سوره شمس(الشمس)، آیه ۷ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۵
معنی کلمات و عبارات
«نَفْسٍ»: نفس انسان. منظور انسانیّت آدمی با دو بعد روح و جسم است که مملوّ از شگفتیها و اسرار است. نکره آمدن نفس، میتواند اشاره به عظمت و اهمّیّت مافوق تصوّر و آمیخته با ابهام انسان، این اعجوبه و شاهکار عالم آفرینش باشد که دانشمندان به حق او را «موجود ناشناخته» نامیدهاند. «سَوَّاهَا»: ساخته و پرداختهاش کرده است. بدین نحو که هر یک از اندامهای بدن انسان را برای کاری، و هر یک از نیروهای آن را جهت امری آفریده است و اندازه و تناسب نماد و نهاد دستگاه تن را مراعات فرموده است (نگا: قیامه / ، کهف / ، انفطار / .
نزول
سال ۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - سوگند خداوند به جان انسان ها «و نفس»
«نفس»، به معناى روح و نیز جسد آمده است (صحاح اللغة). آیات بعد - که ویژگى هاى روح انسان را مطرح مى کند - قرینه بر اراده معناى اول است. کلمه «نفس» گرچه نکره است; ولى بر ابهام دلالت ندارد. بلکه مراد جنس نفس است; زیرا آنچه بعد از آن، درباره نفس ذکر شده مربوط به تمام نفس ها است. نکره در این موارد، مفید تفخیم است.
۲ - روح، موجودى با عظمت و شایسته سوگند خداوند «و نفس»
۳ - سوگند خداوند، به آفرینش متعادل و به دور از افراط و تفریط نفس انسان «و ما سوّیها»
حرف «ما» در «ماسوّاها» مصدرى بوده و مفاد آیه شریفه، سوگند به تسویه نفس است. برخى آن را موصول و تعبیر «و ما سوّاها» را سوگند به خداوند دانسته اند. سیاق آیات - که نمودار سوگند به مخلوقات است - با احتمال اول مناسب تر است.
۴ - تعادل توانمندى هاى روح انسان و دور بودن آنها از هر گونه افراط و تفریط، وصفى شگفت و نشانه عظمت خداوند است. «و ما سوّیها»
۵ - خداوند، جان انسان ها را متعادل و به دور از افراط و تفریط آفریده است. «سوّیها»
«سوّاه»; یعنى، آن را «سوىّ» قرار داد (قاموس). «سوىّ» درباره چیزى گفته مى شود که از افراط و تفریط، در مقدار و کیفیت مصون باشد. (مفردات)
۶ - سوگند خداوند، به تعدیل کننده و سامان دهنده قواى روحى انسان «و ما سوّیها»
چنانچه مراد از «ما» در «ما سوّاها» خداوند باشد، جایگزین ساختن آن به جاى «من»، به جهت ابهام عظمت آمیزى است که در «ما» وجود دارد.
۷ - سوگند خداوند به خود «و ما سوّیها»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۸ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۸ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اعتدال روحسوگند به اعتدال روحسوگند به تعدیل کننده روحسوگند به جان انسان هاشگفتی اعتدال روحعظمت روحویژگیهای روحسوگند به روحنشانه های عظمت خداسوگند به خداسوگندهای قرآنخالقیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۱)
- گرایش نفس به خوبیها و بدیها+۲ آیه
- افرینش انسان از جانب خداوند به صورت متناسب و موزون+۵ آیه
- انسان، دارای نفسی معتدل
- سوگند خداوند به نفس ادمی و اعتدال ان
- الهام تکوینی خیر و شرّ به انسان از سوی خداوند+۱ آیه
- افرینش انسان به صورت متعادل و موزون+۷ آیه
- اگاهی انسان به خیر و شر خویش+۱ آیه
- انسان، برخوردار از عقل عملی و قدرت تشخیص خوبیها از بدیها+۳ آیه
- انسان، واجد قوّهای درونی به نام نفس
- نفس انسان، مخلوقی معتدل و ملهم به خیر و شر+۱ آیه
- سوگندهای متعدّد الهی، نشانگر اهمیّت تزکیه و تربیت نفس+۸ آیه
- رعایت تقوای الهی، موجب تربیت و کمال انسان+۲ آیه
- تزکیه و پاک کردن نفس از الودگی، مایه رستگاری+۲ آیه
- سوگندهای متعدّد، نشانگر اهمیّت تزکیه و تطهیر نفس+۸ آیه
- الودگی روح به گناه، موجب سقوط و تباهی ان+۱ آیه
- سوگند خداوند به سقوط و تباهی روح، در صورت الودگی+۱ آیه
- افرینش روح انسان به صورت متعادل، به امر الهی
- تعادل قوا در ساختار روح انسان، زمینه ساز الهام خیر و شرّ به او، از جانب خداوند+۱ آیه
- روح انسان، دریافت کننده الهام از جانب خداوند، نسبت به خیر و شرّ خویش+۱ آیه
- تعادل قوا در ساختار روح انسان، زمینه ساز الهام خیر و شرّ به او، از جانب خداوند+۱ آیه
- تزکیه روح، موجب نجات و رستگاری انسان+۱ آیه
- نجات و رستگاری انسان در سایه تزکیه روح مورد سوگند خداوند+۱ آیه
- سوگند خداوند، به جان و روح ادمی
- سوگند خداوند به روح انسانها و افرینش متعادل ان
- سوگند خداوند به روح انسانها، نشان عظمت ان
- سوگند خداوند به روح، برای تاکید بر رستگاری اهل تزکیه+۱ آیه
- سوگند خداوند به روح، برای تاکید بر زیان کاری و تباهی گناهکاران+۱ آیه
- روح، موجودی با عظمت+۴ آیه
- توانایی انسان بر انتخاب خیر و شرّ+۲ آیه
- برخورداری انسان، از ابزار شناخت خیر و شرّ+۴ آیه
- گرایش انسان به شرّ و بدی، همچون گرایش به خیر و خوبی+۵ آیه
- تزکیه نفس، از موانع گرفتاری انسان به شقاوت+۳ آیه
- الهام الهی، از راههای شناخت+۱ آیه
- قسم خداوند به ادم(علیه السلام) جهت تاکید بر رستگاری اهل تذکیه و زیانکاری انسانهای تبهکار+۲ آیه
- قسم خداوند به افرینش متعادل و به دور از افراط و تفریط انسان
- قسم خداوند به تعدیل کننده و سامان دهنده قوای روحی انسان، برای رستگاری اهل تزکیه و زیانکاری انسانهای پلید+۱ آیه
- قسم خداوند به روح، برای بیان زیانکاری و تباهی گناهکاران+۱ آیه
- قسم خداوند به روح، جهت تاکید بر رستگاری اهل تزکیه+۱ آیه
- گناه، مایه تباهی نفس و سقوط ادمی+۲ آیه
- الودگی نفس ادمی به گناه، موجب سقوط و تباهی ان+۲ آیه
- محرومیّت از رستگاری، پیامد الودگی به گناه+۳ آیه
- گناهان، قابل تشخیص از خوبیها، برای نفس ادمی+۱ آیه
- گناهکاران و معصیت کاران، در زمره خاسران+۲ آیه
- تزکیه و پاکی نفس، زمینه مدح و ستایش خداوند+۲ آیه
- گناه و فجور، باعث الودگی نفس انسان+۲ آیه
- الودگی نفس، موجب خسران+۲ آیه
- انسان، دارای نفسی اگاه و مُلهَم به خوبی و بدی اعمال+۱ آیه
- الهام بدکاری و پرهیزکاری به نفس ادمی، از جانب خداوند+۱ آیه
- متعادل بودن ساختار نفس، عامل امادگی ان برای الهامات الهی+۱ آیه
- نفس انسانی، مخلوقی معتدل و ملهم به خیر و شرّ+۱ آیه
- الهام پرهیزگاری نفس، از سوی خداوند+۱ آیه
- الهام شرّ و بدی نفس، از سوی پروردگار+۱ آیه
- شناختن عصیانگری و پرهیزگاری، قدرت عطا شده به نفس ادمی، از سوی خداوند+۱ آیه
- قوم ثمود، گرفتار فساد و تباهی نفس+۱ آیه
- مدفون ساختن نفس در گناه و به سقوط کشاندن ان، موجب محرومیّت و زیانکاری+۱ آیه
- گناه، مایه سقوط و تباهی نفس انسان+۱ آیه
- نفس، پدیدهای تسویه شده
- تعادل و تسویه توانمندیهای نفس انسان، وصفی شگفت و نشانه عظمت خداوند
- تعادل و تسویه قوا در ساختار نفس انسان، امادهکننده ان برای اگاهی فطری به پلیدیها و شناخت راه گریز از انها+۱ آیه
- سوگند خداوند به افرینش متعادل و تسویه نفس انسان
- خداوند، تسویهکننده نفس
- شناساندن عصیانگری و پرهیزگاری و سلامت نفس از جانب خداوند به انسان+۱ آیه
- نفس، پدیدهای ارزشمند، در حدّ سوگند خوردن خداوند به ان+۱ آیه
- لزوم برخورداری انسان از اگاهی لازم، برای تطهیر و تزکیه نفس+۲ آیه
- تزکیه و پاک کردن نفس از الودگی، مایه رستگاری+۲ آیه
- تزکیه نفس، زمینه کسب رستگاری برای انسان+۲ آیه
- نفس، جایگاه دریافت خوبیها و بدیها+۱ آیه
- قسم خداوند به نفس، در مورد اگاه شدن وی از بدیها و خوبیها+۱ آیه
- سوگند خداوند به نفس ادمی و اعتدال ان
- نفس، پدیدهای تسویه شده
- نفس، پدیدهای مستعدّ برای الهام خوبیها و بدیها+۱ آیه