آیه ۲۵ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۲۵ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۶

وَ هُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيّاً

و این تنه نخل را به طرف خود تکان ده، رطب تازه‌ای بر تو فرو می‌ریزد!

معنی کلمات و عبارات
«هُزِّی»: تکان بده. بجنبان. «رُطَباً»: خرمای تازه و نورس. «جَنِیّاً»: دست چین. میوه‌ای که برگزیده شود و با دست کنده شود. مراد میوه نورس و مرغوب است. فَعیل به معنی مَفْعُول است. به بار نشستن درخت خرما و رسیدن فوری میوه آن، دومین نشانه دالّ بر پاکی و کرامت مریم بود.
نزول
نکات آیه
۱- عیسى(ع)، در بدو تولد، مادرش مریم(س) را به تکان دادن درخت خرما و استفاده از میوه آن راهنمایى کرد. «و هزّى إلیک بجذع النخلة تسقط علیک رطبًا جنیًّا» «هزّ» به معناى حرکت دادن به چپ و راست است و به قرینه «إلیک» در آن معناى «متمایل ساختن» نیز تضمین شده است. بنابراین «هزّى إلیک»، یعنى درخت را به جانب خود بکش و به چپ و راست تکان ده این راهنمایى چنان چه از آیه بعد پیدا است، به منظور تأمین غذاى مریم(س) بوده است. ۲- نخلى که مریم(س) در کنار آن وضع حمل نمود، میوه نداشت. «و هزّى إلیک بجذع النخلة تسقط علیک رطبًا جنیًّا» جمله «تساقط علیک...» گویاى امتنان بر مریم(س) است، نه خبر از اثر طبیعى تکان دادن درخت، چرا که این موضوع نیازى به راهنمایى نداشت; بنابراین، پس از تکان دادن درخت بود که خرماى آن پدیدار گشته و فرو مى ریخت. اضافه شدن کلمه «جذع» به کلام و نیز اِسناد «تساقط» به «نخلة»، خشک بودن درخت و خارق العاده بودن ریزش خرما را تأیید مى کند. ۳- بارورشدن و ثمردادن غیر طبیعى درخت خرما، به تلاش مریم(س) و کشیدن و تکان دادن نخل وابسته بود. «و هزّى إلیک ... تسقط» فعل «تساقط» مجزوم است و عامل جزم آن شرط مقدر است; یعنى اگر درخت را تکان دهى و به سمت خود بکشى، براى تو خرما مى ریزد. ۴- تازگى، رسیده بودن و سلامت ظاهرى، از ویژگى هاى خرماى فرو ریخته بر مریم(س) بود. «تسقط علیک رطبًا جنیًّا» «رطب» به خرماى تازه گفته مى شود «جَنىّ» زمانى که صفت میوه اى باشد، بدان معنا است که میوه در وقت خود چیده شده است (معجم مقاییس اللغة). ۵- خرماى تازه (رطب) غذاى مناسب براى زن، پس از وضع حمل است. «و هزّى ... تسقط علیک رطبًا جنیًّا» توصیه شدن مریم به تکان دادن درخت و استفاده از «رطب»، بر مناسب بودن آن براى زنان، پس از زایمان دلالت دارد. ۶- حضرت مریم(س) مورد عنایت ویژه خداوند و داراى کرامت بود. «و هزّى إلیک ... تسقط» ۷ - به بار نشستن فورى درخت خرما و نیرومندى مریم(س) براى تکان دادن آن، از کرامات او بود. «و هزّى إلیک ... تسقط»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۸- «عن أمیرالمؤمنین(ع) قال: ... ما تأکل الحامل من شىء و لاتتداوى به أفضل من الرطب قال اللّه - عزّوجلّ- لمریم(ع) «و هزّى إلیک بجذع النخلة تساقط علیک رطباً جنیّاً . فکلى و اشربى و قرّى عیناً»...; از امیرالمؤمنان(ع) روایت شده است که فرمود: ... زن باردار، بهتر از خرماى تازه، چیزى نمى خورد و خود را با چیزى بهتر از آن، مداوا نمى کند. خداوند - عزّوجلّ- به مریم فرمود: «و هزّى إلیک بجذع النخلة تساقط علیک رطباً جنیّاً . فکلى ...»...». [منبع: خصال صدوق، ص ۶۳۷، باب أربعمائه; ح ۱۰; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۳۰، ح ۵۰.] ۹- «عن أمیرالمؤمنین(ع) قال: قال رسول اللّه (ص): لیکن أول ما تأکل النفساء الرطب، لأنّ اللّه تعالى قال لمریم: «و هزّى إلیک بجذع النخلة تساقط علیک رطباً جنیّاً . فکلى»... ; از امیرالمؤمنین(ع) روایت شده که رسول خدا(ص) فرمود: شایسته است اولین چیزى که زن بعد از زایمان مى خورد خرما باشد، زیرا خداى تعالى به مریم فرمود: «و هزّى إلیک بجذع النخلة تساقط علیک رطباً جنیّاً. فکلى»...». [منبع: کافى، ج ۶، ص ۲۲، ح ۴; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۳۰- ، ح ۵۱.] ۱۰- «عن أبى الحسن الرضا(ع) قال: کانت نخلة مریم العجوة، و نزلت فى کانون و نزل مع آدم(ع) من الجنّة العتیق والعجوة منهما تفرق أنواع النخل ; از امام رضا(ع) روایت شده: نخله مریم «عجوه» بود که در برج کانون نازل شد و با آدم(ع) از بهشت «عتیق (نوعى درخت خرماى نر) و عجوه (نوعى خرما که درخت آن «لینه» نامیده مى شود)» نازل شد که از آن دو، انواع نخل منشعب شد». [منبع: محاسن برقى، ج ۲، ص ۵۳۰، ح ۷۷۵; قصص الانبیاء راوندى، ص ۲۶۶، ح ۳۰۵.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
  • به بار نشستن فوری درخت خرما با تکان دادن ان از سوی مریم(علیها السلام) در بدو تولّد عیسی(علیه السلام) از ارهاصات ان حضرت+۳ آیه
  • اضطراب شدید از عوامل ارزوی مرگ+۲ آیه
  • سخن گفتن عیسی(علیه السلام) با مادر خود و تامین اب و غذا به صورت خارقالعاده، زمینه چشمروشنی مریم(علیها السلام) و رفع نگرانی او+۲ آیه
  • خرما، از خوردنیهای حلال و مباح+۴ آیه
  • تازگی و رسیده بودن، از ویژگیهای خرمای فروریخته بر مریم(علیها السلام)
  • خرمای تازه (رطب)، غذای مناسب برای زن، پس از وضع حمل+۲ آیه
  • پدید امدن خرمای تازه از درخت خشک خرما با تکان دادن ان به دست مریم(علیها السلام)، کاری غیرطبیعی
  • خرما، از میوه های خوردنی برای انسان+۵ آیه
  • خوردن و استفاده از میوه درخت خرما، توصیه عیسی(علیه السلام)، در اغاز تولّد به مادرش+۱ آیه
  • استفاده و خوردن از میوه درخت خرما، توصیه جبرییل در اغاز تولّد عیسی(علیه السلام) به مریم(علیها السلام)+۱ آیه
  • عیسی(علیه السلام) در بدو تولّد خود، راهنمایی کننده مادرش مریم(علیها السلام) به تکان دادن درخت خرما، جهت استفاده از محصول ان+۱ آیه
  • راهنمایی جبرییل، در بدو تولّد عیسی(علیه السلام)، به تکان دادن درخت خرما از سوی مریم(علیها السلام)، جهت استفاده از خرمای ان+۱ آیه
  • موادّ غذایی بودن خرما برای انسان، از جمله فواید ان+۴ آیه
  • خرمای تازه (رطب)، بهترین غذا برای زن باردار+۱ آیه
  • خرما، از خوردنیهای حلال برای انسان+۵ آیه
  • خرما، خوردنی مریم(علیها السلام)، هنگام به دنیا امدن عیسی(علیه السلام)+۱ آیه
  • درخواست جبرییل از مریم(علیها السلام)، برای خوردن+۱ آیه
  • دلداری جبرییل به مریم(علیها السلام)، پس از تولّد عیسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • خرما، خوردنی مناسب برای زن، پس از زایمان+۳ آیه
  • پیدایش خرمای تازه از درخت خشک، برای مریم(علیها السلام)، به اشاره عیسی(علیه السلام)، از ارهاصات ان حضرت+۲ آیه
  • سخن گفتن عیسی(علیه السلام) با مادرش و تسلاّ دادن به او، هنگام تولدش، ارهاص نبوّت او+۲ آیه
  • دلداری عیسی(علیه السلام) به مادرش مریم(علیها السلام)، پس از ولادت+۳ آیه
  • گفتگوی عیسی(علیه السلام) با مادرش مریم(علیها السلام)، پس از زایمان برای دلداری به وی+۲ آیه
  • عیسی(علیه السلام) در اغاز تولّد خود، راهنمایی کننده مادرش به تکان دادن درخت خرما و استفاده از میوه ان+۱ آیه
  • یاداوری سرگذشت مریم(علیها السلام) و تشریح داستان تولّد عیسی(علیه السلام) در قران، وظیفه ای بر عهده پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
  • خرما، خوردنی مریم علیها السلام هنگام به دنیا امدن عیسی علیه السلام+۱ آیه
  • دلداری عیسی علیه السلام به مادرش مریم علیها السلام پس از زایمان+۳ آیه
  • دلداری جبرییل به مریم علیها السلام پس از وضع حمل وی+۳ آیه
  • نیاز مریم علیها السلام به اب و غذا همراه با ارامش، پس از زایمان+۳ آیه
  • کرامات مریم علیها السلام با جوشش اب گوارا و رویش خرمای تازه برای وی+۲ آیه
  • راهنمایی مریم علیها السلام به تکان دادن درخت خرما، به وسیله عیسی علیه السلام+۱ آیه
  • راهنمایی مریم علیها السلام به تکان دادن درخت خرما، از سوی جبرییل+۱ آیه
  • فراهم شدن خرما و اب برای مریم علیها السلام در هنگام زایمان+۱ آیه
واژه‌ها