سوره شمس(الشمس)، آیه ۸ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۵
معنی کلمات و عبارات
«أَلْهَمَ»: الهام کرده است. نشان داده است. فهمانده است. «فُجُورَ»: گرایش به گناه و معصیت و کنارهگیری از حق و حقیقت (نگا: معجمالفاظ القرآن الکریم). مراد راه شرّ و طریق معصیت است. مصدر ثلاثی مجرّدی است همچون جُلوس و قُعود. «تَقْوی»: پرهیز. مراد راه خیر و طریق حق است (نگا: بلد / ).
نزول
سال ۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند عصیانگرى و پرهیزگارى نفس انسان و عوامل پیدایش آن صفات را به او شناسانده است. «فألهمها فجورها و تقویها»
«فجور» به معناى روان شدن در معصیت ها و زناکارى است. فعل «فَجَرَ»; یعنى، فاسق شد; دروغ گفت; تکذیب کرد و نافرمانى و مخالفت کرد (قاموس). «فَجْر»، به معناى ایجاد شکاف وسیع و «فُجُور» دریدن پرده دین دارى است. (مفردات)
۲ - روح انسان، دریافت کننده الهام از جانب خداوند «فألهمها»
«إلهام»; یعنى، القا کردن به قلب و ذهن و عقل. این واژه تنها در مواردى به کار مى رود که از جانب خداوند و عالم بالا باشد. اصل این کلمه، از «التهام» (بلعیدن) است. (مفردات راغب)
۳ - تعادل قوا در ساختار روح انسان، آماده سازنده آن براى آگاهى فطرى به پلیدى ها و شناخت راه گریز از آنها است. «و ما سوّیها. فألهمها فجورها و تقویها»
حرف «فاء» در «فألهمها» آن را بر تسویه (در آیه قبل) تفریع کرده است، تا بیانگر این باشد که خداوند، در ابتدا روح انسان را از قدرت هاى هماهنگ برخوردار کرده; آن گاه بدى ها و راه محفوظ ماندن از آنها را به او الهام مى کند. «تقوى» اسم مصدر است. فعل «اتّقیت»; یعنى، برحذر ماندم و خود را دور نگه داشتم (قاموس). بنابراین «تقواها»; یعنى، دور ماندن روح از فجور.
۴ - شناخت پلیدى ها، ضرورى تر از آشنایى با راه هاى پرهیزگارى است. «فألهمها فجورها و تقویها»
۵ - شناخت پلیدى ها، زمینه آشنایى با راه هاى گریز از آنها است. «فألهمها فجورها و تقویها»
تقدیم «فجورها»، بیانگر نکته یاد شده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۸ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۸ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اعتدال اعضای انسانآثار شناخت پلیدیالهام به روحاهمیت شناخت پلیدیتبیین تقواتبیین عصیانتبیین عوامل تقواتبیین عوامل عصیانشناخت تقواشناخت راههای نجات از پلیدیشناخت پلیدیفضیلت روحعوامل مؤثر در روحنقش روحزمینه تقواتعالیم خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۹)
- مُلْهِم
- افرینش انسان از جانب خداوند به صورت متناسب و موزون+۱ آیه
- الهام تکوینی خیر و شرّ به انسان از سوی خداوند+۱ آیه
- اگاهی انسان به خیر و شر خویش+۱ آیه
- انسان، برخوردار از عقل عملی و قدرت تشخیص خوبیها از بدیها+۲ آیه
- نفس انسان، مخلوقی معتدل و ملهم به خیر و شر+۱ آیه
- سوگندهای متعدّد الهی، نشانگر اهمیّت تزکیه و تربیت نفس+۸ آیه
- رعایت تقوای الهی، موجب تربیت و کمال انسان+۲ آیه
- سوگندهای متعدّد، نشانگر اهمیّت تزکیه و تطهیر نفس+۸ آیه
- الهامات و اگاهیهای فطری، زمینهساز تقواپیشگی انسان
- تعادل قوا در ساختار روح انسان، زمینه ساز الهام خیر و شرّ به او، از جانب خداوند+۱ آیه
- روح انسان، دریافت کننده الهام از جانب خداوند، نسبت به خیر و شرّ خویش+۱ آیه
- تعادل قوا در ساختار روح انسان، زمینه ساز الهام خیر و شرّ به او، از جانب خداوند+۱ آیه
- الهام تکوینی خیر و شرّ به انسان، از سوی خدا+۱ آیه
- توانایی انسان بر انتخاب خیر و شرّ+۳ آیه
- برخورداری انسان، از ابزار شناخت خیر و شرّ+۴ آیه
- گرایش انسان به شرّ و بدی، همچون گرایش به خیر و خوبی+۵ آیه
- شناخت پلیدیها و نیکیها، زمینه دستیابی به رستگاری+۱ آیه
- الهام الهی، از راههای شناخت+۱ آیه
- گناه، مایه تباهی نفس و سقوط ادمی+۲ آیه
- محرومیّت از رستگاری، پیامد الودگی به گناه+۳ آیه
- گناهان، قابل تشخیص از خوبیها، برای نفس ادمی+۱ آیه
- گناهکاران و معصیت کاران، در زمره خاسران+۲ آیه
- مُلهم/ اسماوصفات
- گناه و فجور، باعث الودگی نفس انسان+۲ آیه
- الودگی نفس، موجب خسران+۲ آیه
- انسان، دارای نفسی اگاه و مُلهَم به خوبی و بدی اعمال+۱ آیه
- الهام بدکاری و پرهیزکاری به نفس ادمی، از جانب خداوند+۱ آیه
- متعادل بودن ساختار نفس، عامل امادگی ان برای الهامات الهی+۱ آیه
- نفس انسانی، مخلوقی معتدل و ملهم به خیر و شرّ+۱ آیه
- الهام پرهیزگاری نفس، از سوی خداوند+۱ آیه
- الهام شرّ و بدی نفس، از سوی پروردگار+۱ آیه
- شناختن عصیانگری و پرهیزگاری، قدرت عطا شده به نفس ادمی، از سوی خداوند+۱ آیه
- تعادل و تسویه قوا در ساختار نفس انسان، امادهکننده ان برای اگاهی فطری به پلیدیها و شناخت راه گریز از انها+۱ آیه
- شناساندن عصیانگری و پرهیزگاری و سلامت نفس از جانب خداوند به انسان+۱ آیه
- لزوم برخورداری انسان از اگاهی لازم، برای تطهیر و تزکیه نفس+۲ آیه
- نفس، جایگاه دریافت خوبیها و بدیها+۱ آیه
- قسم خداوند به نفس، در مورد اگاه شدن وی از بدیها و خوبیها+۱ آیه
- نفس، پدیدهای مستعدّ برای الهام خوبیها و بدیها+۱ آیه