سوره یوسف، آیه ۱۹ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۷
وَجَاءَتْ سَيَّارَةٌ فَأَرْسَلُوا وَارِدَهُمْ فَأَدْلَىٰ دَلْوَهُ قَالَ يَا بُشْرَىٰ هَٰذَا غُلَامٌ وَأَسَرُّوهُ بِضَاعَةً وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَعْمَلُونَ
و (در همین حال) کاروانی فرا رسید؛ و مأمور آب را (به سراغ آب) فرستادند؛ او دلو خود را در چاه افکند؛ (ناگهان) صدا زد: «مژده باد! این کودکی است (زیبا و دوست داشتنی!)» و این امر را بعنوان یک سرمایه از دیگران مخفی داشتند. و خداوند به آنچه آنها انجام میدادند، آگاه بود.
معنی کلمات و عبارات
«وارِدَ»: آبدار. آبآور. مأمور تهیّه آب کاروان. «أَدْلَی»: سرازیر کرد. فرو انداخت. «دَلْو»: سطل. ظرفی از پوست. «یَا بُشْرَی»: مژده باد! ترکیبی است که به هنگام سُرور و شادمانی گفته میشود، در مقابل (یا حَسْرَتا) که به هنگام جزع و فزع بیان میگردد. «غُلامٌ»: پسر بچّه، از روز تولّد تا آغاز جوانی. «أَسَرُّوهُ»: او را پنهان کردند. او را به دل جای دادند. «بِضَاعَة»: کالا. دارائی. حال است از ضمیر (ه) در فعل (أَسَرُّوهُ). «أَسَرُّوهُ بِضَاعَة»: او را کالائی برای فروش انگاشتند و به دل راه دادند. او را به عنوان متاعی نهان داشتند.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- کاروانى در اطراف چاهى که یوسف(ع) در آن بود ، منزل گزیدند و مأمور تهیه آب را به سوى آن چاه روانه کردند. «و جاءت سیّارة فأرسلوا واردهم»
«وارد» به کسى که براى تهیه آب بر سر چاه ، نهر و مانند آن مى رود ، گفته مى شود.
۲- آب آور کاروان به منظور آب کشیدن ، دلو خویش را در چاه کنعان افکند و برخلاف انتظار ، کودکى را از آن بیرون آورد. «فأدلى دلوه قال یبشرى هذا غلم»
«أدلاء» (مصدر أدلى) به معناى فرستادن «دلو» است. «غلام» به پسر کوچک گفته مى شود (مصباح المنیر).
۳- یوسف(ع) با چنگ زدن به طناب و دلو آب آورِ کاروان ، خود را از چاه نجات داد. «فأرسلوا واردهم فأدلى دلوه قال یبشرى هذا غلم»
۴- آب آور کاروان ، از یافتن یوسف(ع) شادمان و شگفت زده شد و آن را به همسفران خویش بشارت داد. «قال یبشرى هذا غلم»
۵- کاروانِ یابنده یوسف(ع) ، او را به عنوان کالاى تجارى به همراه خود بردند. «و أسرّوه بضعة»
«بضاعة» به مال و کالایى اطلاق مى شود که براى تجارت قرار داده شده است.
۶- کاروانِ یابنده یوسف(ع) به منظور کالاى تجارتى قرار دادن او ، سعى در مخفى ساختن وى داشتند. «و أسرّوه بضعة»
در فعل «أسرّوا» (پنهان ساختند) معناى جعل و قرار دادن اشراب شده است ; از این رو «بضاعة» را به عنوان مفعول دوم نصب داده است. معناى جمله نیز چنین مى شود: یوسف(ع) را کالاى تجارتى قرار دادند و او را پنهان ساختند.
۷- نجات یوسف(ع) از چاه سرآغاز بردگى او «و أسرّوه بضعة»
بضاعت و کالاى تجارتى قرار دادن انسان ، مستلزم برده بودن و یا برده شمردن اوست.
۸- رواج برده دارى و خرید و فروش انسان در عصر حضرت یعقوب(ع) «و أسرّوه بضعة»
۹- خداوند ، به اعمال و رفتار انسانها آگاه است. «والله علیم بما یعملون»
۱۰- کاروانیان بردن یوسف(ع) را به بردگى ، کارى نامشروع و غیرقانونى مى دانستند. «و أسرّوه بضعة والله علیم بما یعملون»
چنان چه برده قرار دادن و فروش کودکى که پیدا شده امرى مجاز و قانونى بود ، مخفى ساختن یوسف(ع) (أسرّوه بضاعة) وجهى نداشت.
۱۱- کاروان یابنده یوسف(ع) به خاطر کالا قرار دادن او ، گنه کار و مستحق کیفر الهى شدند. «و أسرّوه بضعة والله علیم بما یعملون»
یادآورى علم خدا به اعمال بندگان ، مى تواند کنایه از کیفردهى او باشد.
۱۲- خرید و فروش لقیط (انسان یافت شده) امرى ناروا و غیرقانونى در عصر یعقوب «و أسرّوه بضعة»
۱۳- اتراق کاروانیان در اطراف چاه کنعان ، نجات دادن یوسف(ع) از آن چاه و به همراه خویش بردن او ، به تقدیر خداوند و تحت نظارت دقیق او انجام مى گرفت. «و جاءت سیّارة ... والله علیم بما یعملون»
مراد از «ما» در «ما یعملون» مى تواند کالا قرار دادن یوسف(ع) باشد (أسرّوه بضاعة). و نیز محتمل است همه داستان کاروان، در رابطه با یوسف(ع) باشد. بنابر فرض نخست، علم خدا به رفتار آنان (کالا قرار دادن) کنایه از کیفردهى است و بنابر فرض دوم، علم خدا کنایه از تقدیر و تدبیر اوست ; یعنى، تمام مقدماتى که مایه نجات یوسف(ع) از چاه شد (گذر کردن کاروان در اطراف کنعان، منزل کردن در اطراف چاه و ...) همه به نظارت خدا و تدبیر او بود.
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷–۲۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۹–۲۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اتراق کاروان یابنده یوسفبردگی یوسفبشارت به کاروان یابنده یوسفبشارت ساقی کاروان یابنده یوسفبینش کاروان یابنده یوسفساقی کاروان یابنده یوسفسرور ساقی کاروان یابنده یوسفمعامله لقیط در دوران یعقوبناپسندی معامله لقیطنجات یوسف از چاهنظارتهای خداکیفر کاروان یابنده یوسفچاه قصه یوسفاختفای یوسفبرده داری در دوران یعقوبتاریخ برده داریکاروان یابنده یوسف و یوسفمقدرات خداقصه یوسفعلیمعلم غیب خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۳)
- اقدام کاروان مصر به تهیّه اب اشامیدنی از چاه
- وجود فردی با عنوان اباور، در کاروانهای مسافرتی قدیم
- استخراج اب از چاه به دست کاروانیان مصر
- استفاده از اب چاه، دارای سابقه تاریخی+۴ آیه
- کهن بودنِ رسمِ اب کشیدن از چاه
- اب کشیدن کاروان مسافرتیِ مصر، از چاه کنعان
- اب کشیدن کاروان مصر از چاه باعث رهایی یوسف(علیه السلام) از ان
- ابکشی کاروان مصر از چاه، زمینه رهایی یوسف(علیه السلام) از ان
- نجات یوسف(علیه السلام) از چاه، سراغاز بردگی او+۱ آیه
- فروخته شدن یوسف(علیه السلام) به صورت برده و به بهای ناچیز+۱ آیه
- بردهداری و خرید و فروش انسان، امری رایج در عصر یعقوب(علیه السلام)+۳ آیه
- بشارت اباور کاروان به کاروانیان، نسبت به یافتن غلامی (یوسف(علیه السلام)) از درون چاه
- پول، ابزار مبادلات تجاری+۲ آیه
- درهم، پول رایج در عصر یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
- پول، ابزار مبادلات تجاری+۲ آیه
- سابقه تجارت با درهم، در عصر یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
- رهایی یوسف(علیه السلام) از چاه، به وسیله کاروان در نوجوانی
- استخراج اب از چاه، به دست کاروانیان مصر
- دلو، وسیلهای برای کشیدن اب از چاه
- استفاده کاروانیان، از اب چاه کنعان
- استفاده از اب چاه، دارای سابقه تاریخی+۲ آیه
- چاه، از منابع تامینکننده اب+۱ آیه
- بیرون اوردن یوسف(علیه السلام) از چاه، به دست اباور کاروان مصر
- دلو وسیله اب کشیدن از چاه در عصر یوسف(علیه السلام)
- اب کشی با دلو از سوی اب اور کاروان عامل بالا امدن یوسف(علیه السلام) از چاه و نجات وی
- افکندن دلو در چاه از سوی اب اور کاروان به منظور اب کشیدن
- خارج شدن یوسف(علیه السلام) از چاه به همراه دلو
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها
- علیم / اسماوصفات+۱ آیه
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها
- چاههای اب، محلّی برای توقّف کاروانها+۱ آیه
- استقرار کاروان یابنده یوسف، در نزدیکی چاه کنعان
- اعزام اب اور کاروان یابنده یوسف به سوی چاه کنعان، جهت اب کشیدن از چاه
- سرور و شادمانی اب اور کاروان یابنده یوسف، از یافتن ان حضرت و بشارت ان به دیگر کاروانیان
- مخفی ساختن یوسف(علیه السلام) به صورت کالای تجاری، از سوی کاروان یابنده یوسف
- استقرار کاروان یابنده یوسف در اطراف چاه کنعان و نجات و انتقال وی به مصر، تحت نظارت خداوند
- فروش یوسف(علیه السلام) به بهایی ناچیز، به کاروان یابنده وی+۱ آیه
- پول، از ابزار مبادلات و داد و ستدهای اقتصادی در مصر+۱ آیه
- سابقه تجارت با درهم، در مصر باستان+۱ آیه
- رواج بردهداری و خرید و فروش انسان، در دوران یعقوب علیه السلام+۱ آیه
- خرید و فروش لقیط (انسان یافت شده) امری ناروا و غیرقانونی در عصر یعقوب علیه السلام
- درهم (سکه نقرهای) پولی رایج در عصر یعقوب علیه السلام+۱ آیه
- نجات یوسف علیه السلام از چاه، سراغاز بردگی او+۱ آیه
- فروخته شدن یوسف علیه السلام به صورت برده و به بهای ناچیز+۱ آیه
- مژده اب اور کاروان به کاروانیان، درباره یافتن غلامی (یوسف علیه السلام) از درون چاه
- انداختن یوسف علیه السلام در چاه، به وسیله برادران، در نوجوانی
- رهایی یوسف علیه السلام از چاه، به وسیله کاروان در نوجوانی
- کالای تجارتی و قابل فروش بودن یوسف علیه السلام علت پنهان کردن وی، از سوی کاروان یا بنده او+۱ آیه
- فروخته شدن یوسف علیه السلام به بهایی ارزان+۱ آیه
- فروخته شدن یوسف علیه السلام در بازار، به عزیز مصر+۲ آیه
- نجات یوسف علیه السلام از چاه به وسیله افراد کاروان
- انتقال یوسف علیه السلام به مصر، پس از نجات از چاه+۱ آیه
- یوسف علیه السلام، به صورت کالا در اختیار کاروان یابنده او