سوره نور(النور)، آیه ۱ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۰
سُورَةٌ أَنزَلْنَاهَا وَفَرَضْنَاهَا وَأَنزَلْنَا فِيهَا آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ لَّعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
(این) سورهای است که آن را فرو فرستادیم، و (عمل به آن را) واجب نمودیم، و در آن آیات روشنی نازل کردیم، شاید شما متذکّر شوید!
معنی کلمات و عبارات
«سُورَةٌ»: (نگا: بقره / ). خبر مبتدای محذوف است و تنوین آن برای تفخیم است. «فَرَضْنَا»: احکام آن را قاطعانه واجب کردهایم. «آیَاتٍ بَیِّنَاتٍ»: دلائل واضح و روشن. آیههای روشن. «لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ»: تا این که از آنها پند گیرید و آنها را یادآور شوید و بدانها عمل کنید.
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱- سوره نور، به صورت دفعى و یکباره نازل گشت. «سورة أنزلنها»
«سورة» خبر براى مبتداى محذوف (هذه) است و مشارالیه «هذه» مجموعه آیاتى است که بر پیامبر(ص) نازل شد. بنابراین لازمه این امر، آن است که این مجموعه، یکباره و به هم پیوسته نازل شده باشد. گفتنى است اشاره شدن این مجموعه با واژه «هذه» - که براى اشاره به نزدیک است - مؤید برداشت یاد شده است.
۲- سوره، نامى است از سوى خداوند براى دسته اى از آیات به هم پیوسته. «سورة أنزلنها ... فیها ءایت بیّنت»
۳- سوره، نامى است شناخته شده در زمان نزول قرآن و عصر رسالت پیامبراسلام(ص) «سورة أنزلنها... فیها ءایت بیّنت»
۴- مجموع آیات سوره نور، شامل دو بخش است: احکام واجب الاجرا و معارف شایان توجه و تذکر. «سورة أنزلنها و فرضنها»
«فرض» به معناى ایجاب قطعیت و الزام است (لسان العرب). از این رو مفسران برآنند که فرض کردن سوره، یا به اعتبار وجود احکام لازم الاجرا در این سوره است و یا به اعتبار وجود عقاید و معارف خدشه ناپذیر و شایان توجه در آن مى باشد.
۵- سوره نور، داراى اهمیت و جایگاه ویژه و والا در قرآن «سورة أنزلنها و فرضنها و أنزلنا فیها ءایت بیّنت»
برداشت فوق با توجه به سه نکته است: ۱- اختصاص به ذکر یافتن این سوره از میان دیگر سوره هاى قرآن; ۲- تنکیر لفظ «سورة» که دال بر تفخیم است; ۳- تکرار لفظ «أنزلنا» به صورت فعل متکلم مع الغیر و اسناد آن به اسم جلاله «اللّه».
۶- قرآن، داراى معارف و رهنمودهایى روشن و قابل فهم براى همگان «سورة ... فیها ءایت بیّنت»
«بیّنة» (مفرد «بیّنات») به معناى دلالت واضح و برهان روشن است. توصیف آیات قرآن به «بیّنات» به اعتبار این است که دلالت آنها بر معانى واضح و روشن است.
۷- آیه، نامى از سوى خدا براى هر بند بند سوره هاى قرآن «سورة ... فیها ءایت بیّنت»
۸- بیدارگرى و غفلت زدایى، فلسفه نزول آیات سوره نور «سورة أنزلنها ... فیها ءایت بیّنت لعلّکم تذکّرون»
«تذکر» (مصدر فعل «تذکّرون») به معناى به یاد آوردن اندوخته هاى ذهنى و معلوماتى است که از خاطر رفته و به فراموشى سپرده شده است (برگرفته از لسان العرب). لازمه این معنا، بیدارى و هوشیارى است.
۹- قرآن، کتابى است بیدارگر و غفلت زدا. «سورة أنزلنها ... فیها ءایت بیّنت لعلّکم تذکّرون»
۱۰- معارف قرآن، معارفى فطرى و تنها نیازمند تذکر و توجه است. «سورة أنزلنها ... فیها ءایت بیّنت لعلّکم تذکّرون»
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اصطلاح سوره در صدراسلاماهمیت سوره نورتعالیم سوره نورفطرت تعالیم قرآنفلسفه نزول سوره نورمنشأ نامگذاری اصطلاح آیهمنشأ نامگذاری اصطلاح سورهنزول دفعی سوره نورویژگیهای سوره نوراهمیت ذکر قرآنغفلت زدایی قرآنعوامل تذکرسهولت فهم قرآنوضوح قرآنهدایتگری قرآننقش خداویژگیهای قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
- پندگیری و یادکرد حق، حکمت ارایه ایههای خدا+۳ آیه
- تبیین ایات خدا برای مردم، به انگیزه تذکّر انان+۳ آیه
- خداوند، تبیین کننده ایات احکامی قران+۲ آیه
- پندگیری، سرّ تبیین ایات قران برای مردم+۲ آیه
- نامگذاری هر یک از عبارتهای مشخّص قران به (ایه) از سوی خداوند+۷ آیه
- خداوند، نازل کننده ایات قران+۶ آیه
- نقش ایات قران در تذکّر و یاداوری+۲ آیه
- مطلوبیّت پندپذیری از سوی مردم، نسبت به ایات الهی+۴ آیه
- تقسیم قران به سوره های مختلف در عصر نزول ان+۸ آیه
- مشخص بودن سوره های قران در زمان پیامبر(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
- اهمّیّت و جایگاه ویژه سوره نور در قران
- نزول سوره نور برای پندپذیری
- وجوب عمل به احکام وارده در سوره نور بر پیامبر(صلی الله علیه واله)
- نزول سوره نور برای پندپذیری
- تبیین ایات خدا برای مردم، مایه تذکّر و زدودن غفلت از انان+۳ آیه
- توجّه به تذکّرات قران، عامل رفع غفلت از انسانها
- فارض / اسماوصفات+۲ آیه
- ایات از اسما و صفات قران+۸ آیه
- بیّنات، از اسما و صفات قران+۶ آیه
- قران، دارای سوره
- سوره های قران، دارای ایات و احکام روشن، زمینه ای برای پندپذیری
- نامگذاری هر یک از فصول و عبارتهای مشخص قران به (ایه) از سوی خداوند+۷ آیه
- تذکر و پند پذیری خردورزان، فلسفه نزول قران+۲ آیه
- ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۵ آیه