آیه ۲ سوره نور

سوره نور(النور)، آیه ۲ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۰

الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ وَ لاَ تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ لْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

هر یک از زن و مرد زناکار را صد تازیانه بزنید؛ و نباید رأفت (و محبّت کاذب) نسبت به آن دو شما را از اجرای حکم الهی مانع شود، اگر به خدا و روز جزا ایمان دارید! و باید گروهی از مؤمنان مجازاتشان را مشاهده کنند!

معنی کلمات و عبارات
«الزَّانِیَةُ وَ الزَّانِی»: مراد دختر زناکار و پسر زناکار است. چرا که زن زناکار و مرد زناکار برابر سنّت رسول، رجم و سنگسار می‌گردند. «إِجْلِدُوا»: تازیانه بزنید. مراد زدن به وسیله چیزی است که جِلد، یعنی پوست بدن را درد و الم برساند، بدون این که باعث شکستگی استخوان و یا پاره شدن گوشت بدن گردد. تازیانه هم باید به همه اندامهای لخت بدن بجز رأس و وجه و فرج زده شود. «لا تَأْخُذْکُم بِهِمَا رَأْفَةٌ»: مراد این است که حدود خدا را به سبب مقام مردمان، شفاعت و میانجیگری دیگران، لومه این و آن، وسوسه شیطان، و غیره تعطیل و رها نسازید و از آن هم نکاهید. «طائِفَةٌ»: دسته. گروه. بعضی چهار نفر و بالاتر، و برخی ده نفر و بیشتر دانسته‌اند. یادآوری زنا به وسیله یکی از این سه چیز ثابت می‌شود: الف) اقرار به زنا. ب) آبستن شدن زن بی‌شوهر. ج) شهادت چهار نفر که گواهی دهند که بدون هیچ گونه شکّ و شبهه‌ای، زناکاران را در حال عمل جماع دیده‌اند و آلات تناسلی آنان را داخل یکدیگر مشاهده نموده‌اند (نگا: تفسیرالمراغی). یادآوری آیه مورد بحث، حکم آیه‌های و سوره نساء را در صد تازیانه محدود و معیّن کرده است. یادآوری عبارت: «أَلشَّیْخُ وَ الشَّیْخَة إِذا زَنَیَا فَاجْلِدُوهُما ألْبَتَّةَ، نَکالاً مِنَ اللهِ وَ اللهُ عَزِیزٌ حَکیمٌ»! که برخی آن را آیه رجم نام داده و جزو قرآن منسوخ‌التلاوه بشمار آورده‌اند، نه از زمره آیات الهی و نه از جمله احادیث نبوی است (نگا، تفسیر عبدالکریم خطیب، جلد و ، صفحات - ). یادآوری مسأله تغریب، یعنی تبعید یک ساله زناکار هم که در بحث زنا مطرح است، بعضی آن را حدیثی منسوخ، و برخی آن را سخنی نادرست بشمار آورده‌اند، گروهی هم آن را افزون بر صد تازیانه به صلاح دید حاکم یا قاضی واگذار کرده‌اند.
نزول
نکات آیه
۱- صد ضربه شلاق با تازیانه چرمى، کیفر هر یک از زن و مرد زناکار «الزانیة والزانى فاجلدوا کلّ وحد منهما ماْئة جلدة» «جلد» (مصدر «اجلدوا») گاهى به معناى «زدن با تازیانه چرمى» و گاهى به معناى «بر پوست بدن کسى با تازیانه زدن» مى آید. برداشت یاد شده براساس کاربرد اول است. ۲- صد ضربه تازیانه بر پوست بدن هر کدام از زن و مرد زناکار، کیفر کردار ناپسند آنان «الزانیة والزانى فاجلدوا کلّ وحد منهما ماْئة جلدة» ۳- برهنه بودن زن و مرد زناکار به هنگام زدن تازیانه، واجب است. «الزانیة و الزانى فاجلدوا کلّ وحد منهما ماْئة جلدة» ۴- تساوى زن و مرد در حدود و کیفر زنا (صد تازیانه) «الزانیة و الزانى فاجلدوا کلّ وحد منهما ماْئة جلدة» ۵- مسؤولیت برپایى نظام قضایى به منظور اجراى حدود الهى، بر عهده فرد فرد مسلمانان است. «الزانیة و الزانى فاجلدوا کلّ وحد منهما ماْئة جلدة» با آن که اجراى حدود و مقررات، از طریق دستگاه قضایى انجام مى پذیرد; ولى خداوند همه مردم را مخاطب قرار داده و تازیانه زدن را از آنان خواستار شده است. این حکایت مى کند که یکایک افراد جامعه، در برابر اجراى حدود الهى مسؤول اند و باید در این مورد همکارى کنند. ۶- رأفت و ترحم بر زناکاران به هنگام اجراى کیفر الهى بر آنان، اکیداً ممنوع است. «الزانیة و الزانى فاجلدوا... و لاتأخذکم بهما رأفة فى دین اللّه» جمله «لاتأخذکم بهما رأفة...» مى تواند به این معنا باشد که به هنگام اجراى کیفر، نباید تحت تأثیر عواطف و احساسات شخصى قرار گیریم و در کیفر زناکاران تخفیف قائل شویم. هم چنین مى تواند به این معنا باشد که نباید تحت تأثیر عواطف و احساسات، از کیفر آنان صرف نظر کنیم; هرچند آن عواطف و احساسات، برخاسته از تعلقات و وابستگى هاى فرد، به شخص مجرم نباشد. برداشت یاد شده، مبتنى بر احتمال اول است. ۷- تأثیر پذیرى از احساسات و عواطف در حدود و کیفرهاى الهى و تساهل در اجراى دقیق آن، مورد نهى صریح خداوند «الزانیة و الزانى فاجلدوا... و لاتأخذکم بهما رأفة فى دین اللّه» ۸- لزوم برخورد قاطع و بدون ترحم با مرتکبان فساد جنسى و شکنندگان حریم عفت و حیا «الزانیة و الزانى فاجلدوا... و لاتأخذکم بهما رأفة فى دین اللّه» ۹- ایمان راستین به خدا و قیامت، ضامن پیاده شدن کامل و قاطع حدود و کیفرهاى الهى در جامعه و مانع تأثیر پذیرى از احساسات و عواطف به هنگام اجراى آنها «الزانیة و الزانى فاجلدوا... و لاتأخذکم بهما رأفة فى دین اللّه إن کنتم تؤمنون باللّه و الیوم الأخر» پیام و مفهوم جمله «فاجلدوا... إن کنتم تؤمنون باللّه و الیوم الآخر; تازیانه بزنید... اگر به خدا و روز واپسین ایمان دارید» این است که: اگر ایمان راستین وجود داشته باشد، حدود الهى اجرا خواهد شد و هرگز احساسات و عواطف و تعلقات شخصى، جلوگیر آنها نخواهد شد. گفتنى است جواب جمله شرطیه «إن کنتم...» جمله اى مقدر مانند: (فلاتأخذکم بهما رأفة) مى باشد. ۱۰- استفاده از احساسات مذهبى و عقاید دینى مردم، از روش هاى قرآن براى اجراى کامل قوانین و حدود در جامعه «الزانیة و الزانى فاجلدوا... إن کنتم تؤمنون باللّه» جمله «إن کنتم تؤمنون ...; اگر ایمان دارید...» ممکن است به منظور بهره گیرى از عقاید دینى مردم ادا شده باشد; چنان که براى برانگیختن حمیت و غیرت گروهى، گفته مى شود: «اگر غیرت دارید...». ۱۱- عمل به قوانین و دستورات خداوند، شرط ایمان راستین به خدا و روز قیامت «الزانیة و الزانى فاجلدوا... إن کنتم تؤمنون باللّه و الیوم الأخر» برداشت یاد شده، از جمله شرطیه «إن کنتم تؤمنون باللّه...» استفاده شده است. ۱۲- لزوم اجراى حد زنا، در ملأ عام و اماکنى که مشاهده آن براى مردم بلامانع است. «الزانیة و الزانى فاجلدوا... و لیشهد عذابهما طائفة من المؤمنین» واژه «شهود» و «شهادت» به معناى حضور همراه با مشاهده است (مفردات راغب) و لازمه حضور و مشاهده، آگاهى مى باشد. گفتنى است که «لزوم» در برداشت فوق، از فعل امر «لیشهد» استفاده گردیده است. ۱۳- وجوب کفایى حضور جمعى از مؤمنان و گواهى آنان به وقت اجراى حد زنا «الزانیة و الزانى فاجلدوا... و لیشهد عذابهما طائفة من المؤمنین» کفایى بودن وجوب حضور در صحنه اجراى حد از کلمه «طائفة» - که به معناى گروه است - استفاده مى شود; زیرا اگر واجب عینى مى بود، مى بایست آیه شریفه چنین مى آمد: «و لیشهد عذابهما المؤمنون». ۱۴- تنها مسلمانان داراى حق حضور و گواهى بر اجراى حد زنا «الزانیة و الزانى فاجلدوا ... و لیشهد عذابهما طائفة من المؤمنین» ازاین که خداوند حضور مؤمنان را لازم دانسته است (من المؤمنین) نه عموم مردم را (من الناس)، به دست مى آید که گواهان و حاضران صحنه اجراى حدود، باید از مسلمانان باشند نه از غیر آنان. ۱۵- پیشگیرى از ارتکاب فحشا و عبرت آموزى، فلسفه تشریع کیفر زنا و اجراى آن در ملأ عام «الزانیة و الزانى فاجلدوا... و لیشهد عذابهما طائفة من المؤمنین» برداشت یاد شده، به خاطر این است که مشاهده کیفر زنا، بى تردید باعث عبرت گیرى و موجب پیشگیرى از ارتکاب به آن خواهد شد. ۱۶- «عن أمیرالمؤمنین(ع) فى قول اللّه عزّوجلّ: «و لاتأخذکم بهما رأفة فى دین اللّه» قال فى إقامة الحدود و فى قوله تعالى: «ولیشهد عذابهما طائفة من المؤمنین قال الطائفة واحد...; از امیرالمؤمنین(ع) روایت شده است که درباره سخن خداوند - عزّوجل - «و لاتأخذکم بهما رأفة فى دین اللّه» فرمود: در مورد اجراى حدود[رأفت نشان ندهید ]و درباره سخن خداى - تعالى - «ولیشهد عذابهما طائفة من المؤمنین» فرمود: طایفه یک نفر است (یعنى، یک نفر را هم شامل مى شود)». ۱- تهذیب، ج .۱، ص ۱۵۰ ح ۳۳- ، مسلسل ۱۶۰۲; نورالثقلین، ج ۳، ص ۵۷۱، ح ۱۸.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۷)
  • ارتکاب زنا، سبب اجرای اشکار حدّ و هتک ابرو
  • ایمان به خدا و اخرت، زمینهساز انجام تکالیف الهی+۲ آیه
  • ایمان به خدا و اخرت، مانع تاثیر عواطف انسانی در اجرای حدود الهی
  • ممنوعیّت رابطه جنسی نامشروع+۳ آیه
  • صد تازیانه، کیفر هر یک از مرد و زن زناکار
  • صد تازیانه، کیفر زنای زنان باکره
  • صد ضربه تازیانه بر پوست بدنِ هر یک از زن و مرد زناکار، عذاب و کیفر کردار ناپسند انان
  • صد ضربه تازیانه، کیفر هر یک از زن و مرد زناکار غیرمحصن
  • روا نبودن ترحم بر زناکاران، هنگام اجرای حدّ بر انان
  • حرام و ناروا بودن زنا و بیعفّتی+۸ آیه
  • تاثیرپذیری از احساسات و عواطف در حدود و کیفرهای الهی و تساهل در اجرای ان، مورد نهی صریح خداوند
  • خداوند، تشریع کننده احکام و تکالیف+۱ آیه
  • تشریع احکام، برخاسته از رافت و رحمت خداوند
  • لزوم هتک ابروی زناکاران
  • وجوب ایمان به اخرت+۲ آیه
  • وجوب حضور جمعی از مؤمنان و گواهی انان به وقت اجرای حدّ زنا
  • لزوم زدن شلاق، بر پوست زناکار
  • وجوب اجرای حدّ زناکار، در حضور جمعی از مؤمنان
  • حرمت زنا+۷ آیه
  • حرمت ترحم، هنگام اجرای حدّ بر زناکار
  • صد تازیانه، حدّ زنای مرد و زن بی همسر
  • تنها مؤمنان، دارای حق حضور و گواهی بر اجرای حدّ زنا
  • وجوب احضار گروهی از مؤمنان، برای شاهد بودن بر اجرای حدّ زنا
  • ایمان به خدا، مانع تاثیر عواطف انسانی، در اجرای تکلیف و حکم الهی
  • لزوم اجرای احکام دین و عدم توجّه به احساسات افراد، در این مسیر
  • تحریم زنا و جعل حدّ برای ان، جلوه ای از رحمت خداوند+۱ آیه
  • تساوی زن و مرد مجرّد (غیر محصن) در حدّ زنا
  • پیشگیری از ارتکاب فحشا و عبرت گیری، فلسفه تشریح حدّ زنا و اجرای ان در ملا عام
  • صد ضربه شلاق با تازیانه، حدّ زن و مرد زناکار
  • تساوی زن و مرد در حدّ زنا (صد تازیانه)
  • لزوم حضور تعدادی از مؤمنان هنگام اجرای حدّ بر زناکار
  • زنا عملی حرام و ممنوع+۵ آیه
  • نهی خداوند از رافت و ترحّم بر زناکاران هنگام اجرای حدّ بر انان
  • تشریع کیفر زنا و اجرای حد ان در ملا عام، مایه عبرت دیگران، و راهی برای پیشگیری از ارتکاب فحشا
  • پیشگیری از بی عفّتی و ارتکاب فحشا، فلسفه تشریع کیفر زنا و اجرای ان در ملا عام
  • پیشگیری از ارتکاب گناه و فحشا، فلسفه اجرای حدّ زنا در ملاعام
  • لزوم اجرای حد زنا، در حضور جمعی از مؤمنان
  • لزوم حضور و گواه بودن جمعی از مؤمنان، بر اجرای حدّ زنا
  • ضرورت تلاش تمامی اهل ایمان، برای اجرای حدود الهی+۲ آیه
  • لزوم حضور مؤمنان، هنگام اجرای حدّ بر زناکار
  • اجرا حدّ زنا بر زناکاران، بدون ترحّم، از نشانههای مؤمنان
  • لزوم حضور جمعی از مؤمنان، برای گواهی بر اجرای حدّ زنا
  • تاثیرپذیری از احساساتی چون دلسوزی و شفقت، هنگام اجرای حدود الهی، مورد نهی خداوند
  • وجوب اجرای حدّ بر زناکار، با زدن شلاق بر پوست او
  • وجوب اجرای حدّ زناکار، در حضور جمعی از مؤمنان
  • وجوب زدن صد تازیانه با عنوان حدّ زنا بر مرد و زن زناکار بیهمسر
  • وجوب احضار گروهی از مؤمنان، برای شاهد بودن بر اجرای حد زنا
واژه‌ها