سوره یس، آیه ۱۲ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۴۰
إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَ نَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَ آثَارَهُمْ وَ كُلَ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ
به یقین ما مردگان را زنده میکنیم و آنچه را از پیش فرستادهاند و تمام آثار آنها را می نویسیم؛ و همه چیز را در کتاب آشکار کنندهای برشمردهایم!
معنی کلمات و عبارات
«مَا قَدَّمُوا»: اعمال خوب و بدی که در دنیا انجام دادهاند و پیشاپیش به آخرت فرستادهاند. «آثَارَهُمْ»: چیزهائی را که باقی گذاردهاند و بر جای نهادهاند، اعم از آثار خیری همچون مسجد و مدرسه و بیمارستان و دیگر موقوفات، و آثار بدی همچون غصب املاک و بنای میخانهها و کتابهای گمراه کننده و طرحهای استعمارگرانه و پروژههای خانمانسوز و ستمگرانه. یا عبادات و کارهای نیکی که میبایست بکنند، ولی نکردهاند، و معاصی و کارهای بدی که میبایست نکنند، ولی کردهاند. «أَحْصَیْنَاهُ»: سرشماری کردهایم. ضبط و ثبت نمودهایم. «إِمَامٍ مُّبِینٍ»: کتاب آشکار. کتاب روشنگر. مراد لوح محفوظ است که کتاب جامع و عمومی است و همه اعمال و همه حوادث و همه موجودات این جهان در آن ثبت و ضبط میگردد، و به منزله کتاب اصلی یا دفتر کلّ برای نامه اعمال شخصی بندگان (نگا: اسراء / ، کهف / ، حاقّه / و ) و نامه اعمال عمومی ملّتها (نگا: جاثیه / ) است.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - احیاى مردگان به قدرت خدا است. «إنّا نحن نحى الموتى»
۲ - برپا ساختن رستاخیز و زنده کردن مردگان، کارى بزرگ و باعظمت است; اما در برابر عظمت قدرت خداوند ناچیز مى باشد. «إنّا نحن نحى الموتى»
برداشت یاد شده، از آمدن دو ضمیرِ جمعِ (إنّا و نحن) استفاده شده است.
۳ - تمام رفتارها و کردارهاىِ پیش فرستاده انسان ها، به اراده خدا نوشته و ثبت خواهد شد. «و نکتب ما قدّموا»
۴ - همه آثار برجامانده از انسان ها پس از مرگ (چون: بناها، اختراعات و سنت ها و...) نوشته و ثبت خواهد شد. «و نکتب ... ءاثرهم»
۵ - آثار و پى آمدهاى خوب و بد رفتار و کردار انسان ها، نوشته و ثبت مى شود. «و نکتب ... ءاثرهم»
برداشت یاد شده، بر این اساس است که مقصود از «آثار» آثار و پى آمدهاى اعمال و رفتار انسان ها باشد; یعنى، خداوند هم اعمال و رفتار انسان ها را ثبت مى کند و هم آثار و پى آمدهاى آن ها را در زندگى فردى و اجتماعى شان.
۶ - آثار وجودى انسان و نقشى که شخصیت او در جامعه و نامش در تاریخ داشته است، نوشته و ثبت خواهد شد. «و نکتب ... ءاثرهم»
برداشت یاد شده، بر این اساس است که مقصود از «آثار» آثار وجودى انسان و نقش بودنِ او در جامعه و نامش در تاریخ باشد (مانند وجود پدر و مادر در میان خانواده که وجودشان موجب وحدت و الفت و دل گرمى میان اعضاى خانواده است). و نیز نام خوشى که از انسان هاى بزرگ و کامل به یادگار مى ماند و منشأ اثر در جامعه و تاریخ مى گردد; زیرا آنان به عنوان الگو مطرح اند (مانند امام خمینى(ره) در عصر حاضر).
۷ - رفتار و کردار خوب و بد انسان، در عالم، موجود بوده و پیشاپیش به جهان آخرت فرستاده مى شود. «و نکتب ما قدّموا و ءاثرهم»
برداشت یاد شده از تعبیر «ما قدّموا» (آنچه پیش فرستاده اند) - که درباره اعمال انسان ها است - استفاده شده است. در این تعبیر، اعمال انسان به اشیایى که به جهان آخرت پیش فرستاده مى شود، تشبیه شده است; همان گونه که مسافر، بارهاى خود را از پیش به مقصد مى فرستد.
۸ - همه پدیده ها و حوادث عالم، در «لوح محفوظ» از پیش شمارش و ثبت شده است. «و کلّ شىء أحصینه فى إمام مبین»
بیشتر مفسران برآنند که مقصود از «إمام مبین»، «لوح محفوظ» است. از این رو به آن کتاب «إمام» گفته شد; چون این کتاب، اصل و مادر همه کتاب ها و دانش ها است و همه چیز در آن ثبت شده و همه کس و همه چیز تابع آن است. چنان که در قرآن از آن به «أم الکتاب» یاد شده است: «و إنّه فى أُمّ الکتاب لدینا لعلىّ حکیم» (زخرف، آیه ۴).
۹ - تمامى رفتار و آثار انسان، در کارنامه روشن و در لوح محفوظ، شمارش و ثبت مى شود. «و کلّ شىء أحصینه فى إمام مبین»
برداشت یاد شده مبتنى بر این است که جمله «و کلّ شىء...» تأکید براى جمله «و نکتب ما قدّموا...» و مربوط به اعمال انسان باشد.
۱۰ - انسان در برابر رفتار و آثار برجاى مانده از خود، مسؤول بوده و با کیفر و پاداش دقیق آن، رو به رو خواهد شد. «و نکتب ما قدّموا ... أحصینه فى إمام مبین»
برداشت یاد شده به سبب این حقیقت است که ذکر إحیاى مردگان و شمارش و ثبت تمامى اعمال و آثار انسان، از مسؤولیت او در برابر رفتار و کردارش حکایت مى کند.
۱۱ - رفتار و آثار برجاى مانده از انسان در دنیا، تعیین کننده سرنوشت اخروى او است. «إنّا نحن نحى الموتى و نکتب ما قدّموا ... أحصینه فى إمام مبین»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۲ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آمار تحولات آفرینشثبت آثار انسان هاثبت آثار عملثبت تحولات آفرینشعظمت احیای مردگانعظمت برپایی قیامتمنشأ ثبت عملجامعیت لوح محفوظنقش لوح محفوظمنشأ احیای مردگاننامه عملعظمت قدرت خدابقای عملکیفر عملعوامل مؤثر در سرنوشت اخرویثبت عملمسؤول عملپاداش عملآثار اخروی عملآثار قدرت خدامسؤولیت انسانآثار اراده خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
- انسان، دارای حیات اخرتی+۵ آیه
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۴ آیه
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۴ آیه
- دقیق بودن حسابرسی خداوند، در قیامت+۱ آیه
- حسابرسی از انسانها در قیامت، بر اساس نامه عمل هر فرد+۵ آیه
- خداوند، پدیداورنده حیات+۵ آیه
- خداوند، منشا حیات اخرتی برای انسان+۵ آیه
- همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۳ آیه
- ثبت اعمال انسان در دنیا از طرف خداوند و بایگانی ان به صورت کتاب و پرونده برای حسابرسی در قیامت+۴ آیه
- تمام رفتارها و کردارهای پیش فرستاده انسانها، مکتوب و ثبت ان به اراده خداوند+۱ آیه
- فراگیری تقدیر الهی، نسبت به تمام موجودات
- کاتب / اسماوصفات
- لوح محفوظ، دربردارنده همه رخدادها و حوادث مربوط به انسانها
- ثبت همه رفتارها و اثار انسان، در کارنامهای روشن و در لوح محفوظ
- لوح محفوظ، کتاب الهی جامع و فراگیر و دربردارنده همه رویدادها و حوادث
- شمارش همه پدیدهها و حوادث عالم، در لوح محفوظ
- مُحصی/ اسما و صفات+۲ آیه
- خداوند، احیا کننده مردگان در دنیا+۳ آیه
- کتابت نامه عمل و نگهداری و شمارش ان از سوی کارگزاران خداوند+۱ آیه
- کتابت همه رفتار و اعمال انسان، به فرمان خداوند در لوح محفوظ+۱ آیه