سوره یس، آیه ۴۷ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۳
وَ إِذَا قِيلَ لَهُمْ أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَ نُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلاَّ فِي ضَلاَلٍ مُبِينٍ
و هنگامی که به آنان گفته شود: «از آنچه خدا به شما روزی کرده انفاق کنید!»، کافران به مؤمنان میگویند: «آیا ما کسی را اطعام کنیم که اگر خدا میخواست او را اطعام میکرد؟! (پس خدا خواسته است او گرسنه باشد)، شما فقط در گمراهی آشکارید»!
معنی کلمات و عبارات
«أَنُطْعِمُ مَن لَّوْ یَشَآءُ اللهُ أَطْعَمَهُ»: کافران از راه تمسخر به مؤمنان میگفتند: اگر رازق خداوند است، پس چرا از ما میخواهید که به فقیران خوراک دهیم؟ و اگر خدا خواسته است که آنان محروم بمانند، پس چرا ما کسانی را از دارائی خود بهرهمند سازیم که خداوند ایشان را محروم ساخته است؟ این منطق جاهلانه، علاوه از تمسخر مؤمنان، به آن میماند که افرادی بگویند: چه ضرورتی دارد که ما درس بخوانیم، و یا به دیگری درس بدهیم؟ اگر خدا میخواست همه را عالم و باسواد میکرد.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - کافرانِ برخوردار از ثروت در صدراسلام، از انفاق به مستمندان و گرسنگان خوددارى مى کردند. «و إذا قیل لهم أنفقوا ممّا رزقکم اللّه قال الذین کفروا للذین ءامنوا أنطعم»
برداشت یاد شده با توجه به دو نکته به دست مى آید: ۱- همزه در «أنطعم» براى استفهام انکارى است; ۲- آیه شریفه در مکه نازل شده و مربوط به کافران صدراسلام است.
۲ - روزى رسان بودن خداوند براى بشر، بهانه و دستاویز کافرانِ صدراسلام براى خوددارى از انفاق به مستمندان و گرسنگان «و إذا قیل لهم أنفقوا ممّا رزقکم اللّه قال الذین کفروا للذین ءامنوا أنطعم من لو یشاء اللّه أطعمه»
استفهام در «أنطعم» استفهام انکارى است; یعنى، «لانطعم من لو شاء اللّه لأطعمهم».
۳ - کفر کافران ثروتمند، موجب خوددارى آنان از انفاق به مستمندان مؤمن «قال الذین کفروا للذین ءامنوا أنطعم من لو یشاء اللّه أطعمه»
آمدن اسم ظاهر (قال الذین کفروا) به جاى ضمیر (قالوا) - در حالى که مقام، اقتضاى آمدن ضمیر دارد - مى تواند بیانگر این نکته باشد که آنچه سبب خوددارى کافران از انفاق شد، کفر آنان بود.
۴ - کافرانِ صدراسلام، منکر رازقیت خدا براى بشر بودند و عقیده به آن را به مسخره مى گرفتند. «و إذا قیل لهم أنفقوا ممّا رزقکم اللّه قال الذین کفروا للذین ءامنوا أنطعم من لو یشاء اللّه أطعمه»
برداشت یاد شده از آن جا است که کافران، جمله «من لو شاء اللّه أطعمه» (اگر خدا مى خواست او را مى خورانید) را از سر استهزا و تمسخر مى گفتند و به آن باور نداشتند.
۵ - کفر، موجب بخل و مانع از انفاق به مستمندان و دستگیرى از آنان است. «أنفقوا ممّا رزقکم اللّه قال الذین کفروا للذین ءامنوا أنطعم من لو یشاء اللّه أطعمه»
۶ - توجّه و اعتقاد به خدادادى بودن اموال و دارایى ها، برانگیزاننده انسان به انفاق و دورى از بخل است. «و إذا قیل لهم أنفقوا ممّا رزقکم اللّه»
برداشت یاد شده براساس این نکته است که آیه شریفه، درصدد ترغیب و تشویق به انفاق است. گفتنى است که تصریح به منشأ خدایى داشتنِ اموالِ انسان، مى تواند گویاى مطلب یاد شده باشد.
۷ - انفاق به مستمندان و گرسنگان، امرى واجب و نشانه ایمان است. «أنفقوا ممّا رزقکم اللّه قال الذین کفروا للذین ءامنوا أنطعم من لو یشاء اللّه أطعمه»
برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که در آیه شریفه، ترک انفاق به مستمندان و گرسنگان، از ویژگى هاى کافران و دلیل حق ناپذیرى آنان شمرده شده است.
۸ - کافرانِ صدراسلام، عقیده به روزى رسانى خدا براى انسان ها را باطل دانسته و مؤمنان را در گمراهى محض مى پنداشتند. «قال الذین کفروا للذین ءامنوا أنطعم من لو یشاء اللّه أطعمه إن أنتم إلاّ فى ضلل مبین»
برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که جمله «إن أنتم إلاّ فى ضلال مبین» دنباله گفتار کافران باشد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۴۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۳–۶۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۷ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۷ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۱–۵۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار کفر ثروتمندان صدراسلامادعای گمراهی مؤمنانترک انفاق کافران صدراسلامعوامل ترک انفاق کافران صدراسلاممکذبان رازقیت خداوجوب انفاقثروتمندی کافران صدراسلامبهانه جویی کافران صدراسلامموانع انفاقعوامل بخلاحکام انفاقاستهزاهای کافران صدراسلاماستهزای مؤمنانبینش کافران صدراسلامموانع بخلزمینه انفاقمنشأ امکانات مادینشانه های ایمانجهان بینی و ایدئولوژیرازقیت خداعطایای خداآثار کفرعوامل انگیزشتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۸)
- عقیده به رازقیّت خداوند، مورد استهزای کافران
- استهزای مؤمنان، از سوی کافران+۳ آیه
- اطعام نکردن کافران به نیازمندان به بهانه عدم تعلّق مشیّت خداوند به اطعام انان
- خودداری کافران از اطعام به نیازمندان+۲ آیه
- منکران معاد، خودداریکنندگان از اطعام به نیازمندان+۳ آیه
- اعتراف کافران در قیامت به راستگویی انبیا درباره معاد+۱ آیه
- انفاق از اموال حلال و مشروع، مورد توصیه و فرمان خدا+۶ آیه
- امتناع کافران از انفاق بر نیازمندان
- قدرت خداوند بر بینیاز نمودن نیازمندان، بهانه کافران برای انفاق نکردن به انان
- بینش جبرالود کافران عصر بعثت، مانع انفاق مال ازسوی انان
- کفر مانع از انفاق به مستمندان
- توجّه به خدادادیبودن داراییها و امکانات، زمینهساز انفاق انسان+۶ آیه
- محدودبودن انفاقِ شایسته به اموال حلال و مشروع+۶ آیه
- محدود نبودن انفاق به امکانات و داراییهای خاص+۶ آیه
- تعجّب انسانها در قیامت، از زنده شدن و بیرون امدنشان از قبرها+۱ آیه
- گمراهی، زمینه جبرگرایی کافران در کارهای خود
- گمراهی، زمینه جبرگرایی مشرکان کافر
- لزوم انفاق از روزیهای خدادادی
- انفاق از اموال حلال و مشروع، مورد توصیه و فرمان خدا+۶ آیه
- پرهیز کافران، از اطعام نیازمندان، با روزیهای خدادادی
- توصیه و فرمان خدا به انفاق از اموال حلال و مشروع+۶ آیه
- بخل کافران، در انفاق از روزیهای خدادادی به ایشان
- خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۵ آیه
- زنده شدن کافران در قیامت، موجب تعجّب و سؤال انان از این امر+۱ آیه
- زنده شدن کافران در قیامت، موجب تعجّب و سؤال انان از این امر+۱ آیه
- مؤمنان انفاق گر، مردمی گمراه در نظر کافران ثروتمند
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۲ آیه
- خودداری کافران از اطعام به فقرا و نیازمندان، به بهانه عدم تعلّق مشیّت خداوند به اطعام انان
- منکران معاد، خودداری کنندگان از اطعام به مساکین+۳ آیه
- کافران، ترک کننده اطعام مساکین+۲ آیه
- کافران، متاسّف از خروج خود از قبور، هنگام دیدن وضعیّت وخیم خود در قیامت+۲ آیه
- اعتراف کافران به حقّانیّت بعث و خروج مردگان از قبرها، پس از زنده شدن و خارج شدن از قبورشان در قیامت+۲ آیه
- تعجّب کافران از بعث و خروج شان از قبر، در قیامت+۲ آیه
- تعجّب کافران در قیامت، از زنده شدن و بیرون امدن از قبرهای خود+۱ آیه
- کفر، موجب بخل و مانع از انفاق به مستمندان+۲ آیه
- کفر، مانع از انفاق به مستمندان
- بخل کافران، در انفاق از روزیهای خدادادی
- کافران، مردمی بخیل+۲ آیه
- تعجّب و انکار کافران از حیات دوباره استخوانهای مردگان+۱ آیه
- کافران، دارای عقیده به خدا
- لجاجت کافران در برابر ایات، دعوت به تقوا و انفاق
- اطعام نکردن کافران به گرسنگان، به بهانه عدم تعلّق مشیّت خداوند به اطعام انان
- اموال و داراییها، رزقی از جانب خدا و عطای او به انسانها+۵ آیه
- تعجّب کافران در قیامت، از حیات دوباره خود+۲ آیه
- مؤمنان، مردمی گمراه، در نظر کافران+۳ آیه
- مؤمنان، مردمی گمراه، در نظر کافران+۲ آیه
- حشر و حرکت شتابان کافران منکر معاد در نزد پروردگار، از پیامدهای نفخ صور+۱ آیه
- نادرست پنداشتن وعده الهی به برپایی قیامت و دروغگو دانستن پیامبران، از نشانههای کافران+۲ آیه