آیه ۱۰ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۱۰ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۶

قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوا يُوسُفَ وَأَلْقُوهُ فِي غَيَابَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ إِن كُنتُمْ فَاعِلِينَ

یکی از آنها گفت: «یوسف را نکشید! و اگر می‌خواهید کاری انجام دهید، او را در نهانگاه چاه بیفکنید؛ تا بعضی از قافله‌ها او را برگیرند (و با خود به مکان دوری ببرند)!»

معنی کلمات و عبارات
«غَیَابَةِ»: نهآن گاه. مراد ژرفای چاه است. «الْجُبِّ»: چاه. «السَّیَّارَةِ»: جمع سَیّار، قافله‌ها. کاروانیان.
نزول
نکات آیه
۱- یکى از برادران یوسف (لاوى) در جلسه توطئه ، سایر برادران را از کشتن او برحذر داشت. «قال قائل منهم لاتقتلوا یوسف» مفرد بودن کلمه «قائل» گویاى این است که تنها یکى از برادران یوسف با کشتن وى مخالفت کرد و او بر اساس روایتى که در پایان آیه خواهد آمد، «لاوى» بوده است. ۲- لاوى برخلاف دیگر برادرانش ، با توطئه علیه یوسف(ع) و دور ساختن او از نزد پدرشان یعقوب(ع) موافق نبود. «لاتقتلوا یوسف و ألقوه فى غیبت الجب ... إن کنتم فعلین» جمله شرطى «إن کنتم فاعلین» (اگر بر توطئه علیه یوسف(ع) مصمم هستید) مى رساند که لاوى با انجام توطئه موافق نبود. لازم به ذکر است که جواب جمله شرطى (إن کنتم...) معنایى است که از «ألقوه...» استفاده مى شود ; یعنى، «إن کنتم فاعلین فألقوه فى غیبت الجب». ۳- لاوى به برادرانش پیشنهاد کرد اگر مصمم بر دور ساختن یوسف هستند او را در نهانگاه چاهى در مسیر کاروانها بیفکنند. «قال قائل منهم لاتقتلوا یوسف و ألقوه فى غیبت الجب یلتقطه بعض السیّارة» «جبّ» به معناى چاه است و برخى از اهل لغت برآنند که «جبّ» به چاه عمیق و پر آب گفته مى شود. در مجمع البیان آمده است: «غیبت الجب» حفره و یا طاق مانندى است که بالاى آب چاه قرار مى دهند و «سیارة» به گروهى که مسافرت مى کنند (کاروان) اطلاق مى شود. ۴- لاوى با پیشنهاد خود (انداختن یوسف به چاه) درصدد حفظ جان یوسف(ع) و پیشگیرى از کشته شدن او بود. «لاتقتلوا یوسف ... و ألقوه فى غیبت الجب یلتقطه بعض السیّارة» پیشنهاد لاوى مبنى بر اینکه یوسف را در چاهى بر سر راه کاروانها بیفکنید، در مقابل این نظر که او را در بیابانى رها سازید (أو اطرحوه أرضاً) و نیز، تصریح به اینکه کاروانى او را بیابد (یلتقطه بعض السیّارة) دلالت مى کند که وى درصدد پیشگیرى از تلف شدن یوسف(ع) و از میان رفتن او بوده است. ۵- چاه پیشنهاد شده از طرف لاوى جهت افکندن یوسف(ع) ، چاهى مشخص و مورد نظر بوده است. «ألقوه فى غیبت الجب» ظاهر آن است که «ال» در «الجب» عهد ذهنى و اشاره به چاهى معهود مى باشد. ۶- لاوى قرار دادن یوسف(ع) را در چاه ، مقدمه دستیابى کاروانها به یوسف(ع) و مایه نجات او از مرگ مى دید. «یلتقطه بعض السیّارة» التقاط (مصدر یلتقطه) به معناى یافتن و برگرفتن است.
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۷- «عن على بن الحسین(ع): ... قال کبیرهم «ولاتقتلوا یوسف» و لکن «ألقوه فى غیابت الجبّ» ; [منبع: علل الشرایع ، ص ۴۷ ، ح ۱ ، ب ۴۱ ; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۴۱۳ ، ح ۱۷.] از امام سجاد(ع) روایت شده است: ... که برادر بزرگ تر آنان گفت: یوسف را نکشید ، ولى او را در مخفى گاه چاه قرار دهید». ۸- «عن أبى جعفر(ع):... فقال لاوى لایجوز قتله و نغیبه عن أبینا ; [منبع: تفسیرقمى ، ج ۱ ، ص ۳۴۰ ; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۴۱۵ ، ح ۱۹.] از امام باقر(ع) روایت شده است: ... پس لاوى گفت: کشتنش روا نیست و [لیکن] او را از پدرمان دور مى سازیم».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
  • استفاده از اب چاه، دارای سابقه تاریخی+۳ آیه
  • . اتّحاد برادران یوسف در جدا کردن وی از یعقوب(علیه السلام)+۴ آیه
  • توطیه پسران یعقوب(علیه السلام)، برای کشتن یا به چاه انداختن یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • افکنده شدن یوسف(علیه السلام)، در چاهی عمیق+۱ آیه
  • پیشنهاد یکی از برادران یوسف برای افکندن وی به چاه، به جای کشتن یا افکندنش در سرزمین دوردست+۲ آیه
  • نگرانی یعقوب(علیه السلام)، از حسد برادران یوسف+۱ آیه
  • حسد، عامل خشونت برادران یوسف با وی+۲ آیه
  • لاوی، مخالف قتل یوسف(علیه السلام)
  • چاههای اب، محلّی برای توقّف کاروانها+۱ آیه
  • گریان امدن برادران یوسف در نزد پدر، پس از افکندن یوسف(علیه السلام) در چاه+۲ آیه
  • گناه برادران یوسف، با انداختن یوسف(علیه السلام) در چاه+۳ آیه
  • مشورت برادران یوسف با یکدیگر، در مورد نحوه برخورد با یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • معاشرت ناپسند فرزندان یعقوب با برادر خود یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • اتّفاق نظر برادران یوسف، در افکندن وی به چاه+۱ آیه
  • اشنایی برادران یوسف با چاه پیشنهاد شده، جهت افکندن یوسف علیه السلام در ان
  • پیشنهاد برادر بزرگتر یوسف، مبنی بر نکشتن وی و قرار دادن او در چاه و مسیر کاروانها
  • پذیرش موقت پیشنهاد نکشتن یوسف علیه السلام و افکندن او در چاه، از سوی تمام برادران+۱ آیه
  • پیشنهاد یکی از برادران یوسف، مبنی بر نکشتن یوسف علیه السلام و قرار دادن او در چاه و مسیر کاروانها
  • پیشنهاددهنده انداختن یوسف علیه السلام در چاه، درصدد جلب رافت برادران و بزرگ نشان دادن گناه قتل یوسف علیه السلام
  • یوسف علیه السلام، مورد ظلم و جفای برادران خود+۵ آیه
  • ردّ شدن پیشنهاد قتل یوسف علیه السلام در شورای برادران+۳ آیه
  • اتفاق نظر برادران یوسف علیه السلام در افکندن او به چاه+۱ آیه
واژه‌ها