آیه ۱۹ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۱۹ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۷

وَجَاءَتْ سَيَّارَةٌ فَأَرْسَلُوا وَارِدَهُمْ فَأَدْلَىٰ دَلْوَهُ قَالَ يَا بُشْرَىٰ هَٰذَا غُلَامٌ وَأَسَرُّوهُ بِضَاعَةً وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَعْمَلُونَ

و (در همین حال) کاروانی فرا رسید؛ و مأمور آب را (به سراغ آب) فرستادند؛ او دلو خود را در چاه افکند؛ (ناگهان) صدا زد: «مژده باد! این کودکی است (زیبا و دوست داشتنی!)» و این امر را بعنوان یک سرمایه از دیگران مخفی داشتند. و خداوند به آنچه آنها انجام می‌دادند، آگاه بود.

معنی کلمات و عبارات
«وارِدَ»: آبدار. آب‌آور. مأمور تهیّه آب کاروان. «أَدْلَی»: سرازیر کرد. فرو انداخت. «دَلْو»: سطل. ظرفی از پوست. «یَا بُشْرَی»: مژده باد! ترکیبی است که به هنگام سُرور و شادمانی گفته می‌شود، در مقابل (یا حَسْرَتا) که به هنگام جزع و فزع بیان می‌گردد. «غُلامٌ»: پسر بچّه، از روز تولّد تا آغاز جوانی. «أَسَرُّوهُ»: او را پنهان کردند. او را به دل جای دادند. «بِضَاعَة»: کالا. دارائی. حال است از ضمیر (ه) در فعل (أَسَرُّوهُ). «أَسَرُّوهُ بِضَاعَة»: او را کالائی برای فروش انگاشتند و به دل راه دادند. او را به عنوان متاعی نهان داشتند.
نزول
نکات آیه
۱- کاروانى در اطراف چاهى که یوسف(ع) در آن بود ، منزل گزیدند و مأمور تهیه آب را به سوى آن چاه روانه کردند. «و جاءت سیّارة فأرسلوا واردهم» «وارد» به کسى که براى تهیه آب بر سر چاه ، نهر و مانند آن مى رود ، گفته مى شود. ۲- آب آور کاروان به منظور آب کشیدن ، دلو خویش را در چاه کنعان افکند و برخلاف انتظار ، کودکى را از آن بیرون آورد. «فأدلى دلوه قال یبشرى هذا غلم» «أدلاء» (مصدر أدلى) به معناى فرستادن «دلو» است. «غلام» به پسر کوچک گفته مى شود (مصباح المنیر). ۳- یوسف(ع) با چنگ زدن به طناب و دلو آب آورِ کاروان ، خود را از چاه نجات داد. «فأرسلوا واردهم فأدلى دلوه قال یبشرى هذا غلم» ۴- آب آور کاروان ، از یافتن یوسف(ع) شادمان و شگفت زده شد و آن را به همسفران خویش بشارت داد. «قال یبشرى هذا غلم» ۵- کاروانِ یابنده یوسف(ع) ، او را به عنوان کالاى تجارى به همراه خود بردند. «و أسرّوه بضعة» «بضاعة» به مال و کالایى اطلاق مى شود که براى تجارت قرار داده شده است. ۶- کاروانِ یابنده یوسف(ع) به منظور کالاى تجارتى قرار دادن او ، سعى در مخفى ساختن وى داشتند. «و أسرّوه بضعة» در فعل «أسرّوا» (پنهان ساختند) معناى جعل و قرار دادن اشراب شده است ; از این رو «بضاعة» را به عنوان مفعول دوم نصب داده است. معناى جمله نیز چنین مى شود: یوسف(ع) را کالاى تجارتى قرار دادند و او را پنهان ساختند. ۷- نجات یوسف(ع) از چاه سرآغاز بردگى او «و أسرّوه بضعة» بضاعت و کالاى تجارتى قرار دادن انسان ، مستلزم برده بودن و یا برده شمردن اوست. ۸- رواج برده دارى و خرید و فروش انسان در عصر حضرت یعقوب(ع) «و أسرّوه بضعة» ۹- خداوند ، به اعمال و رفتار انسانها آگاه است. «والله علیم بما یعملون» ۱۰- کاروانیان بردن یوسف(ع) را به بردگى ، کارى نامشروع و غیرقانونى مى دانستند. «و أسرّوه بضعة والله علیم بما یعملون» چنان چه برده قرار دادن و فروش کودکى که پیدا شده امرى مجاز و قانونى بود ، مخفى ساختن یوسف(ع) (أسرّوه بضاعة) وجهى نداشت. ۱۱- کاروان یابنده یوسف(ع) به خاطر کالا قرار دادن او ، گنه کار و مستحق کیفر الهى شدند. «و أسرّوه بضعة والله علیم بما یعملون» یادآورى علم خدا به اعمال بندگان ، مى تواند کنایه از کیفردهى او باشد. ۱۲- خرید و فروش لقیط (انسان یافت شده) امرى ناروا و غیرقانونى در عصر یعقوب «و أسرّوه بضعة» ۱۳- اتراق کاروانیان در اطراف چاه کنعان ، نجات دادن یوسف(ع) از آن چاه و به همراه خویش بردن او ، به تقدیر خداوند و تحت نظارت دقیق او انجام مى گرفت. «و جاءت سیّارة ... والله علیم بما یعملون» مراد از «ما» در «ما یعملون» مى تواند کالا قرار دادن یوسف(ع) باشد (أسرّوه بضاعة). و نیز محتمل است همه داستان کاروان، در رابطه با یوسف(ع) باشد. بنابر فرض نخست، علم خدا به رفتار آنان (کالا قرار دادن) کنایه از کیفردهى است و بنابر فرض دوم، علم خدا کنایه از تقدیر و تدبیر اوست ; یعنى، تمام مقدماتى که مایه نجات یوسف(ع) از چاه شد (گذر کردن کاروان در اطراف کنعان، منزل کردن در اطراف چاه و ...) همه به نظارت خدا و تدبیر او بود.
تفسیر (۱۱)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۳)
  • اقدام کاروان مصر به تهیّه اب اشامیدنی از چاه
  • وجود فردی با عنوان اباور، در کاروانهای مسافرتی قدیم
  • استخراج اب از چاه به دست کاروانیان مصر
  • استفاده از اب چاه، دارای سابقه تاریخی+۴ آیه
  • کهن بودنِ رسمِ اب کشیدن از چاه
  • اب کشیدن کاروان مسافرتیِ مصر، از چاه کنعان
  • اب کشیدن کاروان مصر از چاه باعث رهایی یوسف(علیه السلام) از ان
  • ابکشی کاروان مصر از چاه، زمینه رهایی یوسف(علیه السلام) از ان
  • نجات یوسف(علیه السلام) از چاه، سراغاز بردگی او+۱ آیه
  • فروخته شدن یوسف(علیه السلام) به صورت برده و به بهای ناچیز+۱ آیه
  • بردهداری و خرید و فروش انسان، امری رایج در عصر یعقوب(علیه السلام)+۳ آیه
  • بشارت اباور کاروان به کاروانیان، نسبت به یافتن غلامی (یوسف(علیه السلام)) از درون چاه
  • پول، ابزار مبادلات تجاری+۲ آیه
  • درهم، پول رایج در عصر یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
  • پول، ابزار مبادلات تجاری+۲ آیه
  • سابقه تجارت با درهم، در عصر یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
  • رهایی یوسف(علیه السلام) از چاه، به وسیله کاروان در نوجوانی
  • استخراج اب از چاه، به دست کاروانیان مصر
  • دلو، وسیلهای برای کشیدن اب از چاه
  • استفاده کاروانیان، از اب چاه کنعان
  • استفاده از اب چاه، دارای سابقه تاریخی+۲ آیه
  • چاه، از منابع تامینکننده اب+۱ آیه
  • بیرون اوردن یوسف(علیه السلام) از چاه، به دست اباور کاروان مصر
  • دلو وسیله اب کشیدن از چاه در عصر یوسف(علیه السلام)
  • اب کشی با دلو از سوی اب اور کاروان عامل بالا امدن یوسف(علیه السلام) از چاه و نجات وی
  • افکندن دلو در چاه از سوی اب اور کاروان به منظور اب کشیدن
  • خارج شدن یوسف(علیه السلام) از چاه به همراه دلو
  • خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها
  • علیم / اسماوصفات+۱ آیه
  • اگاهی خداوند به اعمال انسانها
  • چاههای اب، محلّی برای توقّف کاروانها+۱ آیه
  • استقرار کاروان یابنده یوسف، در نزدیکی چاه کنعان
  • اعزام اب اور کاروان یابنده یوسف به سوی چاه کنعان، جهت اب کشیدن از چاه
  • سرور و شادمانی اب اور کاروان یابنده یوسف، از یافتن ان حضرت و بشارت ان به دیگر کاروانیان
  • مخفی ساختن یوسف(علیه السلام) به صورت کالای تجاری، از سوی کاروان یابنده یوسف
  • استقرار کاروان یابنده یوسف در اطراف چاه کنعان و نجات و انتقال وی به مصر، تحت نظارت خداوند
  • فروش یوسف(علیه السلام) به بهایی ناچیز، به کاروان یابنده وی+۱ آیه
  • پول، از ابزار مبادلات و داد و ستدهای اقتصادی در مصر+۱ آیه
  • سابقه تجارت با درهم، در مصر باستان+۱ آیه
  • رواج بردهداری و خرید و فروش انسان، در دوران یعقوب علیه السلام+۱ آیه
  • خرید و فروش لقیط (انسان یافت شده) امری ناروا و غیرقانونی در عصر یعقوب علیه السلام
  • درهم (سکه نقرهای) پولی رایج در عصر یعقوب علیه السلام+۱ آیه
  • نجات یوسف علیه السلام از چاه، سراغاز بردگی او+۱ آیه
  • فروخته شدن یوسف علیه السلام به صورت برده و به بهای ناچیز+۱ آیه
  • مژده اب اور کاروان به کاروانیان، درباره یافتن غلامی (یوسف علیه السلام) از درون چاه
  • انداختن یوسف علیه السلام در چاه، به وسیله برادران، در نوجوانی
  • رهایی یوسف علیه السلام از چاه، به وسیله کاروان در نوجوانی
  • کالای تجارتی و قابل فروش بودن یوسف علیه السلام علت پنهان کردن وی، از سوی کاروان یا بنده او+۱ آیه
  • فروخته شدن یوسف علیه السلام به بهایی ارزان+۱ آیه
  • فروخته شدن یوسف علیه السلام در بازار، به عزیز مصر+۲ آیه
  • نجات یوسف علیه السلام از چاه به وسیله افراد کاروان
  • انتقال یوسف علیه السلام به مصر، پس از نجات از چاه+۱ آیه
  • یوسف علیه السلام، به صورت کالا در اختیار کاروان یابنده او
واژه‌ها