آیه ۸۴ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۸۴ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۴

حَتَّىٰ إِذَا جَاءُوا قَالَ أَكَذَّبْتُم بِآيَاتِي وَلَمْ تُحِيطُوا بِهَا عِلْمًا أَمَّاذَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

تا زمانی که (به پای حساب) می‌آیند، (به آنان) می‌گوید: «آیا آیات مرا تکذیب کردید و در صدد تحقیق برنیامدید؟! شما چه اعمالی انجام می‌دادید؟!»

معنی کلمات و عبارات
«جَآءُوا»: در مکان حساب و کتاب حاضر آمدند. «وَ لَمْ تُحِیطُوا بِهَا عِلْماً»: درباره آیات کتابهای آسمانی و معجزات پیغمبران و نشانه‌های دالّ بر وجود یزدان و پخش در گستره جهان، تحقیق نکردید و بدون احاطه علمی بدانها، درصدد انکار آنها برآمدید؟ جمله حالیّه است. «أمَّا ذَا»: یا چه خبر را. مرکّب از حرف عطف (أَمْ) و (مَا) استفهامیّه است. در اصل از آنان درباره دو چیز سؤال می‌شود: یکی از تکذیب بدون تحقیق و آگاهی، و دیگر از اعمالی که انجام می‌داده‌اند.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - قرار گرفتن کافران در جایگاه محاکمه پس از برانگیختن آنان در روز رجعت «و یوم نحشر... حتّى إذا جاءو» ۲ - توبیخ کافران از سوى خدا، به خاطر تکذیب بى دلیل نشانه ها و آیات او «حتّى إذا جاءو قال أکذّبتم بایتى و لم تحیطوا بها علمًا» ۳ - تکذیب نشانه هاى خدا، اصلى ترین موضوع دادگاه کیفرى کافران «حتّى إذا جاءو قال أکذّبتم بایتى» ۴ - خدا، حاکم و داور دادگاه کیفرى کافران «قال أکذّبتم بایتى» ۵ - تکذیب آیات الهى، جرم مشترک همه کافران در طول تاریخ «و یوم نحشر من کلّ أُمّة فوجًا... حتّى إذا جاءو قال أکذّبتم بایتى» با این که گروه هاى حاضر در دادگاه، هر کدام از امتى خاص و متفاوت است; ولى همه آنها به خاطر یک جرم (تکذیب آیات الهى) محاکمه مى شوند. ۶ - تکذیب آیات و نشانه هاى الهى بدون تحقیق و دلیل علمى، جرمى بزرگ و داراى کیفر «قال أکذّبتم بایتى و لم تحیطوا بها علمًا» ۷ - لزوم مبتنى بودن عقاید و بینش هاى انسان بر دلایل متقن علمى «أکذّبتم بایتى و لم تحیطوا بها علمًا» از این که خداوند کافران را به خاطر عقاید پوچ و بى اساس توبیخ کرده و انکار بدون دلیل آنان را نسبت به آیات خویش، مورد مذمت قرار داده است; استفاده مى شود که انسان در پایبندى به هر عقیده نخست، باید در فکر دست یافتن به دلایل علمى آن باشد. ۸ - قرار داشتن کافران، تحت نظارت و کنترل شدید از لحظه برانگیخته شدن تا هنگام محاکمه «فهم یوزعون . حتّى إذا جاءو قال أکذّبتم» از ارتباط دو آیه و واژه «حتّى» - که نمایانگر غایت - است استفاده مى شود که کنترل آنان، تا لحظه قرار گرفتن آنها در جایگاه محاکمه ادامه خواهد داشت. ۹ - محاکمه شدن کافران به خاطر کردارشان علاوه بر محاکمه آنان به خاطر عقایدشان «أکذّبتم بایتى ... أمّاذا کنتم تعملون» عبارت «أکذّبتم بآیاتى» دلالت بر محاکمه عقیدتى و تعبیر «أمّاذا کنتم تعملون» دلالت بر محاکمه آنان به خاطر کردارشان دارد. ۱۰ - تکذیب بى دلیل آیات الهى، شیوه مستمر و عادت همیشگى کافران «أمّاذا کنتم تعملون» تعبیر «کنتم تعملون» ماضى استمرارى و بیانگر مطلب یاد شده است. ۱۱ - ارزش اعمال انسان، در گرو عقاید و باورهاى وى «أکذّبتم بایتى ...أمّاذا کنتم تعملون» در این آیه، نخست سطحى نگرى کافران مورد مذمت قرار گرفته و سپس با لحنى تحقیرآمیز، کردار آنان بى ارزش و حقیر شمرده شده است. این تقدم، نشانگر آن است که وقتى اندیشه غلط باشد، براى عمل ارجى نخواهد بود.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
  • قرار گرفتن تکذیبکنندگان در جایگاه محاکمه پس از برانگیختن انان در روز رجعت+۱ آیه
  • توبیخ تکذیبکنندگان ایات خدا به سبب تکذیب بیدلیل نشانهها و ایات او پس از رجعت+۱ آیه
  • حتمیّت یافتن مجازات الهی درباره تکذیبکنندگان ایات او پس از رجعت+۱ آیه
  • تکذیب ایات خدا، سبب گرفتار شدن به اتش دوزخ و عذاب+۲ آیه
  • حتمیّت عذاب تکذیبکنندگان از امّتها+۲ آیه
  • حرمت تکذیب ایات خداوند+۵ آیه
  • حسابرسی از عقاید و اعمال مکذّبان، در قیامت
  • حرمت تکذیب ایات خداوند+۸ آیه
  • رجعت گروهی از تکذیبگران ایات الهی از هر امّت به دنیا، قبل از قیامت+۱ آیه
  • توبیخ تکذیبگران ایات خدا، به سبب بی دلیلی رفتارشان، پس از رجعت+۱ آیه
  • حتمیّت یافتن مجازات الهی، درباره تکذیبگران ایات، پس از رجعت+۱ آیه
  • قرار گرفتن تکذیبگران، در جایگاه محاکمه، پس از برانگیختن ان در روز رجعت+۱ آیه
  • محاکمه و مجازات تکذیبگران ایات خدا، فلسفه رجعت به دنیا+۲ آیه
  • تامین نور لازم برای دیدن در روز، از ایات الهی
  • تکذیب جاهلانه ایات خدا از سوی کافران، در دنیا، مورد پرسش نکوهش امیز او در قیامت+۱ آیه
  • پرسش تقریری و توبیخ امیز خدا از تکذیب گران ایات خدا، پس از گرفتاری انان به عذاب در قیامت+۵ آیه
  • پرسش توبیخ امیز خدا از تکذیبگران ایات خدا، پس از گرفتاری انان به عذاب در قیامت+۵ آیه
  • تکذیب جاهلانه ایات خدا در دنیا، مورد پرسش نکوهش امیز او در قیامت+۱ آیه
  • تکذیبگری و انکار ایات خدا، از جانب ظالمان+۵ آیه
  • تکذیبگران ایات الهی، مردمانی ظالم+۴ آیه
  • رویگردانی از ایات پروردگار، پس از تذکّر یافتن و اگاهی به ان، از بزرگ ترین ظلمها+۵ آیه
  • نادیده گرفتن ایات الهی و تکذیب انها، عملی ظالمانه+۶ آیه
  • تکذیب جاهلانه ایات خدا از سوی کافران در دنیا، مورد پرسش نکوهشامیز او در قیامت+۱ آیه
  • توبیخ خدا از کافران، به دلیل تکذیب ایات او
واژه‌ها