آیه ۱۷ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۱۷ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۷

قَالُوا يَا أَبَانَا إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوسُفَ عِندَ مَتَاعِنَا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ وَمَا أَنتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صَادِقِينَ

گفتند: «ای پدر! ما رفتیم و مشغول مسابقه شدیم، و یوسف را نزد اثاث خود گذاردیم؛ و گرگ او را خورد! تو هرگز سخن ما را باور نخواهی کرد، هر چند راستگو باشیم!»

معنی کلمات و عبارات
«نَسْتَبِقُ»: مسابقه می‌دادیم. «مُؤْمِنٍ»: باورکننده. تصدیق‌کننده.
نزول
نکات آیه
۱- برادران یوسف ، پیش از حضور در نزد یعقوب(ع) با هماهنگى کامل ، دروغهایى را براى ارائه به او ، ساخته و پرداخته کردند. «قالوا یأبانا إنا ذهبنا ... فأکله الذئب» روشن است که همه فرزندان یعقوب در حضور او لب به سخن نگشودند و گزارش ندادند ; بلکه یکى از آنان سخن مى گفت. بنابراین نسبت دادن آن سخنان دروغین به همه ایشان (قالوا) گویاى این است که آنان از پیش دروغها را بافته و تبادل نظر کرده بودند و همگى بر آن اتفاق نظر داشتند. ۲- طعمه گرگ شدن یوسف(ع) ، گزارشى دروغین برادران او به پدرشان یعقوب «قالوا ... فأکله الذئب» ۳- غفلت از یوسف(ع) به خاطر سرگرمى به دویدن و مسابقه دادن ، اعتذار دروغین برادران او در توجیه طعمه گرگ شدن یوسف(ع) «یأبانا إنا ذهبنا نستبق و ترکنا یوسف عند متعنا» «استباق» به معناى مسابقه دادن و پیشى گرفتن است و جمله «نستبق» حال براى فاعل «ذهبنا» است. بنابراین «ذهبنا نستبق» ; یعنى، مى رفتیم در حالى که با یکدیگر مسابقه مى دادیم. رفتن و مسابقه دادن با مسابقه تیراندازى یا اسب دوانى مطابقتى ندارد ; بلکه با مسابقه دویدن منطبق است. ۴- مسابقه ، امرى مشروع در آیین یعقوب(ع) و مرسوم در زمان آن حضرت «قالوا یأبانا إنا ذهبنا نستبق» ۵- برادران یوسف در داستان ساختگى خویش (طعمه گرگ شدن یوسف) ناخواسته به کوتاهى در حراست از یوسف(ع) اعتراف کردند. «إنا له لحفظون ... ذهبنا نستبق ... فأکله الذئب» ۶- یعقوب(ع) ادعاى فرزندانش درباره یوسف(ع) (طعمه گرگ شدن او) را باور نکرد و آن را نپذیرفت. «و ما أنت بمؤمن لنا» ۷- فرزندان یعقوب ، او را درباره گزارشهایشان ، متهم به ناباورى کردند. «و ما أنت بمؤمن لنا و لو کنا صدقین» معناى جمله «و لو کنا صادقین» به ضمیمه «و ما أنت بمؤمن لنا» چنین مى شود: درباره یوسف حقیقت را بگوییم نمى پذیرى، دروغ هم بگوییم نمى پذیرى ; این دو براى تو تفاوتى ندارد. این سخن فرزندان یعقوب، متهم ساختن او به ناباورى نسبت به ایشان است. ۸- اطمینان برادران یوسف به ناموفق بودن صحنه سازیهایشان در باوراندن دروغهاى خود به یعقوب(ع) «و ما أنت بمؤمن لنا و لو کنا صدقین» «ایمان» به معناى تصدیق کردن شخص و باور کردن مدعاى اوست. آوردن جمله اسمیه به همراه «باء» زایده - که براى تأکید است - حکایت از اطمینان برادران یوسف به مضمون جمله دارد.
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۲)
  • اتّحاد برادران یوسف در حفظ اسرار خود و فریبدادن پدر+۲ آیه
  • ادّعای دروغین برادران یوسف(علیه السلام) مبنی بر رها کردن وی نزد اسباب و وسایل خویش
  • هواپرستی، عامل نادیدهگرفتن روابط خویشاوندی و تجاوز به حقوق برادر+۱ آیه
  • وسوسههای نفسانی، باعث دروغپردازی و پوشیدن حقیقت+۲ آیه
  • نپذیرفتن سخن صادقانه، اتهام فرزندان یعقوب به ان حضرت
  • بردهداری و خرید و فروش انسان، امری رایج در عصر یعقوب(علیه السلام)+۳ آیه
  • یعقوب(علیه السلام)، پدر برادران یوسف+۷ آیه
  • فرزندان یعقوب، با حالت گریه و خونالود کردن لباس یوسف(علیه السلام)، درصدد فریب پدر+۲ آیه
  • فریب نخوردن پدر (یعقوب(علیه السلام))، به رغم تلاش فرزندان+۲ آیه
  • ادّعای دروغ پسران یعقوب(علیه السلام) نسبت به دریده شدن یوسف(علیه السلام) از سوی گرگ+۱ آیه
  • مسابقه تیراندازی، بین برادران یوسف
  • غفلت از یوسف(علیه السلام) به علّت سرگرمی به مسابقه تیراندازی، عذر دروغین برادران او در توجیه طعمه گرگ شدن یوسف(علیه السلام)
  • مشروعیت سبق و رمایه
  • جواز برپایی مسابقه، در دین یعقوب(علیه السلام)
  • گوشت انسان، از خوردنیهای گرگ+۲ آیه
  • خونی بودن روی پیراهن یوسف، نشانه دروغین بودن ادّعای برادران+۱ آیه
  • تمسّک برادران یوسف به دروغ، برای پنهان کردن جرم خود علیه ان حضرت+۱ آیه
  • دروغگویی برادران یوسف، در مورد طعمه گرگ شدن ان حضرت+۱ آیه
  • دفاع برادران یوسف از خویش، در برابر اتّهام قتل ان حضرت+۱ آیه
  • ادّعای برادران یوسف، مبنی بر اعتماد نکردن یعقوب(علیه السلام) به گفته انان درباره سرنوشت یوسف(علیه السلام) و طعمه گرگ شدن وی، حتّی در صورت راستگویی انان+۱ آیه
  • ملاک نبودن گریه و سایر شواهد ظاهری، برای تعیین راستگویی در ادّعا+۲ آیه
  • تحمّل فقدان یوسف(علیه السلام) از سوی یعقوب(علیه السلام) با صبر زیبا+۱ آیه
  • مسابقه برادران یوسف، در تیراندازی
  • مسابقه برادران یوسف، در دویدن
  • غفلت از یوسف(علیه السلام) به سبب مسابقه در دویدن، عذر دروغین برادران او، در توجیه طعمه گرگ شدن وی
  • صبر خالصانه یعقوب(علیه السلام) در فراق فرزندانش+۳ آیه
  • صبر یعقوب(علیه السلام) در فراق یوسف(علیه السلام) صبری نیکو+۱ آیه
  • صبر یعقوب(علیه السلام) در برابر رفتار فرزندانش نسبت به یوسف(علیه السلام)صبری زیبا+۱ آیه
  • عذرتراشی برادران یوسف، نزد یعقوب(علیه السلام)، جهت توجیه غفلت شان از یوسف(علیه السلام)
  • غفلت از یوسف(علیه السلام) به علّت سرگرمی به دویدن و مسابقه دادن، اعتذار دروغین برادران یوسف، در توجیه طعمه گرگ شدن وی+۱ آیه
  • غفلت از یوسف(علیه السلام) به علّت سرگرمی به دویدن و مسابقه دادن، اعتذار دروغین فرزندان یعقوب، به سبب توجیه طعمه گرگ شدن یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • دستیابی یوسف(علیه السلام) به حکمتی والا و علمی گسترده، بعد از رسیدن به رشد عقل به عنایت الهی+۱ آیه
  • طعمه شدن یوسف(علیه السلام) برای گرگ، گزارش دروغین برادران او به پدرشان یعقوب(علیه السلام)
  • غفلت از یوسف(علیه السلام) به علّت سرگرمی به دویدن و مسابقه دادن و تنها گذاردن یوسف(علیه السلام) در کنار کالای خود، اعتذار دروغین برادران او در توجیه طعمه گرگ شدن یوسف(علیه السلام)
  • گزارش طعمه شدن یوسف(علیه السلام) برای گرگ، مورد عدم پذیرش و باور یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
  • ادّعای صداقت برادران یوسف، در گزارش طعمه شدن یوسف(علیه السلام)برای گرگ، نزد یعقوب(علیه السلام)
  • اعتراف برادران یوسف به قابل باور نبودن گزارش طعمه شدن یوسف(علیه السلام)، برای گرگ، نزد یعقوب(علیه السلام)
  • خونین بودن روی پیراهن یوسف(علیه السلام)، نشانه ای اشکار بر طعمه گرگ نشدن او، در ادّعای برادران وی+۱ آیه
  • گریه کردن سبب جلب اعتماد و توجّه دادن دیگران به خویشتن+۱ آیه
  • گریه برادران یوسف در نزد پدر، جهت اعتبار بخشیدن ادعای خود+۱ آیه
  • گریه، فاقد اعتبار، در اثبات صدق و حقّانیّت مدّعا+۱ آیه
  • گریه دروغین و فریب کارانه برادران یوسف در نزد پدر، در پی ادعای خورده شدن یوسف(علیه السلام) به وسیله گرگ+۲ آیه
  • فراق فرزند و جدایی از وی، زمینه ای برای گریه کردن+۱ آیه
  • مرگ برادر و از دست دادن وی، زمینه ای برای گریه کردن+۱ آیه
  • مسابقه، کاری مشروع در ایین یعقوب علیه السلام و مرسوم در زمان ان حضرت
  • باقی گذاشتن یوسف علیه السلام برای محافظت از لوازم مسابقهدهندگان
  • مسابقه برادران یوسف، در تیراندازی
  • مسابقه برادران یوسف، در دویدن
  • مسابقه فرزندان یعقوب با یکدیگر
  • شرکت نداشتن یوسف علیه السلام در مسابقه برادران خود
  • غفلت از یوسف علیه السلام به سبب مسابقه، عذر دروغین برادران او، در توجیه طعمه گرگ شدن وی
  • توصیه عزیز مصر برای معاشرت نیکو و محترمانه با برده خویش+۲ آیه
  • مکر و نیرنگ برادران یوسف با جدا نمودن وی از پدر و انداختن وی در چاه و گریهها و سخنان دروغین و اوردن پیراهن خونین برای یعقوب علیه السلام+۳ آیه
  • هواپرستی برادران یوسف عامل اقدام انان علیه یوسف (ع)+۱ آیه
  • فروختن یوسف علیه السلام به بهای ناچیزی از درهم (نقره) در بازار مصر+۱ آیه
  • نقش نقره و پولهای نقرهای در خرید و فروش کالا و مبادلات اقتصادی در زمان یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • وسوسههای نفسانی برادران یوسف، عامل توطیه انان علیه یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • اعتماد نداشتن یعقوب علیه السلام به برادران یوسف، درباره فرستادن ان حضرت به همراه انان+۲ آیه
  • مسابقه در زمان یعقوب علیه السلام، امری مرسوم
  • اغشته کردن پیراهن یوسف علیه السلام به خونی دروغین، از شگردهای فرزندان برای فریب پدر+۱ آیه
  • اطمینان فرزندان یعقوب به ناموفق بودن صحنه سازیهایشان در جلب اعتماد و باور پدرشان
  • طعمه گرگ شدن یوسف علیه السلام، از گزارشهای دروغین فرزندان یعقوب به پدرشان
  • جلوه پردازیهای نفسانی، وادار کننده فرزندان، به توطیه علیه یوسف علیه السلام، از سخنان یعقوب علیه السلام+۱ آیه
  • یعقوب علیه السلام، شخصیّتی صبور و شکیبا+۳ آیه
  • صبر بدون گلایه یعقوب علیه السلام، در فقدان یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • شکیبایی یعقوب علیه السلام در فقدان یوسف علیه السلام، ستودنی و درخور تحسین+۱ آیه
  • پیشه ساختن صبر و بردباری، زمینهساز یاری خداوند از دیدگاه یعقوب علیه السلام+۲ آیه
  • اگاهی یعقوب علیه السلام به حیات یوسف علیه السلام+۳ آیه
  • گزارش دروغین فرزندان یعقوب، درباره طعمه گرگ شدن یوسف علیه السلام، غیر قابل تصدیق برای ان حضرت+۱ آیه
  • ادّعای برادران یوسف نزد پدر، مبنی بر رفتنشان برای مسابقه تیراندازی و طعمه گرگ شدن یوسف علیه السلام در کنار اثاثیه+۱ آیه
  • ادّعای برادران یوسف نزد پدر، مبنی بر راستگو بودنشان در رفتن خود برای مسابقه و طعمه گرگ شدن یوسف علیه السلام در کنار اثاثیه+۱ آیه
  • ادّعای برادران یوسف، مبنی بر طعمه گرگ شدن وی، غیر قابل قبول برای پدر+۱ آیه
  • ادّعای برادران یوسف، مبنی بر رفتن خود برای مسابقه و طعمه گرگ شدن او، غیر قابل قبول و تصدیق برای پدر+۱ آیه
  • ناتوانی برادران یوسف در تعهّد خود با پدر، مبنی بر حفظ یوسف علیه السلام از گرگها+۲ آیه
  • هماهنگی قبلی برادران یوسف، در ساختن گزارشی دروغین
  • گزارش دروغین برادران یوسف، درباره طعمه گرگ شدن وی، ناتمام و باعث رسوایی انان+۲ آیه
  • دفاع دروغین برادران یوسف از خویش، در برابر اتهام قتل ان حضرت+۱ آیه
  • عذر برادران یوسف در ناتوانی از حفظ یوسف علیه السلام از خورده شدن به وسیله گرگ، به جهت رفتن به مسابقه و باقی گذاشتن وی در کنار اثاثیه
  • پذیرفته نبودن عذر برادران یوسف، در نزد پدر+۳ آیه
  • رفتن برای مسابقه تیراندازی و طعمه گرگ شدن یوسف علیه السلام در کنار اثاثیه، از ادّعاهای دروغین برادران، برای فریب پدر
  • خونین کردن پیراهن یوسف، از صحنه سازیهای دروغین برادران برای فریب پدر و اثبات ادعای خود، در طعمه گرگ شدن ان حضرت+۱ آیه
  • یعقوب علیه السلام، پدر یوسف علیه السلام+۷ آیه
واژه‌ها