آیه ۴۶ سوره هود

سوره هود، آیه ۴۶ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۷

قَالَ يَا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ فَلاَ تَسْأَلْنِ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ

فرمود: «ای نوح! او از اهل تو نیست! او عمل غیر صالحی است [= فرد ناشایسته‌ای است‌]! پس، آنچه را از آن آگاه نیستی، از من مخواه! من به تو اندرز می‌دهم تا از جاهلان نباشی!!»

معنی کلمات و عبارات
«إِنَّهُ عَمَلٌ غَیْرُ صَالِحٍ»: او، کار ناشایست است. یعنی او تا آنجا در کفر و الحاد و فسق و فجور فرو رفته است که انگار وجودش مجسّمه شرّ و فساد است.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- فرزند ناخلف حضرت نوح ، انسانى ناصالح و فسادپیشه بود. «إنه عمل غیر صلح» ۲- فرزند ناصالح نوح ، در پیشگاه خداوند از خانواده و اهل بیت او محسوب نمى شد. «إنه لیس من أهلک» ۳- فسادپیشگى فرزند نوح ، موجب محسوب نشدن وى از خانواده نوح(ع) در پیشگاه خداوند «إنه لیس من أهلک إنه عمل غیر صلح» جمله «إنه عمل ...» علت براى «إنه لیس من أهلک» مى باشد; یعنى ، چون فرزندت داراى عمل ناشایست است ، ما او را از خانواده تو به حساب نمى آوریم. ۴- فسادپیشگى فرزند نوح ، موجب هلاکت وى در حادثه طوفان «فکان من المغرقین ... إنه لیس من أهلک إنه عمل غیر صلح» ۵- نوح(ع) ، ناآگاه به تباهى و فساد بى حد فرزند ناخلف خویش «إنه عمل غیر صلح» ۶- نوح(ع) ناآگاه به گسستن پیوند فرزندى کنعان با او بر اثر اعمال ناشایستش «إن ابنى من أهلى ... إنه لیس من أهلک» ۷- نوح(ع) به حکیمانه نبودن نجات فرزند فسادپیشه اش ، از حادثه طوفان آگاه نبود. «فلاتسئلن ما لیس لک به علم» ۸- محدودیت علم و آگاهى نوح(ع) و معصوم نبودن او از خطا و اشتباه «إن ابنى من أهلى ... إنه لیس من أهلک ... فلاتسئلن ما لیس لک به علم» ۹- خداوند ، نوح(ع) را از درخواست نجات فرزندش ، برحذر داشت. «فلاتسئلن ما لیس لک به علم» چون مفعول دوم «فلاتسئلن» - یعنى، «ما لیس ...» - بدون حرف «عن» آمده است، مقصود از سؤال، درخواست و مطالبه است نه پرسش و جستوجو. بنابراین «فلاتسئلن»; یعنى، از من مخواه و درخواست نکن .... مصداق مورد نظر براى «مالیس ...» نجات فرزند نوح مى باشد. ۱۰- نجات فرزند فسادپیشه نوح از حادثه طوفان ، امرى خلاف حکمت و مصلحت در نزد خداوند «فلاتسئلن ما لیس لک به علم» «به» متعلق به «علم» است و مراد از آن «بمصلحته و حکمته و صوابه» مى باشد. بنابراین «فلاتسئلن ما لیس ...»; یعنى ، درخواستى را که نمى دانى درست است و یا مطابق مصلحت و حکمت است ، از من مخواه. ۱۱- سلب پیوندها و روابط خویشاوندى ، براثر اعمال ناشایست ، در مکاتب الهى «إنه لیس من أهلک إنه عمل غیر صلح» ۱۲- ایمان و اعمال صالح ، محور اساسى پیوند و ارتباط پیامبران با انسانهاست. «إنه لیس من أهلک إنه عمل غیر صلح» ۱۳- اعمال صالح خانواده نوح (پرستش خدا و ...) مایه نجات آنان از حادثه طوفان بود نه انتسابشان به حضرت نوح(ع). «إنه لیس من أهلک إنه عمل غیر صلح» تصریح خداوند به این که «هلاکت فرزند نوح به خاطر اعمال ناصالحش بوده است» ، اشاره به این معنا دارد که: نجات دیگر اعضاى خانواده نوح ، به خاطر انتسابشان به آن حضرت نبوده; بلکه منزه بودنشان از اعمال ناشایست ، مایه نجاتشان بوده است. ۱۴- خداوند ، مراقب پیامبران و توجه دهنده آنان به خطاها و لغزشهایشان «إن ابنى من أهلى ... إنه لیس من أهلک ... فلاتسئلن ما لیس لک به علم» ۱۵- پرهیز از عمل جاهلانه ، پند و موعظه خداوند به حضرت نوح(ع) «إنى أعظک أن تکون من الجهلین» «موعظة» به معناى پنددادن و نصیحت کردن است. چنان چه متعلق آن رفتار و اخلاق پسندیده باشد ، مفاد آن ترغیب به انجام دادن است و اگر متعلق آن رفتار و اخلاق ناپسند باشد ، مفاد آن توصیه به انجام ندادن است. ۱۶- تقاضاى امرى از خداوند ، بدون اطمینان به حکیمانه بودنش ، کارى است به دور از شأن پیامبران. «فلاتسئلن ما لیس لک به علم إنى أعظک أن تکون من الجهلین» ۱۷- دعا به درگاه خداوند و تقاضاى امرى که به حکیمانه بودنش اطمینان نیست ، کارى جاهلانه است. «فلاتسئلن ما لیس لک به علم إنى أعظک أن تکون من الجهلین» ۱۸- خداوند ، موعظه کننده پیامبران خویش «إنى أعظک أن تکون من الجهلین» ۱۹- جهل و نادانى ، صفتى ناپسند و نکوهیده در پیشگاه خداوند «إنى أعظک أن تکون من الجهلین»
تفسیر (۱۷)
روایات و احادیث

۲۰- «عن أبى عبدالله(ع): ان الله عزوجل قال لنوح: یا نوح إنه لیس من أهلک ... هو إبنه و لکن الله عزوجل نفاه عنه حین خالفه فى دینه; [منبع: عیون اخبار الرضا، ج ۲، ص ۷۵، ح ۳; نور الثقلین، ج ۲، ص ۳۶۸، ح ۱۳۹.] از امام صادق(ع) روایت شده است که: خداى عزوجل به حضرت نوح فرمود: «اى نوح آن [پسر] از اهل تو نیست» ... او پسرش بود ولى خداى عزوجل او را از اهل نوح بودن نفى کرد; زیرا در دین پدرش با او مخالفت کرد».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۷)
  • پناهبردن نوح(علیه السلام) به خدا از درخواستهای جاهلانه+۱ آیه
  • استعانت نوح(علیه السلام) از خدا برای رهایی فرزندش، و عدم اجابت ان+۱ آیه
  • امرزشخواهی نوح(علیه السلام) از خدا، به سبب درخواست نابجای رهایی فرزندش از غرق شدن+۱ آیه
  • استغفار نوح(علیه السلام) برای خویش+۳ آیه
  • استغفار و امرزشطلبی نوح(علیه السلام)، در پی درخواست نجات فرزندش از غرق شدن+۲ آیه
  • صالح نبودن پسر نوح(علیه السلام)، سبب محسوب نشدن او از خانواده ان حضرت
  • پسر نوح(علیه السلام)، فردی فاسد و تبهکار+۱ آیه
  • نوح(علیه السلام)، دارای پسری کفرپیشه و فاسد+۱ آیه
  • موعظه، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
  • استعاذه نوح(علیه السلام) به خدا، از درخواست بیجا و ناشی از جهل+۱ آیه
  • نااگاهی نوح(علیه السلام) به تباهی و فساد فرزندش
  • نااگاهی نوح(علیه السلام) از فساد فرزندش، عامل تقاضای حضرت، از خدا برای نجات وی+۱ آیه
  • پرهیز از عمل جاهلانه، پند و موعظه خداوند به حضرت نوح(علیه السلام)+۱ آیه
  • جهل و نادانی، صفتی ناپسند و نکوهیده+۴ آیه
  • نهی خداوند، از جهل و نادانی+۱ آیه
  • موعظه، کاری مطلوب و پسندیده
  • پذیرش موعظه، امری مطلوب و پسندیده+۱ آیه
  • انحراف و کفر، در افراد خانواده نوح+۳ آیه
  • سؤال ناپسند نوح(علیه السلام) برای نجات پسرش
  • سؤال نوح(علیه السلام) از خداوند، برای نجات فرزندش از توفان+۱ آیه
  • شفاعت خواهی نوح(علیه السلام) از خدا برای رهایی فرزندش از غرق شدن+۱ آیه
  • ردّ وساطت نوح(علیه السلام) برای نجات فرزندش+۱ آیه
  • بی تاثیر بودن شفاعت در مورد محکومان به عذاب حتمی، از جانب خدا+۸ آیه
  • حتمیّت عذاب، مایه محرومیّت از شفاعت+۱۰ آیه
  • شکوه نوح(علیه السلام)، از اجابت نشدن دعایش در نجات پسرش+۱ آیه
  • محدودیّت علم و اگاهی نوح(علیه السلام)+۱ آیه
  • پاسخ خداوند به نوح(علیه السلام) مبنی بر مستحق بودن پسرش، برای غرق شدن+۲ آیه
  • نوح(علیه السلام)، نااگاه به تباهی و فساد فرزند ناخلف خویش+۱ آیه
  • اگاه نبودن نوح(علیه السلام) به حکیمانه نبودن نجات فرزند فاسدش از حادثه توفان+۱ آیه
  • نوح(علیه السلام)، نااگاه به گسستن پیوند فرزندی کنعان با او، بر اثر اعمال فسادانگیزش+۱ آیه
  • فسادپیشگی فرزند نوح، موجب محسوب نشدن وی از خانواده نوح، نزد خداوند
  • فسادپیشگی فرزند نوح، موجب هلاکت وی، در حادثه توفان+۲ آیه
  • جهل و جهالت، صفتی قبیح، از نظر عقل و عقلا+۴ آیه
  • کفرپیشگان و ستمگران قوم نوح، ممنوع از سوار شدن بر کشتی نجات+۴ آیه
  • کنعان، فردی فاسد و تبهکار+۲ آیه
  • کنعان، پسر نَسَبی نوح(علیه السلام)
  • کفر فرزند نوح، موجب سلب پیوندهای خانوادگی وی با نوح(علیه السلام)+۲ آیه
  • نکوهش خداوند از نوح(علیه السلام) به دلیل شفاعت، در مورد کنعان+۲ آیه
  • موعظه، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
  • پرهیز از عمل جاهلانه، موعظه خداوند به نوح علیه السلام
  • خداوند، موعظهگر نوح علیه السلام
  • پناه بردن نوح علیه السلام به خدا، از درخواستهای غیر عالمانه+۱ آیه
  • استعانت نوح علیه السلام از خدا برای رهایی فرزندش از غرق شدن و ردّ ان از سوی خداوند+۱ آیه
  • استغفار نوح علیه السلام برای خویش+۳ آیه
  • نوح علیه السلام دارای پسری کفر پیشه، به نام کنعان+۱ آیه
  • صالح نبودن پسر نوح، موجب محسوب نشدن او از خانواده انحضرت
  • وجود انحراف، در برخی افراد خانواده نوح+۱ آیه
  • دعا و استعاذه نوح علیه السلام به درگاه الهی برای امرزش وی، جهت درخواستهای نابجا از پروردگار+۱ آیه
  • سرزنش نوح علیه السلام از سوی خداوند، به جهت درخواست غیر مسیولانه برای نجات فرزندش+۱ آیه
  • نهی شدن نوح علیه السلام از شفاعت برای فرزندش+۱ آیه
  • ردّ شفاعت نوح علیه السلام برای نجات فرزندش+۱ آیه
  • شِکوه نوح علیه السلام، از اجابت نشدن دعایش در نجات فرزندش+۱ آیه
  • نوح علیه السلام نا اگاه به گسستن پیوندهای خود با فرزند فسادپیشهاش
  • گفتگوی نوح علیه السلام با خدا، مبنی بر اهل بودن فرزندش و جواب ردّ خدا مبنی بر نااهل بودن وی+۱ آیه
  • پرهیز از عمل جاهلانه، پند و موعظه خداوند به نوح علیه السلام+۱ آیه
  • نوحه و ناله بسیار نوح علیه السلام، فلسفه نامگذاری ان حضرت به این نام (نوح)+۸ آیه
  • وعده خداوند به نوح علیه السلام مبنی بر نجات او و اهلش از توفان+۱ آیه
واژه‌ها