آیه ۱۸ سوره فاطر

سوره فاطر، آیه ۱۸ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۶

وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ وَإِن تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلَىٰ حِمْلِهَا لَا يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ إِنَّمَا تُنذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالْغَيْبِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَمَن تَزَكَّىٰ فَإِنَّمَا يَتَزَكَّىٰ لِنَفْسِهِ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ

هیچ گنهکاری بار گناه دیگری را بر دوش نمی‌کشد؛ و اگر شخص سنگین‌باری دیگری را برای حمل گناه خود بخواند، چیزی از آن را بر دوش نخواهد گرفت، هر چند از نزدیکان او باشد! تو فقط کسانی را بیم‌می‌دهی که از پروردگار خود در پنهانی می‌ترسند و نماز را برپا می‌دارند؛ و هر کس پاکی (و تقوا) پیشه کند، نتیجه آن به خودش بازمی‌گردد؛ و بازگشت (همگان) به سوی خداست!

معنی کلمات و عبارات
«لا تَزِرُ ...»: (نگا: انعام / اسراء / ). این بخش از آیه، پاسخ سخن کسانی است که در (عنکبوت / ) مذکور است. «مُثْقَلَةٌ»: نفْس سنگین بار. یعنی کسی که بار گناهانش سنگین باشد. «حِمْل»: بار. «إِنَّمَا تُنذِرُ ...»: یعنی چنین افرادی از برحذر داشتن تو سود می‌برند. «تَزَکَّی»: پاک از چرک کفر و گناه شد.
نزول

سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۹ رویداد)
نکات آیه
۱ - هیچ کس بار گناه دیگرى را به دوش نکشیده و مسؤولیت آن را نمى پذیرد. «و لاتزر وازرة وزرأُخرى» ۲ - بارگناه هر کسى تنها بر دوش خود او است. «و لاتزر وازرة وزرأُخرى» ۳ - گناه، بارى سنگین بر دوش انسان ها است. «و لاتزر وازرة وزرأُخرى ... و لو کان ذاقربى» «وزر» (مرادف «ثقل») به معناى بارسنگین است و به گناه از آن رو که داراى تبعات و آثار زیانبار سنگینى است، «وزر» گفته مى شود. ۴ - در قیامت، حتى خویشاوندان هم از به دوش کشیدن بارگناه کسان خود، سر باز مى زنند. «و إن تدع مثقلة إلى حملها لایحمل منه شىء و لو کان ذاقربى» ۵ - بى یاورى انسان در قیامت، حتى از سوى خویشاوندان خود «و إن تدع مثقلة إلى حملها لایحمل منه شىء و لو کان ذاقربى» ۶ - روابط فامیلى و عاطفى، هیچ تأثیرى در سرنوشت انسان در روز رستاخیز ندارد. «و إن تدع مثقلة إلى حملها لایحمل منه شىء و لو کان ذاقربى» ۷ - انذارها و اخطارهاى پیامبر(ص)، تنها در خداترسان و بر پادارندگان نماز مؤثر بوده است. «إنّما تنذر الذین یخشون ربّهم بالغیب و أقاموا الصلوة» ۸ - خداترسى و نماز، از زمینه هاى لازم براى تأثیرپذیرى از انذارها و اخطارهاى پیامبران «إنّما تنذر الذین یخشون ربّهم بالغیب و أقاموا الصلوة» ۹ - خداترسان و نمازگزاران، بیشتر از دیگران، حق پذیراند. «إنّما تنذر الذین یخشون ربّهم بالغیب و أقاموا الصلوة» ۱۰ - تأثیر انذارها و اخطارها - هرچند به حق و از جانب حق مداران باشد - در گرو وجود شایستگى ها و زمینه هاى لازم براى پذیرش در نهاد آدمى است. «إنّما تنذر الذین یخشون ربّهم بالغیب و أقاموا الصلوة» ۱۱ - ارزشمندى خداترسى و دورى از گناه در نهان و به دور از انظار و اطلاع یافتن دیگران «الذین یخشون ربّهم بالغیب» برداشت یاد شده از آمدن قید «بالغیب» به دست مى آید; زیرا ترس از خدا در هر حال مطلوب است. بنابراین آمدن این قید، بیانگر اهمیت و ارزش والاى خدا ترسى در خلوت مى باشد. ۱۲ - نماز، مظهر ایمان راستین و خداترسى است. «الذین یخشون ربّهم بالغیب و أقاموا الصلوة» یاد کردن از برپایى نماز پس از خداترسى، مى تواند به عنوان یکى از مصادیق و مظاهر این خداترسى باشد. ۱۳ - اعتقاد به ربوبیت الهى، مقتضى خشیت و خداترسى است. «الذین یخشون ربّهم» ۱۴ - پاکى و دورى از گناه و آلودگى ها، به سود بشر «و من تزّکى فإنّما یتزّکى لنفسه» ۱۵ - بازگشت انسان ها، تنها به سوى خداوند است. «و إلى اللّه المصیر» برداشت یاد شده، مبتنى بر این است که آیه شریفه تنها ناظر به بازگشت انسان ها باشد. گفتنى است تقدیم خبر (إلى اللّه) بر مبتدا (المصیر)، مفید حصر مى باشد. ۱۶ - تنها خداوند، مقصد و منتهاالیه حرکت تمامى موجودات جهان است. «و إلى اللّه المصیر» برداشت یاد شده، مبتنى بر این احتمال است که آیه شریفه، ناظر به حرکت و بازگشت همه موجودات باشد. گفتنى است «مصیر» به معناى «مرجع» است (لسان العرب). ۱۷ - جهان هستى، هدف مند و داراى حرکت تکاملى است. «و إلى اللّه المصیر» «اللّه» ذات مستجمع صفات کمالیه است. بر این اساس لازمه مرجع و مقصد بودن خداوند براى جهان، این است که جهان هدف مند بوده و رو به تکامل داشته باشد; زیرا حرکت به سوى کمال مطلق، کمال آور است.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
  • انذار بیمناکان نمازگزار، از وظایف پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • برپاداشتن نماز، زمینهساز تاثیرپذیری از انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • ترس از خدا در نهان، سبب پذیرش انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • قابلیّت انسان برای تکامل معنوی+۲ آیه
  • حرکت و سیر انسان بهسوی لقای الهی+۳ آیه
  • مؤمنان، انسانهایی اهل بینش و خرد+۵ آیه
  • انذار از عذابهای خدا، روشی لازم در تبلیغ انبیا+۳ آیه
  • انذار، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۶ آیه
  • بازگشت اثار و فواید تزکیه به خود انسان
  • وجوب انذار مردم، از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • مطلوبیّت تزکیه و خودسازی (دوری از صفات زشت و اراسته شدن به صفات نیک)+۲ آیه
  • لزوم ترس داشتن از خداوند+۳ آیه
  • توجّه به ربوبیّت خداوند، مایه خداترسی+۱ آیه
  • انذار خایفان از خدا، از وظایف پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • تزکیه و پاک شدن خایفان، فلسفه انذار انان
  • ترس از خدا در خفا و به دور از دید دیگران، مطلوب و شایسته+۲ آیه
  • ترس از خدا، عامل پذیرفتن انذارهای او+۲ آیه
  • روابط خویشاوندی، زمینه ساز حمایت از یکدیگر در دنیا+۱ آیه
  • مسیولیّت نداشتن هیچ انسانی، در قبال وزر و وبال اعمال دیگران+۶ آیه
  • تحمّل نکردن بار گناه متخلّفان، از جانب دیگران+۵ آیه
  • گناه، باری سنگین بر دوش گناهکار+۷ آیه
  • تاثیرپذیری خداترسان در نهان، از انذارهای پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • انذار نمازگزاران، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله
  • «تُنذِرَ»+۱ آیه
  • خوف از خداوند، از زمینههای مدح او+۲ آیه
  • تزکیه و اصلاح خویشتن، برخاسته از ایمان به معاد
  • بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۴ آیه
  • حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۴ آیه
  • مؤمنان، انسانهایی اهل بینش و بصیرت+۵ آیه
  • بازگشت اثار تزکیه نفس انسان به خود او
  • مهار نفس با تزکیه، موجب بازتاب نیک ان به خود نفس
  • بهره مندی و منفعت نفس ادمی، منوط به انگیزه و عملکرد خویش+۲ آیه
  • برپا داشتن نماز، زمینهساز اثر پذیری از انذارهای پیامبر صلی الله علیه و اله
  • نقش نماز، در پاکیزگی و زدودن هرگونه الودگی و پلیدی از انسان
  • ادای نماز، همراه با خوف و خشیت از خدا، امری پسندیده
  • وجوب انذار مردم، از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • وجوب ترس داشتن از خداوند+۳ آیه
واژه‌ها