سوره غافر، آیه ۱۶ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۸
يَوْمَ هُمْ بَارِزُونَ لاَ يَخْفَى عَلَى اللَّهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ
روزی که همه آنان آشکار میشوند و چیزی از آنها بر خدا پنهان نخواهد ماند؛ (و گفته میشود:) حکومت امروز برای کیست؟ برای خداوند یکتای قهّار است!
معنی کلمات و عبارات
«یَوْمَ»: بدل از (یَوْمَ) قبلی است که مفعول به (لِیُنذِرَ) بود. «بَارِزُونَ»: جمع بارز، نمایان. آشکار. مراد این است که مردمان از گورها خارج میگردند و ظاهر و نمایان میشوند و چیزی ایشان را از دیدها پنهان نمیدارد (نگا: طه / ابراهیم / و ). هستی و هویّت و اسرار و کردار انسانها روشن و ظاهر میشود و هیچ چیزی مکتوم نمیماند (نگا: کهف / ، طارق / .
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - قیامت، روز بروز و ظهور حقیقت و باطن انسان ها و نمایان شدن اسرار آنان «یوم هم برزون»
طبق نظر بیشتر مفسران مقصود از نمایان شدن انسان ها، بروز و ظهور حقیقت و باطن آنان و کشف اسرار ایشان است; نه ظاهر شدن جسم آنان; مانند مفاد آیه «یوم تبلى السرائر»، (سوره طارق (۸۶) آیه ۹).
۲ - همه چیز انسان (گفتار، رفتار و انگیزه هاى او) در قیامت، در قلمرو علم و آگاهى خداوند قرار دارد. «لایخفى على اللّه منهم شىء»
۳ - قیامت، روزى سخت، هولناک و هشدار دهنده براى انسان ها «لینذر ... یوم هم برزون لایخفى على اللّه منهم شىء»
تأکید خداوند بر این که روز قیامت، روز بروز حقیقت انسان ها است به گونه اى که چیزى از آنان بر خدا پوشیده نمى ماند و نیز انذار به چنین روزى، بیانگر مطلب یاد شده است.
۴ - پرسش از خلایق در روز قیامت، درباره فرمان رواى حقیقى جهان در آن روز «لمن الملک الیوم»
۵ - فرمان روایى جهان، تنها از آنِ خداوند است. «لمن الملک الیوم للّه الوحد القهّار»
۶ - خداوند، یگانه و قهار (چیره شونده) است. «للّه الوحد القهّار»
۷ - وحدانیت و قهار بودن خداوند، نشانه اختصاص داشتن فرمان روایى به ذات مقدس او «لمن الملک الیوم للّه الوحد القهّار»
ذکر شدن دو صفت یکتایى و قهاریت براى خداوند - پس از یادآورى اختصاص داشتن فرمان روایى جهان به او - مى تواند گویاى حقیقت یاد شده باشد; زیرا کسى که چیره شونده مطلق است و در این چیره گى، یکتا و یگانه مى باشد، در اوج قدرت و استیلا بر جهان قرار دارد.
۸ - اعتراف همه خلایق در قیامت به اختصاص داشتن فرمان روایى جهان به خداوند «لمن الملک الیوم للّه الوحد القهّار»
جمله «للّه الواحد القهّار» پاسخ سؤال در «لمن الملک الیوم» است; برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که گوینده این پاسخ از سوى خلایق مى باشد; یعنى، همان مردمى که در قیامت نمایان مى شوند (هم بارزون)
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷–۲۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۵۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱–۱۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اقرار اخروی موجوداتپرسش از موجوداتپرسش درباره حاکم آفرینشاقرار به حاکمیت خداقهارواحدقهاریت خداسختی قیامتپرسش در قیامتترسناکی قیامتاهوال قیامتتوحید ذاتیحاکم آفرینشوسعت علم خداتوحید افعالیحاکمیت خداعلم غیب خداظهور حقایق در قیامتجهان بینی توحیدیویژگیهای قیامتاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴)
- خداوند یگانه، تنها حاکم در عرصه قیامت+۲ آیه
- خداوند، دارای هویّت و ذاتی یگانه و بدون همتا+۲ آیه
- بروز حقّانیّت توحید، در قیامت+۲ آیه
- ظهور حاکمیّت خدا، در عرصه قیامت+۳ آیه
- قهاریّت و قدرت کامل، از صفات خداوند+۵ آیه
- تجلّی قهاریّت و ظهور سلطه کامل خداوند، در صحنه قیامت+۱ آیه
- قیامت، روز ظهور اسرار انسانها و حسابرسی اعمال+۱ آیه
- سؤال خداوند از خلایق در روز محشر، برای اقرار انان به فرمانروایی حقیقی خدا در ان روز
- توجّه به دانایی گسترده خداوند و اگاهی او از عملکرد ادمی، زمینه پرهیز ادمی از ظلم
- علم همه جانبه خداوند به احوال ظاهر و باطن انسانها، موجب توانایی او بر حسابرسی بندگان
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۱ آیه
- قهّار / اسماوصفات+۵ آیه
- قیامت، روز اشکار شدن اسرار نهان ادمیان+۱ آیه
- بروز حقّانیّت توحید، در قیامت+۲ آیه