سوره سجده(السجدة)، آیه ۱۸ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۶
أَفَمَن كَانَ مُؤْمِنًا كَمَن كَانَ فَاسِقًا لَّا يَسْتَوُونَ
آیا کسی که باایمان باشد همچون کسی است که فاسق است؟! نه، هرگز این دو برابر نیستند.
معنی کلمات و عبارات
«فَاسِقاً»: خارج از دین خدا. کافر. «لا یَسْتَوُونَ»: برابر و یکسان نیستند. چون مراد از (مَنْ) دسته و گروه است، این فعل به صورت صیغه جمع آورده شده است.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - برابر نبودن مؤمن و فاسق، در نظام پاداش الهى، امرى بدیهى و خدشه ناپذیر است. «أفمن کان مؤمنًا کمن کان فاسقًا لایستوون»
همزه «أفمن...» استفهام انکارى است و «لایستوون» نیز بر آن تأکید بیشترى مى کند. گفتنى است: «کاف» در «کمن» تشبیه در جزا است و به قرینه آیات سابق و آیات بعدى (۱۹ و ۲۰)، مراد از نفى تساوى، مى تواند عدم تساوى در پاداش و جزا باشد.
۲ - فرجام ناگوار کافران و عاقبت نیکوى مؤمنان، علامت برابر نبودن آنان با یکدیگر است. «فذوقوا بما نسیتم لقاء یومکم ... فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم ... أفمن کان مؤمنًا کمن کان فاسقًا»
«فاء» در «أفمن» تفریع بر آیات سابق است که در آنها از کافران و مؤمنان و فرجام و عاقبتشان سخن گفته شده است.
۳ - ایمان و فسق دنیوى، ملاک پاداش و کیفر اخروى است. «أفمن کان مؤمنًا کمن کان فاسقًا لایستوون»
۴ - خروج از ایمان، فسق است. «أفمن کان مؤمنًا کمن کان فاسقًا»
به قرینه مقابله «مؤمناً» با «فاسقاً» مراد از «فاسقاً» کسانى اند که ایمان ندارند.
۵ - کافران، مردمانى فاسق و تبه کارند. «أفمن کان مؤمنًا کمن کان فاسقًا»
به قرینه مقابله «مؤمناً» و «فاسقاً» و به قرینه آیات پیش که در آنها، مردم به دو دسته کافر و مؤمن تقسیم شده اند، مراد از «فاسقاً» مى تواند کافران باشد. بنابراین، اطلاق «فاسق» بر کافر به خاطر فسق و تبه کارى او است.
۶ - مجرمان، مردمانى فاسق و تبه کارند. «المجرمون ... أفمن کان مؤمنًا کمن کان فاسقًا»
۷ - نزد خدا، ملاک محورى در ارزشگذارى، ایمان است. «أفمن کان مؤمنًا کمن کان فاسقًا»
۸ - فرجام و عاقبت هر امرى، ملاک تعیین کننده در ارزیابى درستى و یا نادرستى آن است. «أفمن کان مؤمنًا کمن کان فاسقًا»
به قرینه این که آیات قبل و بعد این آیه، درباره فرجام مؤمنان و فاسقان است، احتمال قوى دارد که نفى تساوى آنان، از جهت عاقبت شان باشد. بنابراین، ملاک ارزیابى و داورى درباره عدم تساوى دو گروه یاد شده، توجه به فرجام آنها است و این نشان مى دهد که عاقبت، در ارزیابى نقش اساسى دارد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت فرجام عملاهمیت فسقخروج از ایمانملاک صحت عملفسق گناهکارانتفاوت مؤمنان با فاسقانفسق کافرانملاک پاداشملاک کیفرکیفر فاسقانحسن فرجام مؤمنانملاک ارزشگذاریموارد فسقفرجام شوم کافراناهمیت ایماننظام جزاییپاداش مؤمنان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۳ آیه
- مقایسه کردن، از روشهای تربیتی قران+۵ آیه
- تشبیه مؤمن به فاسق، به دور از عقل و منطق
- تشبیه مؤمن به فاسق، به دور از عقل و منطق
- ناروا بودن تشبیه مؤمن به فاسق
- یکسان بودن مؤمنان و فاسقان در پاداش و کیفر، مورد سؤال انکاری خدا
- یکسان بودن مؤمنان و فاسقان در پاداش و کیفر، مورد سؤال انکاری خدا از ادمیان
- عدالت خداوند، مقتضی یکسان قرار ندادن جایگاه مؤمن و فاسق
- رعایت عدالت، در براورد شخصیّت انسانها و گروهها و احترام به ارزشهای متعالی انان روشی الهی+۸ آیه
- ناتمام بودن تشبیه مؤمن به فاسق، از دیدگاه عقل
- علی(علیه السلام) مظهر ایمان
- فسق و تبهکاری، عامل سقوط شخصیّت انسان
- فسق، زمینه ای برای کفرورزی+۲ آیه
- کافران، عناصری فاسق و تبهکار+۱ آیه
- ولیدبن عقبه، مردی فاسق+۱ آیه
- ولید بن عقبه، مردی فاسق و غیر قابل مقایسه با مؤمن
- کفرپیشگان، مردمی تبهکار و فاسق
- عدالت خدا در پاداش دادن به خوبان و کیفر دادن به بدکاران، مقتضی معاد و برپایی محکمه عدل الهی+۶ آیه
- مؤمنان، دارای ارزش و فضیلت، در پیشگاه خدا+۵ آیه
- برتری اهل ایمان، بر کفر پیشگان+۲ آیه