سوره غافر، آیه ۷ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۷
الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَ شَيْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَ قِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ
فرشتگانی که حاملان عرشند و آنها که گرداگرد آن (طواف میکنند) تسبیح و حمد پروردگارشان را میگویند و به او ایمان دارند و برای مؤمنان استغفار میکنند (و می گویند:) پروردگارا! رحمت و علم تو همه چیز را فراگرفته است؛ پس کسانی را که توبه کرده و راه تو را پیروی میکنند بیامرز، و آنان را از عذاب دوزخ نگاه دار!
معنی کلمات و عبارات
«الَّذینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْشَ»: فرشتگانی که بردارندگان عرش هستند. تعداد نفرات فرشتگان حامل عرش عظیم و نحوه حمل ایشان، و خود عرش بر ما مجهول است. قرآن و سنّت متواتر تفصیلی در این باره ندادهاند. در این باره دم نمیزنیم و امر آن را به خدا حوالت میداریم (نگا: المراغی). «رَحْمَة»: از لحاظ نحوی تمییز و از نظر معنی فاعل است. «قِهِمْ»: به دورشان دار. محفوظ و مصونشان فرما. واژه (قِ) فعل امر ماده (وقی) است.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - فرشتگان حامل عرش و پیرامون آن، به تسبیح و تنزیه خداوند همراه با ستایش او مى پردازند. «الذین یحملون العرش و من حوله یسبّحون بحمد ربّهم»
۲ - همراه ساختن تسبیح و تنزیه خداوند با حمد و ستایش او، امرى نیکو و پسندیده «یسبّحون بحمد ربّهم»
«با» در «بحمد» براى مصاحبت است.
۳ - خداوند از هر عیب و نقصى، منزه و مبرا است. «یسبّحون بحمد ربّهم»
۴ - جهان، داراى مرکز اداره و فرمان روایى است. «العرش»
«عرش» به معناى تخت فرمان روایى است و گاهى کنایه از مرکز اداره و فرمان روایى مى باشد.
۵ - برخى از فرشتگان، کارگزاران الهى در جهان اند. «الذین یحملون العرش»
عرش در آیه شریفه، به معناى مرکز اداره و فرمان روایى خدا بر جهان هستى است. بنابر این حمل این مرکز از سوى فرشتگان، مى تواند به معناى کارگزارى آنان باشد.
۶ - فرشتگان، داراى ایمان راستین و کامل به خداوند «و یؤمنون به»
۷ - ایمان، گوهرى بس ارزشمند و مؤمنان داراى مقامى والا نزد پروردگار «و یؤمنون به»
مفسران گفته اند: یادآورى ایمان فرشتگان به خدا - با آن که این حقیقتى روشن براى همگان است - مى تواند به منظور بیان مطلب یاد شده باشد.
۸ - استغفار و آمرزش خواهى فرشتگان عرش الهى، براى مؤمنان «و یستغفرون للذین ءامنوا»
۹ - اعتراف فرشتگان حامل عرش الهى، به ربوبیت خداوند و رحمت و علم گسترده او درباره همه پدیده هاى عالم «ربّنا وسعت کلّ شىء رحمة و علمًا»
۱۰ - رحمت و علم خداوند، گسترده و فراگیر همه پدیده هاى عالم است. «ربّنا وسعت کلّ شىء رحمة و علمًا»
۱۱ - ربوبیت الهى، مقتضى رحمت و علم گسترده به همه چیز است. «ربّنا وسعت کلّ شىء رحمة و علمًا»
۱۲ - جمله «ربّنا وسعت کل شىء رحمة ... و قهم عذاب الجحیم» متن مناجات فرشتگان با خداوند به هنگام آمرزش خواهى از او براى مؤمنان «و یستغفرون للذین ءامنوا ربّنا وسعت کلّ شىء رحمة و علمًا»
۱۳ - درخواست آمرزش از خداوند، براى توبه کنندگان و رهروان راه الهى از سوى فرشتگان حامل عرش «فاغفر للذین تابوا و اتّبعوا سبیلک»
۱۴ - رحمت و علم همه جانبه و گسترده خداوند، مقتضىِ طلب آمرزش از او و امید بستن به اجابت او است. «و یستغفرون للذین ءامنوا ربّنا وسعت کلّ شىء رحمة و علمًا فاغفر للذین تابوا»
برداشت یاد شده از تفریع «فاغفر للذین تابوا...» بر «ربّنا وسعت...» استفاده مى شود; یعنى، اى پروردگار ما! چون رحمت و علم تو گسترده و جهان شمول است، پس بیامرز مؤمنان توبه کننده را... .
۱۵ - توبه و پیمودن راه خداوند (اسلام)، دو شرط لازم براى جلب غفران و آمرزش الهى «فاغفر للذین تابوا و اتّبعوا سبیلک»
۱۶ - مناجات با خداوند و ذکر صفت ربوبیت او، از آداب دعا و حاجت خواهى از او «ربّنا وسعت ... فاغفر للذین تابوا»
۱۷ - اسلام، راهى است تعیین شده از سوى خداوند براى سیر و سلوک بشر. «و اتّبعوا سبیلک»
مقصود از «سبیلک» (راه خدا)، اسلام و رهنمودهاى آن است.
۱۸ - مؤمنان تائب و پیرو راه الهى، برخوردار از لطف و حمایت فرشتگان عرش الهى «الذین یحملون العرش ... یستغفرون ... للذین تابوا و اتّبعوا سبیلک»
۱۹ - درخواست مصونیت از عذاب دوزخ از سوى فرشتگان عرش، براى مؤمنان تائب و پیرو راه خدا «و قهم عذاب الجحیم»
۲۰ - توبه و پیمودن راه خدا (عمل به تعالیم الهى)، دو عنصر لازم براى نجات انسان از دوزخ است. «فاغفر للذین تابوا و اتّبعوا سبیلک و قهم عذاب الجحیم»
۲۱ - تشویق خطاکاران به توبه و پیمودن راه درست از سوى خداوند «فاغفر للذین تابوا و اتّبعوا سبیلک و قهم عذاب الجحیم»
۲۲ - نقش مؤثر دعا و مناجات، در پذیرش توبه و آمرزش گناهان و مصونیت از عذاب دوزخ «فاغفر للذین تابوا ... و قهم عذاب الجحیم»
۲۳ - دوزخ، داراى آتشى شعله ور و فروزان «عذاب الجحیم»
«جحیم» اسم مکان از «جحمة» (شعله و افروزندگى شدید آتش) و به معناى محل آتش شعله ور و افروخته است.
۲۴ - جحیم، از نام هاى دوزخ «عذاب الجحیم»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار سلوک سبیل اللهاستغفار برای تائباناستغفار حاملان عرشاقرار حاملان عرشتسبیح حاملان عرشتشویق به سلوک سبیل اللهحامی تائبانحمایتهای حاملان عرشحمد حاملان عرشدرخواست مصونیت اخروی تائباندرخواست مصونیت اخروی مؤمناندرخواست مصونیت از جهنمعوامل مصونیت از جهنمفضایل پیروان دینایمان ملائکهاقرار به رحمت خداتشویق گناهکارانملائکه اطراف عرشروش سلوکاقرار به علم خداامیدواری به اجابت دعادعای حاملان عرشزمینه قبول توبهاستغفار برای مؤمنانفضایل تائباناهمیت اسلامنقش اسلامآداب تسبیح خدافضایل ملائکهمرکز تدبیر آفرینشزمینه استغفارشرایط آمرزشنقش عرشحامی مؤمنانتشویق به توبهوسعت رحمت خدااقرار به ربوبیت خداصفات جهنماهمیت توبهمقامات مؤمنانزمینه آمرزشنامهای جهنمتسبیح خداارزش ایمانخدا و نقصنقش ملائکهآثار توبهحمد خداآثار دعاآتش جهنمآثار علم خداآداب دعاوسعت علم خداآثار رحمت خداتشویقهای خداصفات جلالفضایل مؤمنانتنزیه خدارحمت خداعمل پسندیدهآثار ربوبیت خداربوبیت خداعلم خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴۴)
- اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله) بر کافران صدر اسلام
- استغفار فرشتگان الهی، برای مؤمنان توبهکننده و پیرو حق
- استغفار فرشتگان، برای مؤمنان
- استغفار ملایکه برای توبهکنندگان و پیروان حقّ+۱ آیه
- ایمان زمینه طلب امرزش از خداوند+۱ آیه
- توجّه به رحمت و مهربانی خداوند، زمینه گرایش انسان به استغفار+۴ آیه
- اطاعتکنندگان از خداوند، شایسته امرزش خواهی ملایکه حامل عرش برای انان
- ملایکه حامل عرش، خواهان مصونیّت اطاعتکنندگان خدا از اتش
- امرزشخواهی فرشتگان برای مؤمنان توبهکننده و پیرو راه خدا
- رحمت و علم همه جانبه و گسترده خداوند، مقتضی طلب امرزش از او و امید بستن به اجابت او
- ایمان، زمینهساز استغفار فرشتگان برای مؤمنان
- برخورداری انسانهای توبهگر، از بهشت خداوند+۵ آیه
- ملایکه حاملان عرش الهی، خواستار بهشت عدن برای مؤمنان، پدران و خانواده انان+۱ آیه
- حاملان عرش الهی، خواستار بهشت عدن برای توبهکنندگان+۱ آیه
- حاملان عرش الهی، درخواستکننده بهشت عدن برای پیروان راه خدا+۱ آیه
- پیروی از راه خدا، از موجبات راهیابی به بهشت+۱ آیه
- توبه و پیروی از راه خدا، از موجبات راهیابی به بهشت+۱ آیه
- ورود همسران صالح به بهشت، از وعدههای خداوند و مورد درخواست حاملان عرش الهی+۱ آیه
- توبه، عامل بهرهمندی از پاداش الهی+۶ آیه
- الحاق پدران و همسران و فرزندان وارد شده به بهشت عدن، از الطاف الهی در حق مؤمنان تایب و پیروان دین+۱ آیه
- ایمان، شرط بهرهوری فرزندان، از مزیّت پیوستن نسلها به پدران بهشتی خود+۱ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۴ آیه
- تسبیح همراه با ستایش خداوند، روشی نیکو از سوی ملایکه+۴ آیه
- مقرّبان درگاه حق، از تنزیهکنندگان خداوند+۳ آیه
- فرشتگان، تنزیهکننده خداوند+۷ آیه
- توبه، زمینهساز امرزشخواهی فرشتگان برای تایبان
- توبه، زمینهساز برخورداری از امرزش الهی+۱ آیه
- توبه، سبب نجات از عذاب جهنّم+۱ آیه
- توبه، زمینهساز ورود به بهشت+۵ آیه
- بوستانهای جاوید بهشت، خواسته فرشتگان از خدا برای تایبان و پدران، همسران و فرزندان صالح انان+۱ آیه
- استغفار فرشتگان برای تایبان و دعای انان برای مصونیّت مؤمنان تایب از عذاب دوزخ
- توجّه به رحمت گسترده خدا، زمینه توبه و امرزشخواهی
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۳ آیه
- خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۳ آیه
- عرش الهی، مرکز تدبیر جهان افرینش+۲ آیه
- گسترش رحمت خدا، بر جهان افرینش+۱ آیه
- مصونیّت از دوزخ، رستگاری و کامیابی واقعی انسان+۱ آیه
- خداوند، مصونیّتبخش بهشتیان از جهنّم+۲ آیه
- دعای حاملان عرش خدا و ملایکه، برای مصونیّت تایبان پیرو راه خدا، از عذاب دوزخ
- جحیم، از نامهای دوزخ
- توجّه و التجا به ربوبیّت خدا، امری مطلوب در اداب دعا+۷ آیه
- مطلوبیّت سهیم کردن دیگران در دعای خود+۳ آیه
- شایسته بودن دعا برای مؤمنان+۲ آیه
- حکمت خداوندی، منشا امرزش بندگان+۲ آیه
- ربوبیّت خداوند نسبت به همه هستی، از ملاکهای استحقاق حمد و ستایش+۲ آیه
- فرشتگان، حمدکنندگان خداوند، همراه با تسبیح او+۴ آیه
- لزوم مقدم بودن تسبیح خداوند بر حمد او+۴ آیه
- استمرار زندگی خانوادگی در بهشت، برای مؤمنان+۲ آیه
- درخواست بهشت برای مؤمنان و خانواده صالح خود، از دعاهای حاملان عرش و ملایکه طواف کننده عرش، در پیشگاه خداوند+۱ آیه
- محفوظ نگهداشتن خانواده مؤمنان از بدیها، از دعاهای حاملان عرش و ملایکه طواف کننده عرش، در پیشگاه خداوند+۱ آیه
- ملایکه و حاملان عرش الهی، از جمله ایمان اورندگان به خدا
- ربوبیّت خدا، مقتضی استغفار به درگاه او+۷ آیه
- ربوبیّت خداوند، مستلزم تسبیح و تنزیه او+۳ آیه
- ربوبیّت خداوند، اقتضاکننده حمد و ستایش برای او+۲ آیه
- ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود+۷ آیه
- رحمت خداوند بر بندگان، برخاسته از ربوبیّت او+۳ آیه
- تعمیم دعا به دیگران، از اداب دعا+۶ آیه
- ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۸ آیه
- توجّه به رحمت خداوند، از اداب دعا
- دعای حاملان عرش، جهت تحقّق وعده بهشت برای مؤمنان تایب و پدران و همسران و ذریّه انان+۱ آیه
- نگه داشتن مؤمنان تایب و صالحان از بدیها و عذاب روز قیامت، دعای حاملان عرش الهی به درگاه خداوند+۱ آیه
- درخواست حاملان عرش، نجات از عذاب جهنّم، برای مؤمنان تایب و پیرو راه خدا
- درخواست حاملان عرش از خداوند، برای وارد کردن مؤمنان، پدران، همسران و فرزندان صالح انان در بهشت+۱ آیه
- حفظ مؤمنان تایب از بدیها و ناراحتیهای قیامت، دعا و درخواست حاملان عرش از خداوند+۱ آیه
- امرزش گناهان، از ناحیه پروردگار، پرتوی از رحمت او+۱ آیه
- رهایی از عذاب قیامت، پرتوی از رحمت خداوند+۱ آیه
- خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده+۱ آیه
- استغفار، سبب برخورداری از رحمت خداوند+۴ آیه
- بازگشت به خدا با توبه به درگاه او، عامل برخورداری از رحمت پروردگار
- خداوند دارای رحمتی گسترده و وافر+۱ آیه
- تمامی موجودات و اشیاء عالم هستی، مشمول رحمت خداوند
- پیمودن راه خدا، موجب برخورداری از استغفار فرشتگان
- پیمودن راه خدا، موجب نجات انسان از دوزخ
- دین خداوند، از موارد سبیل الله
- دعای حاملان عرش الهی، برای ورود تایبان پیرو راه خدا به بهشت، همراه پدران، همسران و فرزندان صالحشان+۱ آیه
- دعا و درخواست ملایکه از درگاه خدا، برای وارد ساختن صالحان در بهشت عدن+۱ آیه
- دعای ملایکه برای حضور تایبان پیرو راه خدا در بهشت، به همراه پدران، همسران و فرزندان صالح خود+۱ آیه
- دعای فرشتگان، برای مصون ماندن تایبان پیرو راه خدا و صالحان، از گزند بدیها و ناخوشیها در قیامت+۲ آیه
- حمل عرش، از جانب فرشتگان
- فرشتگان حامل عرش، از کارگزاران الهی درجهان+۱ آیه
- استغفار حاملان و اطرافیان عرش الهی، برای مؤمنان
- اعتراف فرشتگان حامل عرش الهی، به ربوبیت خداوند+۱ آیه
- اقرار فرشتگان حامل عرش، به رحمت گسترده خداوند
- اعتراف ملایکه اطراف و حامل عرش، به احاطه علمی خدا
- حاملان و اطرافیان عرش الهی، دارای ایمان به خداوند
- تسبیح و ستایش خداوند، از سوی فرشتگان حامل و اطراف عرش
- تحمید خداوند، از سوی ملایکه حامل و پیرامون عرش الهی
- دعای حاملان عرش برای مؤمنان، با استمداد از رحمت و علم پروردگار
- حاملان و اطرافیان عرش الهی، خواستار بهشت عدن موعود، برای مؤمنان+۱ آیه
- مصونیّت از عذاب دوزخ، درخواست فرشتگان حامل و اطراف عرش، برای توبه کنندگان
- ملایکه حامل و اطرافیان عرش، خواهان مصونیّت سالکان و پیروان راه خدا، از اتش جهنّم
- مؤمنان تایب و پیرو راه خداوند، شایسته امرزش خواهی ملایکه حامل و اطراف عرش برای انان
- حاملان و اطرافیان عرش الهی، خواستار بهشت عدن، برای توبه کنندگان+۱ آیه
- حاملان و اطرافیان عرش الهی، خواستار بهشت عدن، برای فرزندان صالح تایب و سالک راه خدا+۱ آیه
- اطرافیان و حاملان عرش الهی، درخواست کننده بهشت عدن، برای سالکان راه خدا+۱ آیه
- حاملان عرش و اطرافیان ان، خواستار بهشت عدن، برای پدران صالح تایب و سالک راه خدا+۱ آیه
- درخواست حاملان و اطرافیان عرش از خداوند، در مورد نگهداری مؤمنان تایب و سالک راه خدا، از ارتکاب بدیها و گناهان+۱ آیه
- درخواست اطرافیان و حاملان عرش از خدا، برای نگهداری پدران صالح مؤمنان تایب سالک راه خدا، از ارتکاب بدیها و زشتیها+۲ آیه
- دعای حاملان و اطرافیان عرش، برای نگهداری همسران صالح مؤمنان تایب سالک راه خدا، از ارتکاب بدیها و زشتیها+۲ آیه
- دعا و درخواست حاملان و اطرافیان عرش از خدا، برای نگهداری فرزندان مؤمنان تایب سالک راه خدا، از ارتکاب بدیها و زشتیها+۲ آیه
- درخواست حاملان و اطرافیان عرش الهی، از خدا، برای ورود همسران صالح تایب و سالک راه خدا به بهشت عدن+۱ آیه
- عزّت و اقتدار الهی، پشتوانه استجابت دعای دعا کنندگان به درگاه وی+۲ آیه
- عزّتمندی خداوند، مقتضی دعا و استغفار فرشتگان برای اهل ایمان+۱ آیه
- توجّه به عزّت الهی، برانگیزاننده ملایکه حامل عرش به دعا به پیشگاه وی+۱ آیه
- عزّت بی همتای خداوند، مقتضی دعای فرشتگان، برای رهایی مؤمنان از عذاب جهنّم+۱ آیه
- عزّت بی مانند خداوند، مقتضی دعای ملایکه حامل عرش خدا، برای ورود مؤمنان به بهشت جاویدان+۱ آیه
- عزّت بی مانند خداوند، مقتضی درخواست ملایکه، برای ورود پدران صالح مؤمنان به بهشت+۱ آیه
- عزّت بی مانند خداوند، مقتضی درخواست ملایکه، برای ورود همسران صالح مؤمنان به بهشت جاویدان+۱ آیه
- عزّت بی مانند خداوند، مقتضی دعای فرشتگان، برای ورود فرزندان صالح مؤمنان به بهشت جاویدان+۱ آیه
- علم خدا، اساس ربوبیّت و تدبیر او بر نظام هستی+۳ آیه
- اقرار به علم گسترده الهی، از اداب دعا+۱ آیه
- توجّه به علم گسترده الهی، سبب طلب مغفرت فرشتگان برای برخی انسانها
- همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۲ آیه
- وسعت علم خداوند، لازمه ربوبیّت او+۲ آیه
- ملحق شدن فرزندان صالح و مؤمن به پدرانِ خدا خواه و با ایمان خود، در بهشت+۲ آیه
- ورود مؤمنان پیرو خدا به بهشت، همراه فرزندان صالح خود، از دعاهای فرشتگان الهی+۱ آیه
- بهره مندی مؤمنان تایب و پیرو دین از بهشت، جلوه ای از قدرت و عزّتمندی خداوند+۱ آیه
- امرزش مؤمنان تایب و پیرو دین از جانب خداوند، جلوه ای از قدرت و عزّتمندی او+۱ آیه
- دوری مؤمنان تایب و پیرو دین از جهنّم، از جلوه های قدرت و عزّتمندی خداوند+۱ آیه
- دعای حاملان عرش، برای گناهکاران تایب+۱ آیه
- اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله بر مشرکان صدر اسلام
- مغفرت خداوند، منشا پذیرش توبه بندگان+۱ آیه
- پیروی از راه خدا، در پی دارنده امرزش
- توبه، زمینه ساز مغفرت الهی+۱ آیه
- امرزش گناهان بندگان، جلوهای از ربوبیّت خداوند+۷ آیه
- استغفار ملایکه برای توبهکنندگان و پیروان حق+۱ آیه
- استغفار فرشتگان، برای مؤمنان+۱ آیه
- ملایکه، از مؤمنان به خدا
- دعا و امرزش خواهی ملایکه برای مؤمنان تایب و پیروان راه خدا
- دعای ملایکه برای ورود مؤمنان تایب و پدر، همسر و ذریه صالح انان به بهشت+۱ آیه
- دعای ملایکه برای مصونیت مؤمنان تایب و پیروان راه خدا، از عذاب جهنم
- صلاحیت، از جمله شرایط بهرهمندی از دعای ملایکه، برای ورود به بهشت+۱ آیه
- ملایکه، حامل عرش الهی+۱ آیه
- دعای حاملان عرش برای امرزش و بهشتی شدن ایندگان از نسلهای مؤمنان+۱ آیه
- توبه مؤمنان، زمینه امرزش خواهی فرشتگان برای انان
- استمرار زندگی خانوادگی در بهشت، برای مؤمنان+۲ آیه
- دعای حاملان عرش، برای حفظ خانواده مؤمنان از بدیها+۱ آیه
- ملایکه و حاملان عرش الهی، از جمله ایمان اورندگان به خدا
- درخواست بهشت از سوی فرشتگان، برای همسران صالح مؤمنان+۱ آیه
- دعای ملایکه برای ورود نیاکانِ شایسته مؤمنان تایب به بهشت+۱ آیه
- نگهداشتن نیاکان صالح از بدیها و ناراحتیهای روز قیامت، دعا و درخواست فرشتگان عرش الهی، از خداوند متعال+۱ آیه
- دعای فرشتگان در حق والدین صالح و پیرو راه خدا، از درگاه الهی برای ورود به بهشت+۱ آیه
- دعای فرشتگان در حق والدین صالح، به سبب داشتن فرزندان تایب و پیرو راه خدا+۱ آیه
- وجود والدین تایب و پیرو راه خدا، موجب شمول دعای فرشتگان در حق فرزندان صالح انان+۱ آیه