من، بر «الله» که پروردگار من و شماست، توکل کردهام! هیچ جنبندهای نیست مگر اینکه او بر آن تسلط دارد؛ (اما سلطهای با عدالت! چرا که) پروردگار من بر راه راست است!
معنی کلمات و عبارات
«آخِذٌ بِنَاصِیَتِهَا»: موی پیشانی او را در دست دارد. مراد این است که بر آن تسلّط کامل دارد و به هر سو که بخواهد میبرد و از هرچه بخواهد باز میدارد. «إِنَّ رَبِّی ...»: مراد این است که کارهای خدا بر طریق عدل ساری و در راه حق جاری میشود.
۱- قوم عاد ، درصدد آزار و اذیت هود(ع) و از میان برداشتن او بودند. «فکیدونى جمیعًا ثم لاتنظرون. إنى توکلت على الله ربى و ربکم»
۲- هود(ع) به خاطر توکلش بر خداوند ، مطمئن به محفوظ ماندن از دسیسه ها و توطئه هاى قوم عاد بود. «فکیدونى جمیعًا ثم لاتنظرون. إنى توکلت على الله»
جمله «إنى توکلت...» بیان علت براى معناى کنایى «فکیدونى جمیاً...» است و آن معناى کنایى ، عجز و ناتوانى قوم عاد بر ضربه زدن به هود(ع) مى باشد.
۳- خداوند ، پروردگار و مالک همه انسانها و مدبر امور ایشان است. «على الله ربى و ربکم»
۴- شناخت خداوند و ربوبیت فراگیرش ، موجب توکل کردن بر او و نهراسیدن از دشمنان دین «ثم لاتنظرون. إنى توکلت على الله ربى و ربکم»
توصیف خداوند به ربوبیت (ربى و ربکم) ، پس از بیان توکل بر او ، مى رساند که: خداوند رب همگان است ، شایسته و بایسته این است که بر او توکل شود.
۵- هود(ع) مصمم به ابلاغ رسالتهاى الهى و تحمل هر گونه گزند و آزار در طریق آن بود. «فکیدونى جمیعًا ثم لاتنظرون. إنى توکلت على الله ربى و ربکم»
۶- مبلغان دین ، باید با توکل بر خدا و وانهادن امور خویش به خداوند ، از مخالفان دین نهراسند و وظیفه خویش را قاطعانه به انجام رسانند. «فکیدونى جمیعًا ثم لاتنظرون. إنى توکلت على الله ربى و ربکم»
۷- باور به حاکمیت خداوند بر موجودات و توجه به ربوبیت او بر انسانها ، ایجاد کننده روحیه توکل در آنان است. «إنى توکلت على الله ربى و ربکم ما من دابّة إلاّ هو ءاخذ بناصیتها»
۸- همه موجودات زنده ، تحت فرمان و حاکمیت خداوند هستند. «ما من دابّة إلاّ هو ءاخذ بناصیتها»
«ناصیة» به قسمت جلوى سر گفته مى شود و گاهى به موهاى جلوى سر نیز به اعتبار رستنگاهش ، اطلاق مى گردد. گرفتن جلوى سر و یا موهاى آن ، کنایه از تسلط و حاکمیت مى باشد.
۹- هیچ جنبنده اى - چه انسان و چه حیوان - بدون خواست خداوند ، توانا بر ضرر رسانى به دیگرى نیست. «ثم لاتنظرون. إنى توکلت على الله ... ما من دابّة إلاّ هو ءاخذ بناصیتها»
مقصود از بیان سلطه خداوند بر همه جانداران ، به دلیل وقوع آن پس از مبارزه طلبى هود(ع) و توکل بر خداوند ، این معناست که: همه چیز مقهور خواست خداوند است و بدون رخصت او ، هیچ جاندارى - چه رسد به بتهاى بى جان - توانا بر ضرر رسانى نیست.
۱۰- ربوبیت فراگیر خداوند ، سیطره او بر همه جنبندگان و ضرورت توکل بر او ، از تعالیم حضرت هود(ع) «إنى توکلت على الله ربى و ربکم ما من دابّة إلاّ هو ءاخذ بناصیتها»
۱۱- افعال خداوند و تدبیرات او ، به تمامى براساس حکمت و بر طریق صواب است. «إن ربى على صرط مستقیم»
بر صراط مستقیم بودن شخص ، به معناى راستى و درستى کارهاى اوست.
۱۲- حمایت خداوند از پیامبران در برابر دشمنان آنان ، مقتضاى ربوبیت او و پایه قرار دادن افعالش بر حکمت و صواب است. «إنى توکلت على الله ربى و ربکم ... إن ربى على صرط مستقیم»
«إنى توکلت ...» متضمن حمایت خداوند از هود پیامبر مى باشد و جمله «إن ربى ...» تعلیل براى این معناست. بنابراین راستى و درستى کارهاى خداوند ، اقتضا مى کند که هود(ع) را در برابر دشمنانش ، حمایت کند.
۱۳- خداوند ، حامى و پشتیبان مؤمنان و توکل کنندگان بر او «إنى توکلت على الله ... إن ربى على صرط مستقیم»
۱۴- «عن على ابن أبى طالب(ع) فى قوله «إن ربى على صراط مستقیم» یعنى انه على حق یجزى بالإحسان إحساناً و بالسّىء سیّئاً و یعفو عمن یشاء و یغفر سبحانه و تعالى; [منبع: تفسیرعیاشى، ج ۲، ص ۱۵۱، ح ۴۲; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۷۴، ح ۱۵۰.] از على(ع) درباره قول خداى تعالى «إن ربى على صراط مستقیم» روایت شده که معناى آیه این است: پروردگار بر طریق حق است، نیکى را به نیکى و بدى را به بدى پاداش مى دهد و او - که منزه و بلند مرتبه است - از هر کس بخواهد مى گذرد و او را مى آمرزد».
المیزان در تفسیر این آیه به آیهٔ مقابل استناد کرده است
… از ذکر آن روايات صرفنظر کرديم. و نيز اخبارى ديگر از طرق شيعه و اهل سنت آمده که بيانگر وضع باغى است که در اين قوم بوده و مردى به نام «شداد» پادشاه آنان آن را پديد آورده بودند و اين روايات همان است که در تفسير آيه شريفه «ارم ذات العماد التى لم يخلق مثلها فى البلاد» وارد شده و به زودى در تفسير سوره فجر درباره بى اعتبار بودن آن روايات بحث خواهيم کرد. ان شاء اللّه تعالى. گفتارى پيرامون داستان هود، قوم عاد، تکذيب هود و نزول عذاب ۱ - عاد، ق …