آیه ۴۰ سوره فاطر

سوره فاطر، آیه ۴۰ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۹

قُلْ أَ رَأَيْتُمْ شُرَكَاءَكُمُ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَرُونِي مَا ذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَاوَاتِ أَمْ آتَيْنَاهُمْ كِتَاباً فَهُمْ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْهُ بَلْ إِنْ يَعِدُ الظَّالِمُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً إِلاَّ غُرُوراً

بگو: «این معبودانی را که جز خدا می‌خوانید به من نشان دهید چه چیزی از زمین را آفریده‌اند، یا اینکه شرکتی در (آفرینش و مالکیّت) آسمانها دارند؟! یا به آنان کتابی (آسمانی) داده‌ایم و دلیلی از آن برای (شرک) خود دارند؟!» نه هیچ یک از اینها نیست، ظالمان فقط وعده‌های دروغین به یکدیگر می‌دهند!

معنی کلمات و عبارات
«أَرَأَیْتُمْ؟»: آیا دیده‌اید؟ به من بگوئید. مراد دقّت کافی درباره معبودهای دروغین است. خدا در این بخش از ایشان دلیل عقلی می‌طلبد. «أَرُونِی»: به من نشان دهید. بدل اشتمال (أَرَأَیْتُمْ) است. «شِرْکٌ»: مشارکت (نگا: سبأ / ). «آتَیْنَاهُمْ»: ضمیر (هُمْ) بهتر است به صورت التفات، به مشرکان برگردد. «أَمْ آتَیْنَاهُمْ کِتَاباً»: مراد دلیل نقلی‌است. «غُرُوراً»: (نگا: نساء / اسراء / ، احزاب / ). «قُلْ أَرَأَیْتُمْ ... مَاذَا خَلَقُوا»: این بخش آیه، دو معنی دارد. یکی در بالا گذشت، و دیگری چنین است: به من بگوئید: انبازهائی را که علاوه از خدا آنها را هم به فریاد می‌خوانید و پرستش می‌نمائید، آنها چه چیز را در زمین یا در آسمانها آفریده‌اند؟
نزول

سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۹ رویداد)
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مأمور محاجه و گفتوگو با مشرکان، درباره عقاید و معبودهایشان «قل أرءیتم شرکاءکم الذین تدعون من دون اللّه أرونى ماذا خلقوا» ۲ - پیامبر(ص)، در بحث و گفت وگو با مشرکان، از آنان خواستار ارائه دلیل عقلى و نقلى روشن بر اثبات درستى عقاید خویش «قل أرءیتم شرکاءکم الذین تدعون من دون اللّه أرونى ماذا خلقوا من الأرض ... أم ءاتینهم کتبًا على بیّنت منه» «أرءیتم» به معناى «أخبرونى» (به من خبر دهید) است و «ماذا» اسم استفهام مى باشد و این سؤال عقلى درباره نقش معبودها در جهان است «أم» نیز براى استفهام بوده و در آن از مشرکان خواسته شده که نوشته اى از سوى خداوند - که حاکى از حقانیت عقاید آنان باشد - ارائه دهند. ۳ - خداوند، در آفرینش جهان (آسمان ها، زمین و...) و تدبیر امور آن، بى شریک است. «قل أرءیتم شرکاءکم الذین تدعون من دون اللّه أرونى ماذا خلقوا من الأرض أم لهم شرک فى السموت» برداشت یاد شده، با توجه به این نکته است که امر «أرونى» تعجیزى است و مفاد آن چنین مى باشد: شما مشرکان از آوردن نمونه اى از دخالت معبودهایتان در آفرینش ناتوانید. بنابراین خداوند در آفرینش و تدبیر جهان بى شریک مى باشد. ۴ - عقیده به شریک بودن غیر خدا با او در خلق و تدبیر عالم، شرک است. «قل أرءیتم شرکاءکم الذین تدعون من دون اللّه أرونى ماذا خلقوا من الأرض أم لهم شرک فى السموت» ۵ - مذاهب شرک، فاقد برهان عقلى بر اثبات درستى خویش «قل أرءیتم شرکاءکم الذین تدعون من دون اللّه أرونى ماذا خلقوا من الأرض أم لهم شرک فى السموت» ۶ - مذاهب شرک، فاقد کتاب آسمانى و دلیل نقلى معتبر از ناحیه خداوند بر اثبات درستى خویش «قل أرءیتم ... أم ءاتینهم کتبًا فهم على بیّنت منه» ۷ - لزوم استوار ساختن اصول عقاید دینى، بر برهان عقلى و دلیل نقلى روشن و گویا «أرءیتم ... أرونى ماذا خلقوا من الأرض ...أم ءاتینهم کتبًا فهم على بیّنت منه» ۸ - جهان، داراى آسمان هاى متعدد «السموت» ۹ - وعده هاى مشرکان به یک دیگر، براساس فریب و مکر است. «بل إن یعد الظلمون بعضهم بعضًا إلاّ غرورًا» ۱۰ - شرک، متکى بر تبلیغات فریبکارانه است. «بل إن یعد الظلمون بعضهم بعضًا إلاّ غرورًا» ۱۱ - شرک، ظلم است و مشرکان، ظالم اند. «بل إن یعد الظلمون بعضهم بعضًا إلاّ غرورًا»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
  • عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۳ آیه
  • افرینش اسمانها، ایه خدا+۱ آیه
  • احتجاج بر ضدّ مشرکان، به ناتوانی خدایان موهوم انان، از هرگونه افرینشی در جهان هستی+۳ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور محاجّه و گفتوگو با مشرکان درباره عقاید و معبودهایشان
  • دعوت از عقل و وجدان برای داوری، با طرح پرسش، از شیوههای احتجاج+۷ آیه
  • مشرکان، افرادی مستکبر در روی زمین+۱ آیه
  • بیمنطقی و دلیل نداشتن بتپرستی، دلیل بطلان ان+۱ آیه
  • بطلان بتپرستی به دلیل ناتوانی بتها از افرینش+۵ آیه
  • ناتوانی بتها از تدبیر مخلوقات اسمان و زمین، دلیل بطلان بتپرستی+۱ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱۰ آیه
  • تعلیم روش احتجاج به محمّد(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۹ آیه
  • انحصار خالقیّت اسمانها و زمین، در خدای یگانه
  • افرینش اشیا و تدبیر موجودات از سوی خالق متعال، دلیل بر توحید خالقیّت+۷ آیه
  • خلقت موجودات، از دلایل انحصار ربوبیّت به خدا+۲ آیه
  • سرشت توحیدی بشر، نیازمند تذکّر و تنبّه+۸ آیه
  • ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۶ آیه
  • حرمت بت پرستی+۹ آیه
  • ناتوانی بتها از افرینش هر موجودی+۳ آیه
  • شرک به خدا، مصداق ظلم و ستمگری+۱ آیه
  • شرک در عبادت، مورد نکوهش و نهی خدا
  • شرکورزی، ایینی فاقد پشتوانه علمی و منطقی+۲ آیه
  • ناتوانی معبودهای مشرکان از هرگونه افرینش، دلیل بطلان شرک+۹ آیه
  • سوگند مشرکان به هدایت یافتگی بیشتر خود، از سایر امّتها+۱ آیه
  • اعتقاد مشرکان جاهلی به شریک و همتا داشتن خداوند+۲ آیه
  • برخورداری مشرکان، از توان و قدرت دنیایی
  • بت پرستی، از موانع شناخت خداوند
  • مشرکان، مردمی ستم پیشه و ظالم، به دلیل شریک قرار دادن برای خداوند+۲ آیه
  • شرک، از مصادیق ظلم+۲ آیه
  • تعدّد معبودان باطل مشرکان+۵ آیه
  • بیداری فطرت خفته انسانها با طرح سؤال، راهی برای تبلیغ و دعوت به توحید+۹ آیه
  • احتجاج با مشرکان، راهی برای بیدار ساختن فطرت توحیدی مشرکان+۴ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور محاجّه و گفتوگو با مشرکان، درباره عقاید و معبودهایشان
  • تعلیم روش احتجاج به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، از جانب خداوند+۸ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله مامور احتجاج با مشرکان+۵ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به تبیین براهین توحیدی و اثبات یگانگی خداوند، با ابطال وجود خدایان دروغین+۸ آیه
  • وظیفه پیامبر صلی الله علیه و اله در توجه دادن مردم به فطرت توحیدی و بیدار کردن ان+۶ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور برانگیختن داوری وجدان مشرکان بر چگونگی فرجام انان در صورت نزول عذاب الهی+۴ آیه
  • دامنگیر شدن نیرنگ مشرکان به خودشان، از سنّتهای الهی+۱ آیه
  • وعده فریب و نیرنگ، از سوی ظالمان به همدیگر
  • فریبکارانه بودن وعدههای مشرکان به همدیگر
واژه‌ها