامدار خبرى بزرگ و قطعى از سرزمین «سبا» براى سلیمان(ع) «و جئتک من سبإ بنبإ یقین»
«نبأ» به خبر مهم و شنیدنى گفته مى شود; یعنى، «براى تو از سبا خبرى قطعى آورده ام که بسیار مهم و شنیدنى است.
۶ - دستگاه حکومت سلیمان، به دور از تملق و چاپلوسى «أحطت بما لم تحط به»
گفتار صریح و بى تکلف هدهد، نشانگر مطلب یاد شده است.
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷–۴۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۴۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۴۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۵۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۰–۲۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۷)
- هُدهُد، موظّف به روی گرداندن از درباریان سبا، پس از افکندن نامه سلیمان(علیه السلام) به میان انان و پنهان کردن خود برای شنود سخنان ایشان+۲ آیه
- کشف حکومت بلقیس از سوی هدهد، برای سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
- گزارش دقیق هدهد از ویژگیهای حکومت و ایین بلقیس برای سلیمان(علیه السلام)+۳ آیه
- بلقیس، فرمانروایی قدرتمند در سرزمین سبا+۳ آیه
- سرزمین سبا، کشور بلقیس و محل پادشاهی وی+۱ آیه
- شیطان، تزیینگر اعمال زشت برای قوم سبا+۱ آیه
- تزیین عمل زشت خورشیدپرستی برای قوم سبا، از سوی شیطان+۱ آیه
- سبا، دارای تمدّن و حکومتی مقتدر+۵ آیه
- برخورداری از حکومت، نشانه تمدّن+۳ آیه
- برخورداری از توان و امکانات، از نشانههای تمدّن+۶ آیه
- حکومت سلیمان(علیه السلام) در اغاز، محدود به قلمروی خاص و نه گسترده در همه سرزمینها+۱ آیه
- حمل نامه سلیمان(علیه السلام) به وسیله هدهد، برای ملکه سبا+۲ آیه
- ملکه سبا و قوم وی، مردمی خورشیدپرست+۲ آیه
- سرزنش قوم سبا از جانب هدهد، به سبب خورشیدپرستی و ترک پرستش خداوند+۴ آیه
- دفاع هدهد از عدم حضور خود در محضر سلیمان(علیه السلام)، با ارایه اطّلاعاتی از سرزمین سبا+۱ آیه
- جنگ، عامل ذلّت و خواری قوم سبا، در نظر سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- تدبیر سلیمان(علیه السلام) برای کشف راستگویی هدهد در ادّعایش، با دادن ماموریّت به او، جهت رساندن نامه ان حضرت به ملکه سبا+۳ آیه
- گفتگوی سلیمان(علیه السلام) با هدهد (از پرندگان) با زبان خودش+۸ آیه
- هدهد، از پرندگان و دارای زبان مخصوص+۵ آیه
- گفتگوی سلیمان(علیه السلام) با هدهد، با زبان و گویش او+۶ آیه
- شیطان، زیبا جلوه دهنده خورشید پرستی، برای قوم سبا+۱ آیه
- سرزمین سبا، دارای همه گونه امکانات مورد نیاز در زمان بلقیس+۱ آیه
- سرزمین سبا و اخبار ان، دارای اهمّیّت برای سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- سرزمین سبا، دارای تمدّن، پادشاه و حکومتی مقتدر در زمان سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- سلیمان(علیه السلام)، درصدد بررسی ادّعاهای هدهد، درباره سرزمین سبا+۲ آیه
- بی اطّلاعی سلیمان(علیه السلام) از حکومت سبا، پیش از اطّلاع رسانی هدهد+۲ آیه
- هدهد، پیام اور خبری بزرگ و قطعی از سرزمین سبا، برای سلیمان(علیه السلام)
- اطمینان بخشی درباریان سبا به فرمانروای خود، مبنی بر امادگی کامل شان برای دفاع از کشور، در مقابل حمله احتمالی لشکر سلیمان(علیه السلام)+۴ آیه
- اطاعت و فرمانبری قوم سبا، از ملکه خود+۱ آیه
- قوم سبا، دارای تمدن و حکومتی مقتدر+۱ آیه
- دعوت سلیمان(علیه السلام) از درباریان قوم سبا به تسلیم شدن و عدم گردن فرازی در برابر وی+۲ آیه
- بی اطّلاعی سلیمان(علیه السلام) از سرزمین، حکومت و قوم سبا، تا پیش از گزارش هدهد+۲ آیه
- قوم سبا، مردمانی مشرک+۲ آیه
- شیطان، زینت دهنده شرک و خورشیدپرستی، در نظر قوم سبا+۲ آیه
- احتجاج هدهد، علیه شرک و خورشیدپرستی قوم سبا، به قدرت و علم مطلق خدا+۴ آیه
- سرزنش و توبیخ قوم سبا از سوی هدهد، به سبب شرک و خورشیدپرستی+۴ آیه
- شیطان، بازدارنده قوم سبا از راه و دین خدا+۲ آیه
- قوم سبا، مردمانی کافر+۳ آیه
- گمراهی قوم سبا، بر اثر اغواپذیری از شیطان و خودداری از پرستش خدا+۲ آیه
- حکومت و فرمانروایی بلقیس بر قوم سبا+۱ آیه
- دستیابی هدهد به سرزمین سبا و خبر اوردن از حکومت و قوم سبا برای سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- ماموریّت هدهد از سوی سلیمان(علیه السلام) برای افکندن مخفیانه نامه ان حضرت، پیش درباریان حکومت سبا+۳ آیه
- سرزمین سبا، محلّ سکونت و پادشاهی بلقیس+۱ آیه
- نفوذ عمیق و سلطه بلقیس بر درباریان خویش+۳ آیه
- سلیمان(علیه السلام)، دعوت کننده حکومت سبا به تسلیم در برابر خود+۳ آیه
- مملکت سبا، دارای نیروی دفاعی و امکانات جنگی در دوران سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- سرزمین سبا، دارای پادشاه و حکومتی مقتدر، در دوران سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- بی اطّلاعی سلیمان(علیه السلام) از سرزمین سبا و حکومت بلقیس بر ان+۲ آیه
- گزارش هدهد از فرمانروایی یک زن، بر کشور سبا برای سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
- خبر دادن هدهد به سلیمان(علیه السلام)، درباره خورشیدپرستی قوم سبا+۳ آیه
- سلیمان(علیه السلام)، درصدد بررسی ادّعاهای هدهد، درباره سرزمین سبا+۳ آیه
- سلیمان(علیه السلام) در صدد از میان بردن حاکمیّت کفر و شرک+۴ آیه
- راستگویی یا دروغگویی هدهد در گزارش خود، از دربار قوم سبا، مورد پرسش و تحقیق سلیمان(علیه السلام)+۴ آیه
- راستگویی یا دروغگویی هدهد در گزارش خود از دربار قوم سبا، مورد پرسش و تحقیق سلیمان(علیه السلام)+۴ آیه
- هدهد سلیمان(علیه السلام)، دارای شعور و درک نسبت به پرستش خدای یگانه+۳ آیه
- تزیین و تسویلات نفسانی، مانع شناخت و موجب گمراهی+۱ آیه
- شیطان، زینت دهنده اعمال شرک امیز قوم سبا و بازدارنده انان از راه حق+۱ آیه
- شیطان، عامل گمراهی و محرومیّت ملکه سبا (بلقیس) از هدایت، با زیبا جلوه دادن افتاب پرستی در نظر وی+۲ آیه
- تزیین عمل شرک الود (قوم سبا) به وسیله شیطان، عامل گمراهی انان از توحید+۲ آیه
- تزیین عمل شرک الود برای قوم سبا از جانب شیطان، عامل گمراهی انان از توحید+۲ آیه
- مردم سبا، صاحب عزّت و سرافرازی، در دیدگاه بلقیس+۱ آیه
- اگاهی هدهد به شهر سبا و حکومت بلقیس+۳ آیه
- محدود بودن علم سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- سرزمین سبا، منطقه ای معمور و اباد، قبل از ظهور اسلام+۲ آیه
- شیطان، تزیین گر اعمال زشت، برای قوم سبا+۱ آیه
- زیبا جلوه گر شدن اعمال قوم سبا، برای انان+۱ آیه
- ملکه سبا و قوم وی، گرفتار غرور و خودپسندی+۲ آیه
- تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۹ آیه
- بیان قصّه قوم سبا به وسیله هدهد برای سلیمان(علیه السلام)
- کمین کردن هدهد، پس از افکندن نامه سلیمان(علیه السلام) به دربار حکومت سبا، برای شنود سخنان انان+۲ آیه
- مشورت با صاحبنظران، پیش از تصمیمگیری، امری مهم در مدیریّت، از دیدگاه ملکه سبا (بلقیس)+۱ آیه
- نامه نویسی سلیمان علیه السلام به دربار سبا، برای ایفای رسالت الهی و معنوی+۵ آیه
- تهدید ملکه سبا از سوی سلیمان علیه السلام به ارسال نیروهای نظامی قدرتمند با افراد بسیار زیاد، برای جنگیدن با انها، در صورت عدم تسلیم انان+۲ آیه
- ملکه سبا، برخوردار از نیروهای نظامی قدرتمند+۲ آیه
- قوم سبا، گرفتار وسوسه شیطان، با تزیین اعمال انان بر ایشان+۱ آیه
- هدهد مامور خبر اوردن از عکسالعمل ملکه سبا و درباریان، درباره نامه سلیمان علیه السلام+۳ آیه
- حضور هدهد نزد سلیمان علیه السلام پس از درنگی نه چندان طولانی+۲ آیه
- هدهد، پیامدار خبری بزرگ و قطعی از سرزمین سبا برای سلیمان علیه السلام+۲ آیه
- ادّعای هدهد در مورد دست یافتن به اخباری فراتر از اطّلاعات سلیمان علیه السلام+۲ آیه
- گزارشهای جدید هدهد به سلیمان علیه السلام، پس از غیبتش+۲ آیه
- خبر دادن هدهد از فرمانروایی یک زن بر مردم سرزمین سبا+۳ آیه
- گزارش هدهد به عظیم بودن تخت پادشاهی ملکه سبا+۳ آیه
- گزارش هدهد به پهناور بودن مملکت سبا و برخورداری ان از هرگونه وسایل اسایش و نعمت+۳ آیه
- گزارش دقیق هدهد برای سلیمان علیه السلام، از ویژگیهای حکومت و ایین بلقیس+۳ آیه
- سلیمان علیه السلام درصدد دریافت صادق یا کاذب بودن هدهد در نقل اخبار از سرزمین سبا+۴ آیه
- ردّ یا قبول خبر هدهد، موکول به بعد از تحقیق از سوی سلیمان علیه السلام+۳ آیه
- هدهد مامور به بردن نامه سلیمان علیه السلام به ملکه سبا و نظارت به چگونگی واکنش انها نسبت به ان و گزارش ان به سلیمان علیه السلام+۳ آیه
- تکذیب نشدن سخن هدهد از سوی سلیمان علیه السلام، به دلیل نداشتن دلیلی بر دروغگویی او+۳ آیه
- تصدیق نشدن هدهد از سوی سلیمان علیه السلام به جهت همراه نبودن بیّنه صدق+۳ آیه
- هدهد دارای درک بالا نسبت به مسایل مادّی و معنوی و قادر به مذاکره با سلیمان علیه السلام+۴ آیه
- ادراک هدهد نسبت به خورشیدپرستی خورشیدپرستان+۳ آیه
- هدهد قادر به درک زبان سلیمان علیه السلام و نیز زبان مردم سبا+۳ آیه
- هدهد مدّعی دستیابی به موضوعی خارج از قلمرو اطّلاعات سلیمان علیه السلام+۲ آیه
- ادّعاهای هدهد در رابطه با سرزمین سبا، امری شگفت و دور از باور سلیمان علیه السلام+۳ آیه
- موکول کردن سلیمان علیه السلام داوری درباره ادّعاهای هدهد، پس از تحقیق در پیرامون ان+۴ آیه
- سخن هدهد به قوم سبا درباره سجده کردن در پیشگاه خداوند+۲ آیه
- مبادرت هدهد به طرح دلیل غیبت خود و ارایه اطّلاعات جدید به سلیمان علیه السلام+۲ آیه
- گفتگوی هدهد با سلیمان علیه السلام+۴ آیه
- سخن گفتن هدهد با سلیمان علیه السلام درباره احاطه داشتن به خبری ورای اگاهی او، با هدف ارام کردن ان حضرت نسبت به تهدید او+۲ آیه
- رسیدن نامه سلیمان علیه السلام به بلقیس در موقع خفته بودن بلقیس+۴ آیه
- هدهد موظّف به رویگردانی از درباریان سبا، پس از رساندن نامه سلیمان علیه السلام به انان+۴ آیه
- هدهد، دارای خبری بزرگ و قطعی از سرزمین سبا برای سلیمان علیه السلام+۱ آیه
- هدهد، اورنده خبری بزرگ از سرزمین سبا برای سلیمان علیه السلام+۲ آیه
- حضور یافتن هدهد نزد سلیمان علیه السلام، پس از درنگی نه چندان طولانی+۲ آیه
- تردید سلیمان علیه السلام در صدق و کذب خبر هدهد و تحقیق پیرامون ان+۴ آیه
- هدهد، کشفکننده حکومت سبا و خبردهنده از وضع ان سامان برای سلیمان علیه السلام+۳ آیه
- اخبار هدهد با خبر قطعی و یقینی از فرمانروایی یک زن بر مردم سرزمین سبا، به سلیمان علیه السلام+۲ آیه