آیه ۳۲ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۳۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۷

وَ بَرّاً بِوَالِدَتِي وَ لَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّاراً شَقِيّاً

و مرا نسبت به مادرم نیکوکار قرار داده؛ و جبّار و شقی قرار نداده است!

معنی کلمات و عبارات
«بَرّاً»: نیک‌رفتار (نگا: مریم / ). «شَقِیّاً»: سختگیر. بد رفتار. بدبخت.
نزول
نکات آیه
۱- رفتار نیک با مادر و گرامى داشت وى، سیرت الهى و خوى خدادادى عیسى(ع)، از آغاز میلاد «و برًّا بولدتى» ۲- عیسى(ع) در گهواره، خود را فرزندى خوش رفتار و نیکوکار براى مادرش مریم(س) خواند و این ویژگى را عطیه خداوند دانست. «و برًّا بولدتى» تقدیر «و برّاً بوالدتى» به قرینه آیه قبل «و جعلنى برّاً بوالدتى» است. ۳- عیسى(ع) در برشمردن ویژگى هایش، بر پیدایش خود بدون پدر تأکید ورزید. «و برًّا بولدتى» عیسى(ع) در مورد نیکى کردن، تنها از مادر خود یاد کرد و ذکرى از پدر به میان نیاورد تا در گفتار هم این مطلب را که مادرش پاکدامن است، تأیید کرده باشد. ۴- حضرت مریم(س) مبرّا از گناه و فحشا و سزاوار تکریم بسیار «لقد جئت شیئًا فریّاً... و برًّا بولدتى» عیسى(ع) با اعجاز خود، مریم را از اتهام نارواى مردم تبرئه کرد، آن گاه خود را پیامبرى خواند که به مریم خدمت خواهد کرد و در بیان خدمت گزارى خود، صفت مشبهه (برّاً) را که بر ثبوت دلالت دارد، به کاربرد تا با تأکید بیشترى احترام به مریم را از وظایف خود شمرده باشد. ۵- حضرت عیسى(ع) منزه از استبداد، سرکشى، سلطه گرى و به دور از رنج و ناکامى «و لم یجعلنى جبّارًا شقیًّا» «جبّار» به کسى گفته مى شود که با خود برتربینى براى کسى برخود حقى قائل نباشد (قاموس) و نیز به کسى که از پذیرش حق سرباز زند و کسى که دیگرى را تحت سیطره خود درآورد اطلاق مى گردد (مفردات راغب) و «شقاوت»، یعنى سختى و شدت (قاموس) و نیز در معناى مقابل سعادت (کامیابى) به کار مى رود (مفردات راغب). ۶- عنایات خداوند به عیسى(ع)، او را فردى حق پذیر، خوش بخت و نرم خو ساخته بود. «و لم یجعلنى جبّارًا شقیًّا» ۷- لزوم پرهیز از زورگویى، سلطه گرى و آنچه موجب تیره بختى است. «و لم یجعلنى جبّارًا شقیًّا» ۸- استبداد، حق ستیزى و سلطه گرى از موجبات شقاوت و تیره بختى است. «و لم یجعلنى جبّارًا شقیًّا» «شقیّاً» مى تواند صفت توضیحى براى «جبّاراً» باشد، یعنى اگر کسى جبار شد، شقى خواهد بود. ۹- ترک نیکى به مادر، نشانه تیره بختى است.* «و برًّا بولدتى و لم یجعلنى جبّارًا شقیًّا» ممکن است عطف «لم یجعلنى» بر جمله سابق عطف سبب بر مسبب باشد; یعنى چون خداوند مرا جبار و شقى قرار نداده، من با مادرم نیک رفتارم، بنابراین کسى که نیکى به مادر را ترک مى کند شقى و جبار است. ۱۰- لزوم نیکى به مادر و پرهیز از تحمیل خواسته هاى خویش بر وى «و برًّا بولدتى و لم یجعلنى جبّارًا» مراد از جمله «لم یجعلنى جبّاراً» (خداوند مرا مستبد و سلطه گر قرار نداده است) - به قرینه «برّاً بوالدتى» - این است که در برابر مادرم جبار نیستم.
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۱- «عن أبى عبداللّه(ع) [فى تعریف الکبائر] و منها عقوق الوالدین لأنّ اللّه -عزّوجلّ- جعل العاقّ جبّاراً شقیّاً فى قوله حکایة، قال عیسى(ع): «و برّاً بوالدتى و لم یجعلنى جبّاراً شقیّاً» ; از امام صادق(ع) [در معرفى گناهان کبیره] روایت شده که از جمله آنها عقوق و نافرمانى والدین است، زیرا خداوند عزّوجلّ در سخن خود به نقل از حضرت عیسى(ع) عاق نافرمانى کننده را جبار شقى قرار داده است، آن جا که فرموده: و برّاً بوالدتى و لم یجعلنى جبّاراً شقیّاً». [منبع: عیون أخبار الرضا، ج ۱، ص ۲۸۶، ب ۲۸، ح ۳۳; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۳۵، ح ۷۱.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
  • عیسی(علیه السلام) از ابرار
  • تنزیه عیسی(علیه السلام)، از استبداد و شقاوت
  • تنزیه عیسی(علیه السلام) از هرگونه سرکشی و استبداد
  • سلطه گری، مایه تیره بختی ادمی
  • لزوم پرهیز از زورگویی و سلطه گری+۱ آیه
  • سلطه طلبی، امری ناپسند و مایه تیره بختی+۱ آیه
  • عیسی (علیه السلام) شخصیّتی مبرّا از گردن فرازی و سلطه طلبی+۱ آیه
  • استبداد و ادّعای بیجا، از موجبات شقاوت
  • عاق والدین، موجب شقاوت و تیره بختی انسان
  • عیسی(علیه السلام)، منزّه از شقاوت+۱ آیه
  • عطا شدن کتاب اسمانی و مقام رسالت به عیسی(علیه السلام)، از موانع شقاوت او+۱ آیه
  • برکت و عنایت مستمر خدا نسبت به عیسی(علیه السلام)، از موانع شقاوت ان حضرت+۱ آیه
  • سلامتی و ایمنی از شرور و افات به هنگام تولد و مرگ و رستاخیز، از اثار عدم شقاوت عیسی(علیه السلام)+۱ آیه
  • بهره مندی از برکت و عنایت خدا، مانع شقاوت ادمی+۱ آیه
  • بهره مندی از کتاب اسمانی مانع شقاوت انسان+۱ آیه
  • پرداخت زکات، مانع شقاوت انسان+۱ آیه
  • بهره مندی از رسالت الهی، از موانع شقاوت انسان+۱ آیه
  • پرستش خداوند یکتا، بازدارنده انسان، از شقاوت+۲ آیه
  • نماز، مانع گرفتاری ادمی به شقاوت و بدبختی+۴ آیه
  • نیکی به مادر، مانع شقاوت فرزند
  • سعادتمندی، از اثار سلوک در صراط مستقیم+۱ آیه
  • دوری جستن از استکبار، از ویژگیهای سالکان صراط مستقیم+۲ آیه
  • احسان به مادر، از ویژگیهای سالکان صراط مستقیم+۲ آیه
  • رهپویان صراط مستقیم، افرادی سعادتمند+۲ آیه
  • تنزیه عیسی(علیه السلام)، از هرگونه سرکشی و استبداد+۱ آیه
  • عیسی(علیه السلام)، منزّه از شقاوت
  • نیکی به مادر و پرهیز از استبداد، از اموزه های دین عیسی(علیه السلام)+۲ آیه
  • تنزیه عیسی(علیه السلام) از استبداد و ظلم+۱ آیه
  • رفتار نیک با مادر و احسان به وی، از ویژگیهای خدادادی عیسی(علیه السلام) از اغاز ولادت+۱ آیه
  • سلامتی و ایمنی از شرور و افات، هنگام تولّد، مرگ و رستاخیز، از اثار عدم شقاوت عیسی(علیه السلام)+۱ آیه
  • لزوم پرهیز از تحمیل خواستههای خویش به مادر+۱ آیه
  • احسان به مادر و گرامیداشت وی، سیرت الهی عیسی علیه السلام+۱ آیه
  • داشتن روحیّه مهربانی و دلسوزی، عامل احسان به مادر+۱ آیه
  • نماز، مانع گرفتاری ادمی به شقاوت و بدبختی+۴ آیه
  • ترک نماز، عامل گرفتاری ادمی به شقاوت و بدبختی+۴ آیه
  • عاقّ والدین، موجب شقاوت و تیرهبختی انسان
واژه‌ها