→

سوره شمس

سورة الشمس

مکه · ۱۵ آیه· ترتیب نزول ۲۶

معرفی سوره شمس (تفسیر نمونه)
اين سوره در مکه نازل شده و ۱۵ آيه دارد محتوى و فضيلت سوره «الشمس » اين سوره که در حقيقت سوره تهذيب نفس و تطهير قلوب از ناپاکيها و ناخالصيها است ، بر محور همين معنى دور مى زند، منتها در آغاز سوره به يازده موضوع مهم از عالم خلقت و ذات پاک خداوند براى اثبات اين معنى که فلاح و رستگارى در گرو تهذيب نفس است قسم ياد شده ، و بيشترين سوگندهاى قرآن را به طور جمعى در خود جاى داده است . و در پايان سوره به ذکر نمونه اى از اقوام متمرد و گردنکش که به خاطر ترک تهذيب نفس در شقاوت ابدى فرو رفتند، و خداوند آنها را به مجازات شديدى گرفتار کرد، يعنى قوم «ثمود» مى پردازد، و با اشاره کوتاهى به سرنوشت آنها سوره را پايان مى دهد. در حقيقت اين سوره کوتاه يکى از مهمترين مسائل سرنوشت ساز زندگى بشر را بازگو مى کند، و نظام ارزشى اسلام را در مورد انسانها مشخص مى سازد. در فضيلت تلاوت اين سوره همين بس که در حديثى از پيغمبر اکرم (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) آمده است : من قراءها فکانما تصدق بکل شى ء طلعت عليه الشمس و القمر!: هر کس آن را بخواند گوئى به تعداد تمام اشيائى که خورشيد و ماه بر آنها مى تابد در راه خدا صدقه داده است !. و مسلما اين فضيلت بزرگ از آن کسى است که محتواى بزرگ اين سوره کوچک را در جان خود پياده کند، و تهذيب نفس را وظيفه قطعى خود بداند.

تفسیر نمونه، جلد ۲۷، صفحه ۳۶

تفسیر سوره شمس
تفسیر المیزان، برگزیده تفسیر نمونه، تفسیر نور، نکته‌های تفسیر نور، پیام‌های تفسیر نور، تفسیر اثنی عشری، تفسیر روان جاوید، تفسیر اطیب البیان

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

۱

وَ الشَّمْسِ وَ ضُحَاهَا

به خورشید و گسترش نور آن سوگند،

۲

وَ الْقَمَرِ إِذَا تَلاَهَا

و به ماه هنگامی که بعد از آن درآید،

۳

وَ النَّهَارِ إِذَا جَلاَّهَا

و به روز هنگامی که صفحه زمین را روشن سازد،

۴

وَ اللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا

و به شب آن هنگام که زمین را بپوشاند،

۵

وَ السَّمَاءِ وَ مَا بَنَاهَا

و قسم به آسمان و کسی که آسمان را بنا کرده،

۶

وَ الْأَرْضِ وَ مَا طَحَاهَا

و به زمین و کسی که آن را گسترانیده،

۷

وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّاهَا

و قسم به جان آدمی و آن کس که آن را (آفریده و) منظّم ساخته،

۸

فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَاهَا

سپس فجور و تقوا (شرّ و خیرش) را به او الهام کرده است،

۹

قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا

که هر کس نفس خود را پاک و تزکیه کرده، رستگار شده؛

۱۰

وَ قَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا

و آن کس که نفس خویش را با معصیت و گناه آلوده ساخته، نومید و محروم گشته است!

۱۱

كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوَاهَا

قوم «ثمود» بر اثر طغیان، (پیامبرشان را) تکذیب کردند،

۱۲

إِذِ انْبَعَثَ أَشْقَاهَا

آنگاه که شقی‌ترین آنها بپاخاست،

۱۳

فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ نَاقَةَ اللَّهِ وَ سُقْيَاهَا

و فرستاده الهی [= صالح‌] به آنان گفت: «ناقه خدا [= همان شتری که معجزه الهی بود] را با آبشخورش واگذارید (و مزاحم آن نشوید)!»

۱۴

فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاهَا

ولی آنها او را تکذیب و ناقه را پی کردند (و به هلاکت رساندند)؛ از این رو پروردگارشان آنها (و سرزمینشان) را بخاطر گناهانشان در هم کوبید و با خاک یکسان و صاف کرد!

۱۵

وَ لاَ يَخَافُ عُقْبَاهَا

و او هرگز از فرجام این کار [= مجازات ستمگران‌] بیم ندارد!