سوره هود، آیه ۹۷ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۲
إِلَى فِرْعَوْنَ وَ مَلَئِهِ فَاتَّبَعُوا أَمْرَ فِرْعَوْنَ وَ مَا أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِيدٍ
بسوی فرعون و اطرافیانش؛ اما آنها از فرمان فرعون پیروی کردند؛ در حالی که فرمان فرعون، مایه رشد و نجات نبود!
معنی کلمات و عبارات
«رَشِیدٍ»: راهبر. راهیاب. مترقّیانه (نگا: هود / ).
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- خداوند ، موسى(ع) را براى هدایت فرعون و بزرگان دربارش ، به سوى آنان فرستاد. «و لقد أرسلنا موسى ... إلى فرعون و ملإیه»
۲- فرعون و قوم او ، در محدوده رسالت موسى(ع) بودند. «و لقد أرسلنا موسى ... إلى فرعون و ملإیه»
کلمه «ملإیه» به معناى گروه و جمعیت و نیز به معناى اَشراف و بزرگان مى باشد. بر اساس معناى اول، جمله «أرسلنا موسى... إلى فرعون و ملإیه» در اینکه قوم فرعون و جمعیت وابسته به او در محدوده رسالت موسى(ع) بودند، صراحت دارد و بر اساس دومین معنا، این جمله به حقیقت یاد شده اشاره دارد; زیرا اگر فرعون و بزرگان دربارش در محدوده رسالت موسى(ع) باشند، طبعاً قوم او نیز چنین خواهند بود.
۳- فرعون و قوم او و بزرگان دربارش ، رسالت موسى(ع) را نپذیرفتند. «فاتبعوا أمر فرعون»
پیروى از دستور فرعون (فاتبعوا أمر فرعون) پس از رسالت موسى(ع) (أرسلنا موسى) گویاى مخالفت قوم فرعون و بزرگان دربارش با رسالت موسى(ع) است.
۴- درباریان و قوم فرعون به فرمان وى ، با رسالت موسى(ع) به مخالفت برخاستند. «فاتبعوا أمر فرعون»
بیان مخالفت قوم فرعون با جمله «آنان از فرمان فرعون پیروى کردند» براى رساندن این نکته است که: مخالفت قوم فرعون با رسالت موسى(ع) برخاسته از فرمان فرعون بود.
۵- فرمانهاى فرعون ، هرگز هدایتگر مردم به راه صواب و صحیح نبود. «و ما أمر فرعون برشید»
«رشید» به معناى درست و صحیح است و گاهى به معناى مرشد (راهنماى به درستى و راستى)نیز مى آید.
۶- پیامها و رسالتهاى موسى(ع) ، هدایتگر مردمان به راه درست و طریق صواب «أرسلنا موسى ... إلى فرعون و ملإیه فاتبعوا أمر فرعون و ما أمر فرعون برشید»
۷- رهبران ناصالح و گمراه ، از عوامل ضلالت و گمراهى امتها مى باشند. «فاتبعوا أمر فرعون و ما أمر فرعون برشید»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اضلال رهبرانویژگی تعالیم موسیاطاعت از فرعوننقش رهبران گمراههدایت اشراف فرعوناشراف فرعون و موسیاوامر فرعوناضلال فرعونآسیب شناسی جامعهمکذبان موسیمحدوده رسالت موسیهدایت فرعونفرعون و موسیفرعونیان و موسیموسی و فرعونیانموسی و فرعونهدایتگری موسیرسالت موسیعوامل گمراهیقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۰)
- اقامه معجزات متعدّد در میان فرعون و فرعونیان از ایات خدا+۷ آیه
- رویگردانی اشراف فرعونی از ایات خدا و بیاعتنایی به انها+۱ آیه
- اتمام حجّت موسی(علیه السلام) بر فرعونیان با ارایه ایات الهی و معجزات+۶ آیه
- اشراف فرعونی، در حیطه و قلمرو رسالت موسی(علیه السلام)+۵ آیه
- بیاعتنایی و ایمان نیاوردن اشراف قوم فرعون به رسالت موسی(علیه السلام)+۷ آیه
- پیروی اشراف قوم فرعون از دستورهای او+۱ آیه
- اشراف فرعونی، مشمول لعنت خداوند در دنیا+۴ آیه
- لعنت و دوری اشراف فرعونی از رحمت خداوند در قیامت+۱ آیه
- پیروی فرعونیان از دستورهای فرعون بهرغم عاری بودن ان فرمانها از رشد و هدایت
- اتش جهنّم، فرجام پیروی از فرعون و اوامر او+۱ آیه
- اشراف فرعونی، مطیع دستورهای فرعون
- لعن دنیایی و اخرتی از سوی خداوند بر اشراف فرمانبر فرعون+۱ آیه
- لزوم دادن اولویّت به کانونهای اصلی قدرت، در تبلیغ، و اصلاح انها+۶ آیه
- پیشگامی فرعون در ورود به جهنّم، پیشاپیش قومش+۱ آیه
- اتش دوزخ، در انتظار پیشوایان مستبدّ+۱ آیه
- پیشگامی فرعون، در ورود به جهنّم+۱ آیه
- ورود فرعونیان به اتش جهنم+۶ آیه
- پیروی از فرعون، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۱ آیه
- نجاتبخش نبودن برنامه و ایین فرعون از جهنّم، برای وی و پیروانش+۱ آیه
- پیروی از رهبران گمراه، امری حرام و در پی دارنده عذاب اخرتی+۳ آیه
- جواز لعن فرعون و فرعونیان+۴ آیه
- لعن خداوند، به فرعون و پیروان وی، در دنیا+۳ آیه
- عدم قابلیّت و شایستگی فرمانهای فرعون برای هدایت مردم به رشد و بالندگی
- فرعون، پیشگام قوم خود، در رفتن به سوی دوزخ+۱ آیه
- معجزات موسی(علیه السلام)، مایه سلطه منطقی او بر فرعونیان+۴ آیه
- فرعون، حاکمی شرک پیشه و معتقد به معبودهای دروغین+۲ آیه
- پیروی از فرمانهای گمراه کننده فرعون، موجب گرفتار شدن به لعنت دنیایی و اخرتی+۱ آیه
- اتش دوزخ، فرجام گمراه گری فرعون و فرعونیان+۱ آیه
- اتش دوزخ، فرجام پیروی کردن از رهبران گمراه+۱ آیه
- پیروی قوم فرعون از او، موجب گمراهی انان+۱ آیه
- نقش تعیین کننده و اساسی حاکمان و فرمانروایان گمراه، در گمراهی جامعه خود+۲ آیه
- فرعون، از عوامل ضلالت و گمراهی قوم خود+۱ آیه
- اشراف و خوشگذرانان، مردمانی ظالم و ستم پیشه+۵ آیه
- فرعون، فردی ستم پیشه+۶ آیه
- ظلم و ستم فرعون به خویشتن، موجب هلاکت و عذاب وی+۴ آیه
- هلاکت فرعون با عذاب الهی، به سبب ظلم وی+۶ آیه
- فرعونیان، مردمی ستمگر و ظالم+۵ آیه
- ستمگری فرعونیان، موجب هلاکت انان+۳ آیه
- عذاب خداوند بر فرعون و فرعونیان، مقتضای عدل و مطابق با عمل انان+۳ آیه
- عصای موسی(علیه السلام) از ایات خدا+۷ آیه
- اتمام حجّت موسی(علیه السلام) با فرعون+۸ آیه
- هدایتگر نبودن فرمانها و ایین فرعون+۱ آیه
- نجات بخش نبودن دین و ایین فرعون از جهنّم، برای خود و پیروانش+۱ آیه
- حق ناپذیری فرعون، در برابر اتمام حجّت موسی(علیه السلام)+۷ آیه
- ظلم و ستم فرعون به خویشتن، موجب هلاکت و عذاب وی+۴ آیه
- سبقت و پیشگامی فرعون، در ورود به جهنّم پیشاپیش قومش+۳ آیه
- گمراهی فرعون، و هدایت قومش به دوزخ+۱ آیه
- فرعون، حاکمی مشرک و معتقد به خدایان متعدّد+۲ آیه
- فرعون، فرمانروایی مشرک و بت پرست+۲ آیه
- پیشگامی فرعون در ورود به جهنّم، پیشاپیش قومش+۱ آیه
- پیشتازی فرعون در قیامت، در کشاندن قومش به دوزخ+۱ آیه
- کیفر فرعون و عذاب او، مقتضای ربوبیّت خداوند+۲ آیه
- پیشگامی فرعون، در ورود به دوزخ+۳ آیه
- گرفتاری فرعون به لعنت الهی، در عرصه دنیا و قیامت+۳ آیه
- اولویّت دادن به کانونهای اصلی قدرت، در تبلیغ و اصلاح انها، امری ارزشمند+۶ آیه
- پیشتازی فرعون در قیامت، برای کشاندن قوم خود به دوزخ+۱ آیه
- فرعونیان، مشمول لعنت الهی، در قیامت+۳ آیه
- جواز لعن بر فرعون و فرعونیان+۴ آیه
- فرعون و پیروان او، گرفتار لعن خدا در دنیا و عرصه قیامت+۳ آیه
- گرفتاری فرعون و پیروان وی به لعنت خدا در دنیا و اخرت+۱ آیه
- فرعون و پیروان او، گرفتار لعن خدا در دنیا و اخرت و به دور از رحمت وی+۳ آیه
- ارایه معجزات قاهر و روشن موسی علیه السلام برای فرعون و فرعونیان برای اثبات نبوت خود+۴ آیه
- اقامه معجزات متعدد در میان فرعون و فرعونیان از نشانههای قدرت برتر الهی+۸ آیه
- اتمامحجّت موسی علیه السلام بر فرعونیان، با ارایه ایات الهی و معجزات+۶ آیه
- اشراف فرعونی، در قلمرو رسالت موسی علیه السلام+۹ آیه
- اولویت دادن موسی علیه السلام به کانون اصلی قدرت، از روشهای دعوت او+۶ آیه
- فرعون، در حیطه رسالت موسی علیه السلام+۱۲ آیه
- رسالت موسی علیه السلام، در برگیرنده فرعونیان و اشراف قبطی+۸ آیه
- مبارزه با فرعونیان، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۱ آیه
- عدم قابلیت و شایستگی فرمانهای فرعون، برای هدایت و رشد مردم