سوره هود، آیه ۹۷ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۲
إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ فَاتَّبَعُوا أَمْرَ فِرْعَوْنَ وَمَا أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِيدٍ
Unto Pharaoh and his chiefs, but they did follow the command of Pharaoh, and the command of Pharaoh was no right guide.
معنی کلمات و عبارات
«رَشِیدٍ»: راهبر. راهیاب. مترقّیانه (نگا: هود / ).
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- خداوند ، موسى(ع) را براى هدایت فرعون و بزرگان دربارش ، به سوى آنان فرستاد. «و لقد أرسلنا موسى ... إلى فرعون و ملإیه»
۲- فرعون و قوم او ، در محدوده رسالت موسى(ع) بودند. «و لقد أرسلنا موسى ... إلى فرعون و ملإیه»
کلمه «ملإیه» به معناى گروه و جمعیت و نیز به معناى اَشراف و بزرگان مى باشد. بر اساس معناى اول، جمله «أرسلنا موسى... إلى فرعون و ملإیه» در اینکه قوم فرعون و جمعیت وابسته به او در محدوده رسالت موسى(ع) بودند، صراحت دارد و بر اساس دومین معنا، این جمله به حقیقت یاد شده اشاره دارد; زیرا اگر فرعون و بزرگان دربارش در محدوده رسالت موسى(ع) باشند، طبعاً قوم او نیز چنین خواهند بود.
۳- فرعون و قوم او و بزرگان دربارش ، رسالت موسى(ع) را نپذیرفتند. «فاتبعوا أمر فرعون»
پیروى از دستور فرعون (فاتبعوا أمر فرعون) پس از رسالت موسى(ع) (أرسلنا موسى) گویاى مخالفت قوم فرعون و بزرگان دربارش با رسالت موسى(ع) است.
۴- درباریان و قوم فرعون به فرمان وى ، با رسالت موسى(ع) به مخالفت برخاستند. «فاتبعوا أمر فرعون»
بیان مخالفت قوم فرعون با جمله «آنان از فرمان فرعون پیروى کردند» براى رساندن این نکته است که: مخالفت قوم فرعون با رسالت موسى(ع) برخاسته از فرمان فرعون بود.
۵- فرمانهاى فرعون ، هرگز هدایتگر مردم به راه صواب و صحیح نبود. «و ما أمر فرعون برشید»
«رشید» به معناى درست و صحیح است و گاهى به معناى مرشد (راهنماى به درستى و راستى)نیز مى آید.
۶- پیامها و رسالتهاى موسى(ع) ، هدایتگر مردمان به راه درست و طریق صواب «أرسلنا موسى ... إلى فرعون و ملإیه فاتبعوا أمر فرعون و ما أمر فرعون برشید»
۷- رهبران ناصالح و گمراه ، از عوامل ضلالت و گمراهى امتها مى باشند. «فاتبعوا أمر فرعون و ما أمر فرعون برشید»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اضلال رهبرانویژگی تعالیم موسیاطاعت از فرعوننقش رهبران گمراههدایت اشراف فرعوناشراف فرعون و موسیاوامر فرعوناضلال فرعونآسیب شناسی جامعهمکذبان موسیمحدوده رسالت موسیهدایت فرعونفرعون و موسیفرعونیان و موسیموسی و فرعونیانموسی و فرعونهدایتگری موسیرسالت موسیعوامل گمراهیقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۰)
- اقامه معجزات متعدّد در میان فرعون و فرعونیان از ایات خدا+۷ آیه
- رویگردانی اشراف فرعونی از ایات خدا و بیاعتنایی به انها+۱ آیه
- اتمام حجّت موسی(علیه السلام) بر فرعونیان با ارایه ایات الهی و معجزات+۶ آیه
- اشراف فرعونی، در حیطه و قلمرو رسالت موسی(علیه السلام)+۵ آیه
- بیاعتنایی و ایمان نیاوردن اشراف قوم فرعون به رسالت موسی(علیه السلام)+۷ آیه
- پیروی اشراف قوم فرعون از دستورهای او+۱ آیه
- اشراف فرعونی، مشمول لعنت خداوند در دنیا+۴ آیه
- لعنت و دوری اشراف فرعونی از رحمت خداوند در قیامت+۱ آیه
- پیروی فرعونیان از دستورهای فرعون بهرغم عاری بودن ان فرمانها از رشد و هدایت
- اتش جهنّم، فرجام پیروی از فرعون و اوامر او+۱ آیه
- اشراف فرعونی، مطیع دستورهای فرعون
- لعن دنیایی و اخرتی از سوی خداوند بر اشراف فرمانبر فرعون+۱ آیه
- لزوم دادن اولویّت به کانونهای اصلی قدرت، در تبلیغ، و اصلاح انها+۶ آیه
- پیشگامی فرعون در ورود به جهنّم، پیشاپیش قومش+۱ آیه
- اتش دوزخ، در انتظار پیشوایان مستبدّ+۱ آیه
- پیشگامی فرعون، در ورود به جهنّم+۱ آیه
- ورود فرعونیان به اتش جهنم+۶ آیه
- پیروی از فرعون، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۱ آیه
- نجاتبخش نبودن برنامه و ایین فرعون از جهنّم، برای وی و پیروانش+۱ آیه
- پیروی از رهبران گمراه، امری حرام و در پی دارنده عذاب اخرتی+۳ آیه
- جواز لعن فرعون و فرعونیان+۴ آیه
- لعن خداوند، به فرعون و پیروان وی، در دنیا+۳ آیه
- عدم قابلیّت و شایستگی فرمانهای فرعون برای هدایت مردم به رشد و بالندگی
- فرعون، پیشگام قوم خود، در رفتن به سوی دوزخ+۱ آیه
- معجزات موسی(علیه السلام)، مایه سلطه منطقی او بر فرعونیان+۴ آیه
- فرعون، حاکمی شرک پیشه و معتقد به معبودهای دروغین+۲ آیه
- پیروی از فرمانهای گمراه کننده فرعون، موجب گرفتار شدن به لعنت دنیایی و اخرتی+۱ آیه
- اتش دوزخ، فرجام گمراه گری فرعون و فرعونیان+۱ آیه
- اتش دوزخ، فرجام پیروی کردن از رهبران گمراه+۱ آیه
- پیروی قوم فرعون از او، موجب گمراهی انان+۱ آیه
- نقش تعیین کننده و اساسی حاکمان و فرمانروایان گمراه، در گمراهی جامعه خود+۲ آیه
- فرعون، از عوامل ضلالت و گمراهی قوم خود+۱ آیه
- اشراف و خوشگذرانان، مردمانی ظالم و ستم پیشه+۵ آیه
- فرعون، فردی ستم پیشه+۶ آیه
- ظلم و ستم فرعون به خویشتن، موجب هلاکت و عذاب وی+۴ آیه
- هلاکت فرعون با عذاب الهی، به سبب ظلم وی+۶ آیه
- فرعونیان، مردمی ستمگر و ظالم+۵ آیه
- ستمگری فرعونیان، موجب هلاکت انان+۳ آیه
- عذاب خداوند بر فرعون و فرعونیان، مقتضای عدل و مطابق با عمل انان+۳ آیه
- عصای موسی(علیه السلام) از ایات خدا+۷ آیه
- اتمام حجّت موسی(علیه السلام) با فرعون+۸ آیه
- هدایتگر نبودن فرمانها و ایین فرعون+۱ آیه
- نجات بخش نبودن دین و ایین فرعون از جهنّم، برای خود و پیروانش+۱ آیه
- حق ناپذیری فرعون، در برابر اتمام حجّت موسی(علیه السلام)+۷ آیه
- ظلم و ستم فرعون به خویشتن، موجب هلاکت و عذاب وی+۴ آیه
- سبقت و پیشگامی فرعون، در ورود به جهنّم پیشاپیش قومش+۳ آیه
- گمراهی فرعون، و هدایت قومش به دوزخ+۱ آیه
- فرعون، حاکمی مشرک و معتقد به خدایان متعدّد+۲ آیه
- فرعون، فرمانروایی مشرک و بت پرست+۲ آیه
- پیشگامی فرعون در ورود به جهنّم، پیشاپیش قومش+۱ آیه
- پیشتازی فرعون در قیامت، در کشاندن قومش به دوزخ+۱ آیه
- کیفر فرعون و عذاب او، مقتضای ربوبیّت خداوند+۲ آیه
- پیشگامی فرعون، در ورود به دوزخ+۳ آیه
- گرفتاری فرعون به لعنت الهی، در عرصه دنیا و قیامت+۳ آیه
- اولویّت دادن به کانونهای اصلی قدرت، در تبلیغ و اصلاح انها، امری ارزشمند+۶ آیه
- پیشتازی فرعون در قیامت، برای کشاندن قوم خود به دوزخ+۱ آیه
- فرعونیان، مشمول لعنت الهی، در قیامت+۳ آیه
- جواز لعن بر فرعون و فرعونیان+۴ آیه
- فرعون و پیروان او، گرفتار لعن خدا در دنیا و عرصه قیامت+۳ آیه
- گرفتاری فرعون و پیروان وی به لعنت خدا در دنیا و اخرت+۱ آیه
- فرعون و پیروان او، گرفتار لعن خدا در دنیا و اخرت و به دور از رحمت وی+۳ آیه
- ارایه معجزات قاهر و روشن موسی علیه السلام برای فرعون و فرعونیان برای اثبات نبوت خود+۴ آیه
- اقامه معجزات متعدد در میان فرعون و فرعونیان از نشانههای قدرت برتر الهی+۸ آیه
- اتمامحجّت موسی علیه السلام بر فرعونیان، با ارایه ایات الهی و معجزات+۶ آیه
- اشراف فرعونی، در قلمرو رسالت موسی علیه السلام+۹ آیه
- اولویت دادن موسی علیه السلام به کانون اصلی قدرت، از روشهای دعوت او+۶ آیه
- فرعون، در حیطه رسالت موسی علیه السلام+۱۲ آیه
- رسالت موسی علیه السلام، در برگیرنده فرعونیان و اشراف قبطی+۸ آیه
- مبارزه با فرعونیان، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۱ آیه
- عدم قابلیت و شایستگی فرمانهای فرعون، برای هدایت و رشد مردم