سوره هود، آیه ۱۲۰ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۵
وَكُلًّا نَّقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَكَ وَجَاءَكَ فِي هَٰذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَذِكْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ
আর রসূলগণের কাহিনী থেকে সব-কিছু আমরা তোমার কাছে বর্ণনা করছি এজন্য যে সে-সবের দ্বারা আমরা তোমার চিত্তকে বলিষ্ঠ করব, আর এতে তোমার কাছে এসেছে মুমিনদের জন্য সত্য ও উপদেশ ও স্মরণীয় বার্তা।
معنی کلمات و عبارات
«کُلاًّ»: همه. جملگی. مفعولبه مقدّم برای فعل (نَقُصُّ) است. «ما»: چیزی که. بدل از (کُلاًّ) است. «فِی هذِهِ»: در اخبار پیغمبران. در این سوره. «ذِکْرَی»: تذکار و یادآوری آنچه بر سرِ گذشتگان آمده است.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- خداوند پیش از پیامبر(ص) ، رسولان متعددى را مبعوث کرد که هر کدام داراى سرگذشتى مهم و داستانى پربار بودند. «و کلاًّ نقصّ علیک من أنباء الرسل»
تعدد رسولان ، از کلمه «رسل» - که جمع رسول است - استفاده مى شود و سرگذشت مهم و پربار ، از کلمه «أنباء» - که به معناى خبرهاى بزرگ و پرفایده است - استفاده مى گردد.
۲- خداوند ، داستان پیامبران گذشته را براى پیامبر(ص) بیان مى کرد. «و کلاًّ نقصّ علیک من أنباء الرسل»
تنوین در «کُلاّ» عوض از مضاف الیه (نبأ) است و عبارت «من أنباء...» بیان براى «کلاّ» مى باشد; یعنى: نقص علیک کل نبأ من أنباء الرسل.
۳- آرامش خاطر پیامبر(ص) و استوارى دل و قلب او ، هدف از بیان سرگذشت انبیا براى آن حضرت «و کلاًّ نقصّ علیک من أنباء الرسل ما نثبت به فؤادک»
«تثبیت» (مصدر نثبت) به معناى مستقر کردن و استوار ساختن است و «فؤاد» به معناى قلب مى باشد. استوار ساختن قلب، به ایجاد یقین و طمأنینه در آن و رفع اضطراب و تردید از آن است. عبارت «و ما نثبت ...» بدل براى «کُلاً» مى باشد و دلالت مى کند که آن قسمتى از سرگذشت پیامبران بیان مى شود که ایجاد یقین و اطمینان کند.
۴- داستان پیامبران در قرآن، حاوى حقایقى که مصلحان و هدایتگران جوامع بشرى را بر پیشبرد هدفهاى خویش، قوى و استوار مى سازد. «و کلاًّ نقصّ علیک من أنباء الرسل ما نثبت به فؤادک»
۵- آرامش دهنده دلها و از میان برنده اضطراب قلبها ، خداوند است. «ما نثبت به فؤادک»
۶- آرامش دل ، مایه استقامت ورزیدن در اهداف و آرمانهاست. «ما نثبت به فؤادک»
۷- سوره هود و داستانهاى نقل شده در آن ، بیانگر حقایقى پیراسته از هر گونه باطل «و جاءک فى هذه الحق»
مشارالیه «هذه» سوره هود و یا داستانهاى پیامبرانى است که در آن بیان شده است. «ال» در «الحق» به اصطلاح براى استغراق صفات است. بنابراین «الحق»; یعنى ، حق کامل و بدون هیچ نقص.
۸- مطالب مطرح شده در سوره هود و بیان سرگذشت پیامبران در آن ، موجب بروز و ظهور حق براى پیامبر(ص) «و جاءک فى هذه الحق»
۹- حقایق پیراسته از هر گونه باطل ، استوار سازنده دل و آرامش دهنده خاطر است. «ما نثبت به فؤادک و جاءک فى هذه الحق»
برداشت فوق، مقتضاى ارتباط میان عبارت «ما نثبت به فؤادک» و جمله «جاءک فى هذه الحق» است.
۱۰- سوره هود و داستان پیامبران مطرح شده در آن ، حاوى موعظه هایى ارجمند و مایه تذکار معارف و حقایق دینى است. «جاءک فى هذه الحق و موعظة و ذکرى»
۱۱- تنها مؤمنان از مواعظ سوره هود سود مى برند و متذکر حقایق و معارف الهى مى شوند. «موعظة و ذکرى للمؤمنین»
روشن است که سوره هود و داستانهاى نقل شده در آن ، براى همگان موعظه و تذکار است. بنابراین لام در «للمؤمنین» لام انتفاع است و حکایت از آن دارد که تنها اهل ایمان از حقایق بیان شده در این سوره بهره مى برند و از تذکارهاى آن سود مى جویند.
۱۲- تاریخ و حوادث آن ، منبعى براى درس آموزى ، پندگیرى و شناخت حقایق «و جاءک فى هذه الحق و موعظة و ذکرى للمؤمنین»
۱۳- بیانگر حق و پندآموز بودن و یادآور شدن حقایق و معارف الهى ، معیار ارزشمندى داستانها و سرگذشت پیشینیان «جاءک فى هذه الحق و موعظة و ذکرى للمؤمنین»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار حقایقآرامش قلب محمدتبیین حقایق بر محمدتعالیم قصص قرآنحقانیت تعالیم سوره هودعوامل تقویت مصلحانعوامل تقویت هدایتگرانفلسفه قصص انبیاقصص انبیا در سوره هودقصه ارزشمندمؤمنان و سوره هودمحمد و سوره هودمحمد و قصص انبیامنشأ رفع اضطرابمواعظ سوره هودتبیین حقایقمنشأ آرامشآثار آرامشنقش تاریخانبیای قبل از محمدعوامل آرامشعوامل استقامتمنابع شناختتعالیم خداتاریخ انبیاعبرت از تاریخفضایل مؤمنانملاک ارزشهاعوامل عبرتافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۵)
- ارامش بخشی خدا به محمّد(صلی الله علیه واله) با بیان سرگذشت پیامبران+۱ آیه
- ارامش یافتن پیامبر(صلی الله علیه واله) به رغم ازارهای مشرکان با بیان اخبار و قصههای انبیای گذشته از سوی خداوند+۱ آیه
- تبیین حوادث مربوط به انبیای پیشین از جانب خدا برای ایجاد ارامش در قلب پیامبر(صلی الله علیه واله)
- تبیین حوادث مربوط به انبیای پیشین از سوی خدا برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، سبب ارامش و ثبات قلب او
- بیان سرگذشت و تاریخ پیامبران برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، مایه دلگرمی و ارامش قلبی وی+۱ آیه
- ایمان، زمینه پنداموزی از مواعظ خدا+۳ آیه
- ایمان، زمینه پذیرش موعظههای الهی+۱ آیه
- تبیین تاریخ و سرگذشت پیامبران گذشته، برای ارامش دل محمّد(صلی الله علیه واله) و عبرتاموزی مؤمنان+۴ آیه
- مؤمنان، تحت تربیت پروردگار+۲ آیه
- استفاده از قصّه، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
- موعظه، از روشهای تربیتی قران+۸ آیه
- سوره هود و داستانهای نقل شده در ان، بیانگر حقایق پیراسته از هرگونه باطل
- مواعظ خداوند، مایه تذکّر و تنبّه+۲ آیه
- قران، دربردارنده پندها و ابزار موعظه های خداوند برای مردم+۴ آیه
- ایمان، زمینه پذیرش مواعظ الهی+۱ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان سرگذشت پیامبران+۱ آیه
- رسالت گروهی از انبیا قبل از دوران محمّد(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- تاریخ و حوادث ان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق
- عبرت پذیری مؤمنان، از سرگذشت انبیا
- پند و عبرت اموز بودن مواعظ سوره هود با روشنگری حقایق و معارف الهی، فقط برای مؤمنان
- قران، مایه پند و عبرت+۳ آیه
- سرگذشت انبیا، مایه پند و عبرت+۳ آیه
- ذکری از اسما و صفات قران+۱ آیه
- قران، کتاب موعظه از سوی پروردگار برای مردم+۴ آیه
- مؤمنان، بهره مند از پند و عبرت قران+۲ آیه
- قران، بازگو کننده قصّه انبیا(علیهم السلام) برای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- بیان سرگذشت انبیای پیشین، عامل عبرت و پندگیری برای دیگران+۲ آیه
- ذکر قصّه های پیامبران برای حضرت محمّد(صلی الله علیه واله)، موجب ارامش و قوّت قلب ان حضرت+۵ آیه
- نقل سرگذشت پیشینیان، سبب یاداوری و بیدارباش+۱ آیه
- نقل سرگذشت پیامبران گذشته، موعظه ای برای مؤمنان
- حقیقت داشتن قصه های قران+۴ آیه
- پیامبران گذشته، دارای قصّه های مهم+۲ آیه
- وحی الهی، تنها منبع قصّه های قران+۸ آیه
- قلب، کانون و محل ارامش+۱ آیه
- ارامش قلب، تحت قدرت خداوند+۱ آیه
- مُثبّت/ اسما و صفات+۴ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱ آیه
- بیان سرگذشت پیامبران و برخورد ناروای امّتها با انان، به جهت تسلّا بخشیدن و دلداری به پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- خداوند، بیانکننده داستانهای انبیای گذشته برای پیامبر صلی الله علیه و اله
- ارامش خاطر پیامبر صلی الله علیه و اله و استواری قلب او، هدف از بیان سرگذشت انبیا برای ان حضرت
- پنداموز بودن معیار ارزشمندی داستانها و سرگذشت پیشینیان
- موعظه، روشی مطلوب، برای تبلیغ و دعوت+۳ آیه
- موعظه، از روشهای تربیتی قران+۸ آیه
- تاریخ و سرگذشت اقوام پیشین، باعث موعظه انسانها+۲ آیه
- ایمان و باورهای دینی، زمینهساز قبول موعظه+۵ آیه
- مؤمنان، قبولکنندگان موعظه+۵ آیه
- قران، موعظهای فرستاده شده از جانب خداوند+۵ آیه
- بیان قصص انبیا در قران از سوی خداوند، جهت موعظه مؤمنان+۱ آیه
- بهرهمندی مؤمنان، از پندها و مواعظ قران+۱ آیه
- پذیرش مواعظ الهی، از سوی مؤمنان+۲ آیه
- عبرت مؤمنان، از سرگذشت پیامبران+۱ آیه
- تعالیم حیاتبخش قران، موجب موعظه برای متّقین+۱ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از پند و عبرتهای قران+۲ آیه
- حقّانیّت وحی و تعالیم نازل شده از سوی خداوند+۲ آیه
- وحی الهی، در راستای غفلت زدایی و احیای فطرت خفته انسان و یاد اوری دانستههای فراموش شده او+۱ آیه