سوره فصلت، آیه ۴۴ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۸۱
وَ لَوْ جَعَلْنَاهُ قُرْآناً أَعْجَمِيّاً لَقَالُوا لَوْ لاَ فُصِّلَتْ آيَاتُهُ أَ أَعْجَمِيٌ وَ عَرَبِيٌ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدًى وَ شِفَاءٌ وَ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ فِي آذَانِهِمْ وَقْرٌ وَ هُوَ عَلَيْهِمْ عَمًى أُولٰئِكَ يُنَادَوْنَ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ
هرگاه آن را قرآنی عجمی قرار میدادیم حتماً میگفتند: «چرا آیاتش روشن نیست؟! قرآن عجمی از پیغمبری عربی؟!» بگو: «این (کتاب) برای کسانی که ایمان آوردهاند هدایت و درمان است؛ ولی کسانی که ایمان نمیآورند، در گوشهایشان سنگینی است و گویی نابینا هستند و آن را نمیبینند؛ آنها (همچون کسانی هستند که گوئی) از راه دور صدا زده میشوند!»
معنی کلمات و عبارات
«أَعْجَمِیٌّ»: غیر عربی (نگا: نحل / شعراء / . «لَوْ لا»: این واژه برای طلب حصول مابعد خود است. (نگا: کهف / ). «فُصِّلَتْ»: بیان و روشن میگردید. توضیح و تبیین میشد. «أَأَعْجَمِیٌّ؟»: آیا غیر عربی است؟ «أَأَعْجَمِیٌّ وَ عَرَبِیٌّ؟»: آیا قرآن به زبان غیرعربی برای پیغمبر عربی زبان آمده است؟ مراد این است که کافران و مشرکان بیماردل همیشه کارشان ایراد گرفتن و بهانه تراشیدن بود. قرآن که عربی است، سحر و افسونش میخواندند (نگا: سبأ / ، صافّات / ) و اگر غیرعربی میبود، گنگ و نامفهومش میشمردند. «هُدیً وَ شِفَآءٌ»: راهنمائی و بهبودی. راهنما و شفادهنده. «وَقْرٌ»: سنگینی. کری. این واژه میتواند خبر مبتدای محذوف باشد، و معنی آن در بالا گذشت. و یا این که مبتدای مؤخّر بوده (فِی آذَانِهِمْ وَقْرٌ) معنی شود: در گوشهایشان کری است. یعنی انگار کرند این است که نمیشنوند. «عَمیً»: کوری. کوردلی و گمراهی (نگا: فصّلت / ). «عَلَیْهِمْ عَمیً»: کوری است برای اینان. موجب گمراهی آنان است (نگا: بقره / ).
نزول
سال ۱۴ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ احدمرتبط با نزول
۳ هجرت · احد، نزدیک مدینه - غزوه ابواء یا ودان
14 بعثت · ودان / ابواء - غزوه عشیره
14 بعثت · عشیره - غزوه بواط
14 بعثت · بواط - غزوه سفوان یا بدر اولی
14 بعثت · سفوان / بدر اولی - تشریع اذان
14 بعثت · مدینه - سریه حمزه به سیف البحر
14 بعثت · سیف البحر - سریه سعد به خرار
14 بعثت · خرار - سریه عبیده بن حارث به رابغ
14 بعثت · رابغ
نکات آیه
۱ - عربى بودن قرآن، اتمام حجت خداوند بر مردم عرب است. «و لو جعلنه قرءانًا أعجمیًّا لقالوا لولا فصّلت ءایته»
۲ - مشرکان مکه، مردمى عناد پیشه و بهانه جو بودند. «و لو جعلنه قرءانًا أعجمیًّا لقالوا لولا فصّلت ءایته ءاْعجمىّ و عربىّ»
۳ - عربى بودن زبان قرآن، امرى الهى است و پیامبر در آن نقشى نداشت.* «و لو جعلنه قرءانًا أعجمیًّا»
از این که خداوند عجمى بودن قرآن و طبعاً عربى بودن آن را به خود نسبت داده (جعلناه)، مطلب یاد شده قابل برداشت است.
۴ - قرآن، داراى آیات روشن و مفاهیم متمایز و قابل درک است. «و لو جعلنه قرءانًا أعجمیًّا لقالوا لولا فصّلت ءایته»
«تفصیل» (مصدر «فصّلت») در مقابل اجمال و به معناى تبیین است.
۵ - زبان قرآن، زبانى گویا، روشن و به دور از ابهام «و لو جعلنه قرءانًا أعجمیًّا لقالوا لولا فصّلت ءایته»
۶ - مجموعه آیات قرآنى، به دور از هرگونه ابهام و برخوردار از فصاحت «و لو جعلنه قرءانًا أعجمیًّا لقالوا لولا فصّلت ءایته»
«أعجمى» منسوب به «أعجم» است و «أعجم» به کسى گفته مى شود که کلام او داراى ابهام بوده و گویا نباشد.
۷ - قرآن، راهنما و هدایتگر اهل ایمان «قل هو للذین ءامنوا هدًى»
۸ - قرآن، شفابخش امراض روحى و زداینده بیمارى هاى نفسانى اهل ایمان «قل هو للذین ءامنوا ... شفاء»
۹ - ایمان، شرط بهره ورى انسان از نور هدایت و شفابخشى قرآن «قل هو للذین ءامنوا هدًى و شفاء»
۱۰ - پیامبر(ص)، موظف به بیان فواید و آثار قرآن، در پاسخ به بهانه جویى هاى کافران «و لو جعلنه ... ءاْعجمىّ و عربىّ قل هو للذین ءامنوا هدًى و شفاء»
۱۱ - عجز کافران، از درک معارف و مفاهیم بلند قرآن «و الذین لایؤمنون فى ءاذانهم وقر و هو علیهم عمىً»
جمله «فى آذانهم وقر» (در گوش هاى کافران سنگینى است) و نیز جمله «هو علیهم عمىً» (کورى کافران نسبت به قرآن است) کنایه از ناتوانى کافران نسبت به درک مفاهیم قرآن مى باشد.
۱۲ - محرومیت انسان از هدایت و شفاى قرآن، معلول شرایط و قابلیت هاى روحى خود او است. «و الذین لایؤمنون فى ءاذانهم وقر»
بنابراین که جمله «فى آذانهم وقر» به منزله علت براى عدم ایمان کافران باشد، از آیه استفاده مى شود که ایمان نیاوردن کافران و بى بهره ماندن آنان از قرآن، ناشى از وضعیت فکرى و روحى خود آنان است.
۱۳ - برخوردارى از روحیه حق پذیرى و به دور بودن از لجاجت و عناد، شرط بهره ورى انسان از هدایت وحى «و لو جعلنه ... و الذین لایؤمنون فى ءاذانهم وقر و هو علیهم عمىً»
از صدر آیه - که درباره لجاجت کافران است - و نیز فعل مضارع «لایؤمنون» - که اشعار به استمرار عدم ایمان دارد - مى توان استفاده کرد که لجاجت و عناد، در محرومیت انسان از ابزارهاى شناخت نقش دارد.
۱۴ - هدایت و شفاى قرآن، مایه فزونى کوردلى کافران لجوج «و هو علیهم عمىً أُولئک ینادون من مکان بعید»
۱۵ - پیام روشن قرآن، دور از شنود و فهم کافران لجوج «أُولئک ینادون من مکان بعید»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۵۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۰–۵۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۴ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۳–۴۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ترک دشمنیآثار ترک لجاجتآثار شفابخشی قرآنآثار هدایتهای قرآناتمام حجت بر عربتبیین فواید قرآنزمینه کوردلی کافرانشرایط شفابخشی قرآنعوامل محرومیت از شفابخشی قرآنشفای مؤمنانمنشأ عربیت قرآنشفابخشی قرآنفلسفه عربیت قرآنفصاحت زبان عربیویژگیهای زبان عربیدشمنی مشرکان مکههدایتگری وحیبهانه جویی مشرکان مکهفصاحت قرآنمحمد و قرآنآثار حق پذیریبهانه جویی کافرانهدایت مؤمنانفهم قرآنشرایط هدایتلجاجت کافرانعجز کافرانوضوح قرآننقش محمداتمام حجت خداهدایتگری قرآنویژگیهای قرآننقش قرآنآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۵)
- مجموعه ایات قرانی به دور از هرگونه ابهام و دارای فصاحت+۲ آیه
- از کار افتادن گوشها و قوه شنوایی از موانع فهم ایات قران+۱ آیه
- ایات قران، شفا بخش امراض روحی و بیماریهای نفسانی مؤمنان
- عربی بودن قران، اتمام حجّتی بر مردم عرب+۵ آیه
- اتمام حجّت خدا بر مشرکان با تبیین حقایق در قران
- اتمام حجّت خدا بر کافران عرب در صدر اسلام، با نازل کردن قران به زبان عربی
- ایمان، سبب برخورداری از شفا بخشی قران+۱ آیه
- ایمان، زمینه بهرهمندی از هدایتهای قران+۳ آیه
- قوم عرب، دارای تعصّب نژادی شدید+۲ آیه
- قوم عرب دارای تعصّب نژادی شدید+۲ آیه
- تعصّب مشرکان دوره جاهلیّت، به زبان عربی+۳ آیه
- تعصّب مشرکان دوره جاهلیّت، به زبان عربی+۳ آیه
- حرمت کفر به قران+۲ آیه
- متفاوت بودن زبان اعجمی، با زبان عربی+۲ آیه
- نزول قران به زبان اعجمی موجب عدم اِیمان مردم عرب زبان به ان+۳ آیه
- بهانه جویی مردم عرب، در صورت نزول قران به زبان غیر عربی یا نزول ان بر شخص غیر عرب+۳ آیه
- نزول قران به زبان عربی، موجب سلب بهانه عرب زبانان برای ایمان نیاوردن به اتّهام عجمی بودن+۳ آیه
- بهانه جویی مکّیان در ایمان به قران، در صورت نزول ان به غیر زبان عربی، بر اثر تعصّب انان بر زبان عربی+۲ آیه
- سؤال کافران، از علّت عدم تفصیل و سبب واضح نبودن ایات قران، در صورت نازل شدن ان به زبان عجمی
- قران عجمی از پیامبر عربی، سؤال انکارامیز کافران، در صورت نازل شدن قران به زبان عجمی
- سؤال کافران از علّت عدم تفصیل و وضوح ایات قران، در صورت نازل شدن ان به زبان عجمی
- قران عجمی از پیامبر عربی، مورد سؤال انکارامیز کافران، در صورت نازل شدن ان به زبان عجمی
- ایمان، زمینه تاثیر شفابخشی قران در انسان+۱ آیه
- کری باطنی و حق ناشنوایی، مانع معرفت به حقایق+۲ آیه
- کوردلی، از موانع شناخت حقایق+۳ آیه
- کوردلی، مانع استفاده از سخن پیامبر(صلی الله علیه واله) پس از شنیدن ان+۱ آیه
- استفاده نکردن کافران از شنوایی، برای درک ایات و معارف قران+۱ آیه
- کافران لجوج، محروم از درک و قبول معارف و حقایق، با استفاده از شنوایی خود، در عین شنیدن انها+۳ آیه
- اتمام حجّت خدا بر مردم عرب، با نازل نکردن قران بر عجمها+۲ آیه
- ایمان نیاوردن عرب به قران، در صورت نزول ان بر عجمها+۲ آیه
- عربی بودن قران و عجمی نبودن ان، حکمت الهی
- در صورت نزول قران به زبان عجمی، مایه تعجّب عربها
- عربی بودن قران، اتمام حجّت خداوند بر عرب
- ایمان نیاوردن عرب به قران، در صورت نزول ان بر شخص غیر عرب+۲ آیه
- قوم عرب، دارای تعصّب نژادی شدید+۲ آیه
- گرایشهای شدید نژادی و تعصّب قومی عربها، مانع پذیرش حق+۲ آیه
- ایمان نیاوردن عرب به قران و پیامبر(صلی الله علیه واله)، در صورت نزول قران با زبان غیر عربی
- اتمام حجّت خداوند بر کافران، به وسیله قران+۱ آیه
- عربی بودن قران، اتمام حجّتی بر مردم عرب+۲ آیه
- قران، کتابی شفابخش+۲ آیه
- قران، کتابی شفا بخش برای اهل ایمان+۲ آیه
- مؤمنان برخوردار و بهره مند از شفای قران+۲ آیه
- قران، کتابی نازل شده بر پیامبر(صلی الله علیه واله) به زبان عربی+۳ آیه
- ایمان نیاوردن عرب به قران، در صورت نزول ان بر شخص غیر عرب+۲ آیه
- ایمان نیاوردن عرب به قران، در صورت نزول ان بر غیر عرب+۲ آیه
- محرومیّت از ابزار شناخت و از کار افتادن گوشها و قوه شنوایی در پی روحیه استکباری، از موانع درک ایات قران+۱ آیه
- حرمت کفر به قران+۲ آیه
- بهره مندی اهل ایمان، از شفای قران+۲ آیه
- شفا بخشی اهل ایمان از بیماریهای روحی و غیر ان، از دلایل نزول قران+۱ آیه
- قران، شفا بخش بیماریهای قلب+۲ آیه
- کافران، گرفتار کوری قلب
- ایمان نیاوردن به قران، موجب زیادتی کوری قلب کافران لجوج
- کوری قلب، موجب محرومیت از فهم حقایق و شناخت معارف الهی+۱ آیه
- ناتوانی کفرپیشگان، از درک حقایق دینی+۱ آیه
- کافران، مردمی هدایت ناپذیر+۲ آیه
- هدایت و شفای قران برای مؤمنان مایه فزونی کوردلی کافران لجوج+۱ آیه
- ایمان نیاوردن عرب به قران، در صورت نزول قران به زبان غیر عربی
- پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، مردی از نژاد عرب+۳ آیه
- قران شفا بخش امراض روحی و نفسانی مؤمنان+۱ آیه
- مؤمنان، برخوردار و بهرهمند از شفای قران+۲ آیه
- قران، هدایتگر اهل ایمان+۵ آیه
- تعصّب نژادی عرب، مانع ایمان اوردن انان به قران، در صورت نزول ان بر فرد غیرعرب+۲ آیه
- قران، شفابخش امراض روحی و برطرفکننده بیماریهای نفسانی اهل ایمان+۲ آیه
- قران، کتاب هدایت برای مؤمنان+۲ آیه
- ایمان، از زمینههای برخورداری از هدایت الهی+۳ آیه