سوره مریم، آیه ۳۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۷
وَ بَرّاً بِوَالِدَتِي وَ لَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّاراً شَقِيّاً
و مرا نسبت به مادرم نیکوکار قرار داده؛ و جبّار و شقی قرار نداده است!
معنی کلمات و عبارات
«بَرّاً»: نیکرفتار (نگا: مریم / ). «شَقِیّاً»: سختگیر. بد رفتار. بدبخت.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- رفتار نیک با مادر و گرامى داشت وى، سیرت الهى و خوى خدادادى عیسى(ع)، از آغاز میلاد «و برًّا بولدتى»
۲- عیسى(ع) در گهواره، خود را فرزندى خوش رفتار و نیکوکار براى مادرش مریم(س) خواند و این ویژگى را عطیه خداوند دانست. «و برًّا بولدتى»
تقدیر «و برّاً بوالدتى» به قرینه آیه قبل «و جعلنى برّاً بوالدتى» است.
۳- عیسى(ع) در برشمردن ویژگى هایش، بر پیدایش خود بدون پدر تأکید ورزید. «و برًّا بولدتى»
عیسى(ع) در مورد نیکى کردن، تنها از مادر خود یاد کرد و ذکرى از پدر به میان نیاورد تا در گفتار هم این مطلب را که مادرش پاکدامن است، تأیید کرده باشد.
۴- حضرت مریم(س) مبرّا از گناه و فحشا و سزاوار تکریم بسیار «لقد جئت شیئًا فریّاً... و برًّا بولدتى»
عیسى(ع) با اعجاز خود، مریم را از اتهام نارواى مردم تبرئه کرد، آن گاه خود را پیامبرى خواند که به مریم خدمت خواهد کرد و در بیان خدمت گزارى خود، صفت مشبهه (برّاً) را که بر ثبوت دلالت دارد، به کاربرد تا با تأکید بیشترى احترام به مریم را از وظایف خود شمرده باشد.
۵- حضرت عیسى(ع) منزه از استبداد، سرکشى، سلطه گرى و به دور از رنج و ناکامى «و لم یجعلنى جبّارًا شقیًّا»
«جبّار» به کسى گفته مى شود که با خود برتربینى براى کسى برخود حقى قائل نباشد (قاموس) و نیز به کسى که از پذیرش حق سرباز زند و کسى که دیگرى را تحت سیطره خود درآورد اطلاق مى گردد (مفردات راغب) و «شقاوت»، یعنى سختى و شدت (قاموس) و نیز در معناى مقابل سعادت (کامیابى) به کار مى رود (مفردات راغب).
۶- عنایات خداوند به عیسى(ع)، او را فردى حق پذیر، خوش بخت و نرم خو ساخته بود. «و لم یجعلنى جبّارًا شقیًّا»
۷- لزوم پرهیز از زورگویى، سلطه گرى و آنچه موجب تیره بختى است. «و لم یجعلنى جبّارًا شقیًّا»
۸- استبداد، حق ستیزى و سلطه گرى از موجبات شقاوت و تیره بختى است. «و لم یجعلنى جبّارًا شقیًّا»
«شقیّاً» مى تواند صفت توضیحى براى «جبّاراً» باشد، یعنى اگر کسى جبار شد، شقى خواهد بود.
۹- ترک نیکى به مادر، نشانه تیره بختى است.* «و برًّا بولدتى و لم یجعلنى جبّارًا شقیًّا»
ممکن است عطف «لم یجعلنى» بر جمله سابق عطف سبب بر مسبب باشد; یعنى چون خداوند مرا جبار و شقى قرار نداده، من با مادرم نیک رفتارم، بنابراین کسى که نیکى به مادر را ترک مى کند شقى و جبار است.
۱۰- لزوم نیکى به مادر و پرهیز از تحمیل خواسته هاى خویش بر وى «و برًّا بولدتى و لم یجعلنى جبّارًا»
مراد از جمله «لم یجعلنى جبّاراً» (خداوند مرا مستبد و سلطه گر قرار نداده است) - به قرینه «برّاً بوالدتى» - این است که در برابر مادرم جبار نیستم.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۶–۴۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۶–۵۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۹–۳۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۲
روایات و احادیث
۱۱- «عن أبى عبداللّه(ع) [فى تعریف الکبائر] و منها عقوق الوالدین لأنّ اللّه -عزّوجلّ- جعل العاقّ جبّاراً شقیّاً فى قوله حکایة، قال عیسى(ع): «و برّاً بوالدتى و لم یجعلنى جبّاراً شقیّاً» ; از امام صادق(ع) [در معرفى گناهان کبیره] روایت شده که از جمله آنها عقوق و نافرمانى والدین است، زیرا خداوند عزّوجلّ در سخن خود به نقل از حضرت عیسى(ع) عاق نافرمانى کننده را جبار شقى قرار داده است، آن جا که فرموده: و برّاً بوالدتى و لم یجعلنى جبّاراً شقیّاً». [منبع: عیون أخبار الرضا، ج ۱، ص ۲۸۶، ب ۲۸، ح ۳۳; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۳۵، ح ۷۱.]
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ترک نیکی به مادراجتناب از تحمیل به مادراجتناب از سلطه طلبیاجتناب از شقاوتاجتناب از عوامل شقاوتاحترام به مادراهمیت نیکی به مادربینش عیسی(عتنزیه عیسی(عخوش رفتاری عیسی(عسیره عیسی(ععصمت عیسی(عفضایل عیسی(عقصه عیسی(عمنشأ حق پذیری عیسی(عمنشأ سعادت عیسی(عنشانه های شقاوتنیکی به مادرنیکی عیسی(عویژگیهای خلقت عیسی(عگناه عاق والدیناحترام مریمتنزیه مریمعصمت مریمآثار استبدادآثار سلطه طلبیآثار عنایت خدااجتناب از ظلممشمولان عطایای خداعفت مریمفضایل مریمآثار حق ستیزیعوامل شقاوتگناهان کبیره
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
- عیسی(علیه السلام) از ابرار
- تنزیه عیسی(علیه السلام)، از استبداد و شقاوت
- تنزیه عیسی(علیه السلام) از هرگونه سرکشی و استبداد
- سلطه گری، مایه تیره بختی ادمی
- لزوم پرهیز از زورگویی و سلطه گری+۱ آیه
- سلطه طلبی، امری ناپسند و مایه تیره بختی+۱ آیه
- عیسی (علیه السلام) شخصیّتی مبرّا از گردن فرازی و سلطه طلبی+۱ آیه
- استبداد و ادّعای بیجا، از موجبات شقاوت
- عاق والدین، موجب شقاوت و تیره بختی انسان
- عیسی(علیه السلام)، منزّه از شقاوت+۱ آیه
- عطا شدن کتاب اسمانی و مقام رسالت به عیسی(علیه السلام)، از موانع شقاوت او+۱ آیه
- برکت و عنایت مستمر خدا نسبت به عیسی(علیه السلام)، از موانع شقاوت ان حضرت+۱ آیه
- سلامتی و ایمنی از شرور و افات به هنگام تولد و مرگ و رستاخیز، از اثار عدم شقاوت عیسی(علیه السلام)+۱ آیه
- بهره مندی از برکت و عنایت خدا، مانع شقاوت ادمی+۱ آیه
- بهره مندی از کتاب اسمانی مانع شقاوت انسان+۱ آیه
- پرداخت زکات، مانع شقاوت انسان+۱ آیه
- بهره مندی از رسالت الهی، از موانع شقاوت انسان+۱ آیه
- پرستش خداوند یکتا، بازدارنده انسان، از شقاوت+۲ آیه
- نماز، مانع گرفتاری ادمی به شقاوت و بدبختی+۴ آیه
- نیکی به مادر، مانع شقاوت فرزند
- سعادتمندی، از اثار سلوک در صراط مستقیم+۱ آیه
- دوری جستن از استکبار، از ویژگیهای سالکان صراط مستقیم+۲ آیه
- احسان به مادر، از ویژگیهای سالکان صراط مستقیم+۲ آیه
- رهپویان صراط مستقیم، افرادی سعادتمند+۲ آیه
- تنزیه عیسی(علیه السلام)، از هرگونه سرکشی و استبداد+۱ آیه
- عیسی(علیه السلام)، منزّه از شقاوت
- نیکی به مادر و پرهیز از استبداد، از اموزه های دین عیسی(علیه السلام)+۲ آیه
- تنزیه عیسی(علیه السلام) از استبداد و ظلم+۱ آیه
- رفتار نیک با مادر و احسان به وی، از ویژگیهای خدادادی عیسی(علیه السلام) از اغاز ولادت+۱ آیه
- سلامتی و ایمنی از شرور و افات، هنگام تولّد، مرگ و رستاخیز، از اثار عدم شقاوت عیسی(علیه السلام)+۱ آیه
- لزوم پرهیز از تحمیل خواستههای خویش به مادر+۱ آیه
- احسان به مادر و گرامیداشت وی، سیرت الهی عیسی علیه السلام+۱ آیه
- داشتن روحیّه مهربانی و دلسوزی، عامل احسان به مادر+۱ آیه
- نماز، مانع گرفتاری ادمی به شقاوت و بدبختی+۴ آیه
- ترک نماز، عامل گرفتاری ادمی به شقاوت و بدبختی+۴ آیه
- عاقّ والدین، موجب شقاوت و تیرهبختی انسان