سوره ص، آیه ۲۹ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۵
كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَ لِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبَابِ
این کتابی است پربرکت که بر تو نازل کردهایم تا در آیات آن تدبّر کنند و خردمندان متذکّر شوند!
معنی کلمات و عبارات
«کِتَابٌ»: مراد قرآن است. خبر مبتدای محذوف (هُوَ) یا (هذا) است. «مُبَارَکٌ»: صفت کتاب، یا خبر دوم بشمار است.
نکات آیه
۱ - قرآن، کتابى گران سنگ و نازل شده از جانب خداوند بر پیامبر(ص) «کتب أنزلنه إلیک»
تنکیر «کتاب» مفید تعظیم است.
۲ - کتابت و تدوین قرآن، پس از نزول آن در حیات پیامبراسلام(ص) «کتب أنزلنه إلیک»
اطلاق کتاب (نوشته و نگارش یافته) بر قرآن، یا بدان جهت بوده که آیه هاى آن پس از نزول نوشته مى شده است و یا توصیه اى است از جانب خداوند که باید به صورت نوشته درآید. در هر دو فرض، مى توان برداشت یاد شده را به دست آورد.
۳ - قرآن، منبع خیر و برکت و موجب رشد و تعالى بشر «کتب أنزلنه إلیک مبرک»
«برکة» به معناى رشد و فزونى است و «مبارک» به چیزى گفته مى شود که در آن رشد و فزونى باشد (مفردات راغب). مقصود از مبارک بودن قرآن این است که این کتاب، منبع خیر و برکت و مایه رشد و تعالى براى کسانى است که در آن تدبر کنند و درس بیاموزند.
۴ - قرآن، براى تدبر و اندیشه است. «کتب أنزلنه إلیک مبرک لیدّبّروا ءایته»
۵ - قرآن، قابل فهم و شناخت است. «کتب ... لیدّبّروا ءایته»
۶ - فهم و درک صحیح قرآن، نیازمند به تدبر و اندیشیدن است. «کتب ... لیدّبّروا ءایته»
۷ - لزوم تدبر و اندیشیدن در آیات قرآن «کتب ... لیدّبّروا ءایته»
۸ - قرآن، برخوردار از معارف و آموزه هاى عمیق و ژرف «کتب ... لیدّبّروا ءایته»
از این که خداوند فرمود: قرآن براى تدبر و اندیشه کردن است، استفاده مى شود که محتواى این کتاب، عمیق و ژرف است.
۹ - قرآن، داراى ساختارى بند بند به نام «آیه» «کتب ... لیدّبّروا ءایته»
۱۰ - قرآن، براى بیدارى و پندگیرى صاحبان خرد ناب است. «کتب أنزلنه ... لیتذکّر أُولوا الألبب»
«لبّ» به معناى عقل خالص و خرد ناب است.
۱۱ - تدبر و اندیشه کردن در قرآن، زمینه بیدارى و پندگیرى از آن کتاب الهى است. «کتب ... لیدّبّروا ... و لیتذکّر»
با توجّه به تقدم ذکر تدبر در قرآن بر بیدارى و پندپذیرى از آن، برداشت یاد شده استفاده مى شود.
۱۲ - عاقلان و صاحبان خرد ناب، مخاطبان اصلى قرآن «کتب ... لیتذکّر أُولوا الألبب»
۱۳ - معارف و آموزه هاى قرآن، مطابق با عقل و خرد ناب است. «کتب ... لیدّبّروا ءایته و لیتذکّر أُولوا الألبب»
از این که خداوند، عاقلان و صاحبان خرد جامعه بشرى را مخاطب خود ساخته و آنان را به تدبر در آیات قرآن تشویق کرده است، مى توان حقیقت یاد شده را به دست آورد.
تفسیر
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۲۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۴۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۶–۲۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۹