آیه ۳۳ سوره لقمان

سوره لقمان، آیه ۳۳ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۴

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ وَاخْشَوْا يَوْمًا لَّا يَجْزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِ وَلَا مَوْلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِ شَيْئًا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ

ای مردم! تقوای الهی پیشه کنید و بترسید از روزی که نه پدر کیفر اعمال فرزندش را تحمّل می‌کند، و نه فرزند چیزی از کیفر (اعمال) پدرش را؛ به یقین وعده الهی حقّ است؛ پس مبادا زندگانی دنیا شما را بفریبد، و مبادا (شیطان) فریبکار شما را (به کرم) خدا مغرور سازد!

معنی کلمات و عبارات
«لایَجْزی»: برآورده نمی‌کند. سزا و جزای او را به عهده نمی‌گیرد (نگا: بقره / و . «جازٍ»: برآورده کننده و به عهده گیرنده. «الْغَرُورُ»: هر چیز که انسان را گول زند، از قبیل: اهریمن، نفس امّاره. دارائی. مقام. شهوات و لذّات.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، فراخوان مردمان به تقوا و ترس از روز قیامت «یأیّها الناس اتّقوا ربّکم و اخشوا یومًا» ۲ - توجه به وحدانیت خداوند، زمینه ترس از ربوبیت او است.    و لئن سألتهم من خلق ... لیقولنّ اللّه ... ألم تر أنّ اللّه یولج ... ألم تر أنّ الفلک تجرى ... یأیّها الناس اتّقوا ربّکم سفارش به تقوا، پس از آیات اثبات کننده توحید، مى تواند نکته یاد شده را برساند. ۳ - توجه به ربوبیت خداوند، زمینه ساز ترس از او است. «یأیّها الناس اتّقوا ربّکم» اضافه «ربّ» به ضمیر «کم» مى تواند براى رساندن این نکته باشد که خداوند، چون پروردگار شما است، از او بترسید. ۴ - قرآن، کتابى جهانى، و پیام آن براى همه مردم است. «یأیّها الناس اتّقوا ربّکم» ۵ - سفارش به ترس از خداوند، براى رشد و کمال انسان است. «اتّقوا ربّکم» «ربّ» در اصل، به معناى «تربیت و ایجاد تدریجى چیزى تا رسیدن به کمال» است. (مفردات راغب) استفاده از این صفت خداوند، به خصوص با اضافه آن به ضمیر «کم»، براى سفارش به ترس از او، مى تواند به منظور یاد شده باشد. ۶ - قیامت، روزى هول انگیز است و شایسته است که انسان، از آن نگران باشد. «و اخشوا یومًا لایجزى والد عن ولده» ۷ - همه انسان ها، تحت تربیت و ربوبیت خداوندند. «یأیّها الناس اتّقوا ربّکم» ۸ - توجه به سختى هاى قیامت، برانگیزاننده آدمى به تحصیل تقوا است. «اتّقوا ربّکم و اخشوا یومًا» فراخوانى به ترس از قیامت، پس از دعوت به تقوا، مى تواند به منظور این نکته باشد که ترس از قیامت، در کسب تقوا به عنوان توشه اى براى آخرت، تأثیر دارد. ۹ - توجه به دشوارى هاى قیامت، باعث فراهم آوردن توشه مناسب براى آن روز مى شود. «اتّقوا ربّکم و اخشوا یومًا لایجزى والد عن ولده» مطرح کردن این نکته که در قیامت هر کس در قبال اعمالش کیفر مى شود، مى تواند اشعار به این حقیقت داشته باشد که هر کسى باید براى خود چاره اى بیندیشد و توشه اى فراهم آورد. گفتنى است که دستور «اخشوا یوماً» پس از امر «اتّقوا» مى تواند مؤید بر برداشت بالا باشد. ۱۰ - هیچ پدر و فرزندى، در قیامت به جاى هم حتى اندک کیفرى نمى شوند. «لایجزى والد عن ولده و لامولود هو جاز عن والده شیئًا» ۱۱ - در قیامت، بار عمل هر کس، تنها بر دوش خود او است. «لایجزى والد عن ولده و لامولود هو جاز عن والده شیئًا» ۱۲ - در قیامت، برعهده گرفتن بخشى از کیفر پدر از ناحیه فرزند، به خاطر سنگین بودن حق وى بر فرزند، امرى متوقع است.* «و لامولود هو جاز عن والده» درباره مجازات نشدن پدر به جاى فرزند، از فعل «یجزى» استفاده شده است و درباره نفى مجازات فرزند به جاى پدر از «جاز» که حالت صفتى و تأکید بیشترى دارد. چنین تأکیدى، مى تواند به خاطر توقعى باشد که از ناحیه پدران هست. و نیز مى تواند به خاطر این باشد که او، از حیث عاطفه و مهر، به مراتب کم تر از پدر است. برداشت بالا بر اساس احتمال نخست است. ۱۳ - وعده الهى به برپایى قیامت، وعده اى حق و تخلف ناپذیر است. «و اخشوا یومًا ... إنّ وعد اللّه حقّ» بنابراین که متعلق «وعد»، واژه «یوماً» باشد، نکته یاد شده فهمیده مى شود. ۱۴ - مجازات شدن هر کسى در قبال عمل خودش، امرى حتمى و تخلف ناپذیر است. «یومًا لایجزى والد عن ولده و لا مولود هو جاز عن والده شیئًا إنّ وعد اللّه حقّ» این برداشت، بنابراین احتمال است که متعلق «وعد»، عبارت «لایجزى...» باشد. ۱۵ - خداوند، درباره فریفته شدن انسان ها به وسیله جلوه هاى زندگى دنیا، هشدار داده است. «فلاتغرّنّکم الحیوة الدنیا» ۱۶ - زندگى دنیا، فریبنده و مایه غفلت انسان از خدا و قیامت است. «اتّقوا ربّکم و اخشوا یومًا ... فلاتغرّنّکم الحیوة الدنیا» ۱۷ - تقوا و ایمان به قیامت و وعده هاى خدا، مانع فریفتگى انسان به زندگى دنیا است. «اتقوا ربّکم و اخشوا یومًا ... إنّ وعد اللّه حقّ فلاتغرّنّکم الحیوة الدنیا» ۱۸ - هشدار خداوند به قرار داشتن انسان در معرض عوامل متعدّد انحراف آفرین «فلاتغرّنّکم الحیوة الدنیا و لایغرّنّکم باللّه الغرور» ۱۹ - رحمانیت خدا، مورد سوء استفاده اغواکنندگان، در غافل ساختن انسان از قیامت و کیفر اَعمال است. «و لایغرّنّکم باللّه الغرور» «باء» در «باللّه» سببى است و مراد از آن، این است که شیطان و یا هر موجود فریبنده اى، به وسیله ذکر خدا و برخى از اوصاف او، همانند رحمانیت و یا غفاریت، چه بسا انسان را مغرور کند. ۲۰ - ممکن است که عوامل وسوسه کننده، از ارزش هاى معنوى، براى رسیدن به اهداف خویش، استفاده کنند. «و لایغرّنّکم باللّه الغرور» ۲۱ - انسان ها، براى فریفته نشدن، نیازمند هشدارهاى خداوندند. «إنّ وعد اللّه حقّ فلاتغرّنّکم الحیوة الدنیا و لایغرّنّکم باللّه الغرور» ۲۲ - شیطان، از عوامل فریبنده انسان است. «و لایغرّنّکم باللّه الغرور» «غرور» صیغه مبالغه و به معناى «بسیار فریبنده» است و مراد از آن، در آیه، مى تواند شیطان باشد.
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۰)
  • دلبستگی به دنیا، مایه غرور و فریب+۱ آیه
  • کیفر نشدن هیچ پدر و فرزندی، به جای یکدیگر در قیامت
  • تربیت انسانها، از جانب خداوند+۲ آیه
  • رعایت تقوای الهی، موجب تربیت و کمال انسان+۵ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۶ آیه
  • فریفته نشدن مردم به زندگی دنیا، از اثار تقواپیشگی و پارسایی انان+۱ آیه
  • خداوند، فراخوان همه مردم به رعایت تقوا+۲ آیه
  • توجّه به ربوبیّت خداوند، زمینهساز گرایش به تقوا و پرهیزکاری+۳ آیه
  • توجّه به قیامت و صحنههای بررسی اعمال در ان روز، عامل رعایت تقوا و ترس از خداوند+۵ آیه
  • دنیاطلبی، از موانع تقوا+۱ آیه
  • حقّانیّت و تخلّفناپذیری وعده الهی+۴ آیه
  • قیامت، وعده حق الهی+۴ آیه
  • لزوم تقوا پیشگی و اجتناب از مخالفت با دستورهای خداوند+۴ آیه
  • شایسته بودن ترس از (فراهم کردن موجبات گرفتاری به سختیهای) قیامت+۳ آیه
  • توجّه به ربوبیّت خداوند، زمینه تقوا و ترس از او+۴ آیه
  • هشدار خداوند به انسانها، در مورد فریبندگی زندگی دنیا+۱ آیه
  • ترس از قیامت، مانع فریفتگی انسان به زندگی دنیا
  • تقوا، مانع فریفتگی انسان به زندگی دنیا
  • سفارش خداوند برای رعایت تقوا، برخاسته از علم او+۳ آیه
  • توجّه به علم الهی، برانگیزاننده انسان به تهیّه توشه مناسب برای قیامت+۲ آیه
  • بی اثری مال و فرزند در قیامت برای انسان، در مقابل کیفر الهی
  • قیامت، روز کیفر نشدن انسانها به جای یکدیگر+۲ آیه
  • ترس از قیامت، موعظه خداوند به انسانها
  • وعده قیامت، حق، حتمی و تخلّف ناپذیر+۶ آیه
  • توجّه به وعدههای خدا، مانع فریفتگی انسان به زندگی دنیا
  • حقّانیّت وعدههای خدا و تخلّفناپذیری ان+۶ آیه
  • وعده الهی به برپایی قیامت، وعدهای حتمی و تخلف ناپذیر+۳ آیه
  • مقام الوهیت خداوند، مقتضی تخلف ناپذیری وعدههای او+۳ آیه
  • برپایی قیامت، وعده حتمی الهی+۵ آیه
  • مجازات شدن هرکس در قبال عمل خود، وعده حتمی و تخلفناپذیر خداوند
واژه‌ها