آیه ۸۶ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۸۶ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۵

قَالَ إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّهِ وَأَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

گفت: «من غم و اندوهم را تنها به خدا می‌گویم (و شکایت نزد او می‌برم)! و از خدا چیزهایی می‌دانم که شما نمی‌دانید!

معنی کلمات و عبارات
«إِنَّمَا»: تنها. فقط. «أَشْکُواْ»: شِکْوه می‌کنم. شکایت می‌نمایم. در رسم‌الخطّ قرآنی الف زائدی در آخر دارد. «بَثّ»: پریشانی. پراکندگی خاطر. «حُزْن»: غم و اندوه. «أَعْلَمُ مِنَ اللهِ ...»: مراد آگاهی یعقوب از زنده بودن یوسف به سبب وحی آسمانی است (نگا: تفسیر آلوسی، الواضح، شربینی، کبیر).
نزول
نکات آیه
۱- یعقوب(ع) در فراق یوسف(ع) گرفتار غم و اندوهى فراوان و طاقت فرسا بود. «قال إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله» «بثّ» در لغت به معناى حزن شدید است. گویا شدّت آن باعث مى شود که دارنده اش نتواند آن را تحمل کند. از این رو براى دیگران بازگو کرده و منتشرش مى سازد. ۲- یعقوب(ع) از غم و اندوه جانکاهش در فراق یوسف(ع) ، تنها به خداوند شکایت مى کرد. «قال إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله» شکایت چیزى را نزد شخصى بردن ; یعنى، خبر دادن و گلایه کردن به آن شخص از بدرفتارى آن چیز. بنابراین «إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله» ; یعنى، فقط به خداوند خبر مى دهم که حزن و اندوه با من چه کرده و از آنها فقط به خداوند گلایه مى کنم و از او دادخواهى مى نمایم. ۳- یعقوب(ع) هرگز از غم و اندوهش به غیر خدا (فرزندان و اطرافیانش) شکایت و گلایه نکرد. «قال إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله» ۴- یعقوب(ع) تنها خداوند را بر زایل ساختن غم و اندوهش توانا مى دانست. «قال إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله» هدف یعقوب(ع) از شکایت کردن از حزن و اندوهش به خدا ، درخواست زایل کردن آنها از او بود. ۵- یعقوب(ع) بهره مند از روحیه توحیدى «قال إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله» ۶- یعقوب(ع) با بیان اینکه از غم و اندوهش به اطرافیان و فرزندانش شکایت نمى کند ، خویشتن را سزاوار ملامت آنان نمى دید. «قالوا تالله تفتؤا تذکر یوسف ... قال إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله» ۷- از غم و اندوه و سختیها - چه بسیار باشند و چه اندک - تنها باید به خدا شکایت کرد و تنها از او باید یارى خواست. «قال إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله» «بثّ» به معناى حزن شدید است. بنابراین به قرینه مقابله ، مى توان گفت: مراد از «حزن» در سخن یعقوب(ع) اندوه کم و خفیف مى باشد. ۸- منافات نداشتن صبر با شکوه بردن به درگاه خداوند «فصبر جمیل ... إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله» اظهار یعقوب(ع) به اینکه صبر زیبا و خوب است و در عین حال به درگاه خداوند شکوه برده است ، نشان مى دهد که منافاتى بین این دو نیست. ۹- یعقوب(ع) برخلاف فرزندان و اطرافیانش به زنده بودن یوسف(ع) اطمینان داشت. «و أعلم من الله ما لاتعلمون» «من الله» مى تواند به معناى «از ناحیه خدا» باشد و نیز مى تواند به معناى «درباره خدا» باشد. بر اساس معناى اول مراد از «ما لاتعلمون» به مناسبت مورد، زنده بودن یوسف ، دیدار او و ... است. ۱۰- یعقوب(ع) به دیدار یوسف(ع) و سرآمدن فراقش مطمئن بود. «و أعلم من الله ما لاتعلمون» ۱۱- آگاهى یعقوب(ع) به حیات یوسف(ع) ، دانشى بود که از ناحیه خدا به او افاضه شده بود. «و أعلم من الله ما لاتعلمون» ۱۲- یعقوب(ع) حقایقى را درباره خدا و صفات او مى دانست که بر دیگران پوشیده و مستور بود. «و أعلم من الله ما لاتعلمون» برداشت فوق ، بر این اساس است که «من الله» به معناى درباره خدا باشد. بر این اساس مراد از «ما لاتعلمون» صفات و ویژگیهاى خداوند است. ۱۳- جهل و ناآگاهى فرزندان یعقوب به حقایقى درباره خداوند «و أعلم من الله ما لاتعلمون» ۱۴- معرفت ویژه یعقوب(ع) نسبت به خداوند و صفات او ، دلیل تضرعش به درگاه او و شکایت نبردنش به غیر او. «إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله و أعلم من الله ما لاتعلمون» جمله «أعلم من الله» به منزله تعلیل براى «إنما أشکوا ...» است ; یعنى ، دلیل اینکه من فقط به خدا شکایت مى برم [و شما این گونه نیستید] آن است که من از صفات و ویژگیهاى خدا ، چیزهایى را مى دانم که شما نمى دانید. ۱۵- فزونى معرفت به خداوند ، مستلزم بهره مند شدن از روحیه توحیدى بیشتر «إنما أشکوا ... و أعلم من الله ما لاتعلمون»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۶- «عن أبى عبدالله(ع) قال: قدم أعرابىّ على یوسف ... قال له یوسف: ... فإذا مررت بوادى کذا و کذا فقف فناد: یا یعقوب! یا یعقوب! فإنه سیخرج إلیک رجل... فقل له: لقیت رجلاً بمصر و هو یقرئک السلام و یقول لک: إن ودیعتک عند الله عزوجل لن تضیع، قال: فمضى الأعرابىّ ... فأبلغه ما قال له یوسف ... فکان یعقوب(ع) یعلم أن یوسف(ع) حىّ لم یمت و أن الله تعالى ذکره سیظهره له بعد غیبته و کان یقول لبنیه: «إنى أعلم من الله ما لاتعلمون»... ; [منبع: کمال الدین صدوق، ص ۱۴۱، ح ۹، ب ۵ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۶۵، ح ۱۹۵.] از امام صادق(ع) روایت شده که فرمود: بادیه نشینى بر یوسف وارد شد ... یوسف به او گفت: ... آن گاه که بر فلان وادى گذر کردى بایست و صدا بزن: اى یعقوب، اى یعقوب! پس مردى به سوى تو بیرون خواهد آمد ... به او بگو مردى را در مصر ملاقات کردم که تو را سلام رساند و گفت: امانت تو نزد خدا هرگز از بین نمى رود. امام فرمود: آن بادیه نشین رفت ... و گفتار یوسف را به یعقوب ابلاغ کرد ... پس یعقوب مى دانست یوسف زنده است و نمرده و خداى تعالى به زودى او را پس از غیبت، آشکارش خواهد کرد و همواره به پسران خویش مى گفت: «إنى أعلم من الله ما لاتعلمون»...». ۱۷- «عن أبى عبدالله(ع): ... هبط علیه جبرئیل فقال له: یا یعقوب ربک یقرؤک السلام و یقول لک: شکوتنى إلى الناس ... فلاتعود تشکونى إلى خلقى... فقال: «إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله... ; [منبع: تفسیرعیاشى، ج ۲، ص ۱۸۹، ح ۶۱ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۵۴، ح ۱۵۸.] از امام صادق(ع) روایت شده است: ... جبرئیل بر یعقوب فرود آمد و گفت: پروردگارت سلام مى رساند و مى گوید: از من به مردم شکوا کردى ... دیگر چنین کارى نکن ... پس گفت: «إنما أشکوا بثّى و حزنى إلى الله ...»...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۹)
  • جدایی یوسف(علیه السلام) از پدر، باعث بیقراری و سلب ارامش یعقوب(علیه السلام)+۲ آیه
  • اعتقاد به خدا و صفات او، مایه امیدواری به رحمت الهی+۲ آیه
  • شناخت خدا و اوصاف او، مایه امیدوار بودن به رحمت و یاری او+۱ آیه
  • جدایی یوسف(علیه السلام)از پدرش، باعث حزن یعقوب(علیه السلام)+۳ آیه
  • جدایی یوسف(علیه السلام) از پدر، باعث بیقراری و سلب ارامش پدر (یعقوب(علیه السلام))+۲ آیه
  • حزن و اندوه یعقوب(علیه السلام)، بر فقدان پسرش یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • تضرّع یعقوب(علیه السلام) به درگاه الهی، در فراق یوسف(علیه السلام)
  • جهل برادران یوسف به حقایق الهی، درباره یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • حزن شدید، سبب فرسایش جسم ادمی+۳ آیه
  • حزن شدید، سبب هلاکت انسان+۳ آیه
  • اندوه یعقوب(علیه السلام) در فراق یوسف(علیه السلام)، موجب نابینایی چشم او و زمینه فرسایش چشم و درگذشتاو+۲ آیه
  • شکایت یعقوب(علیه السلام) در پیشگاه خداوند از غم و اندوه جانکاه خود، در فراق یوسف(علیه السلام)، در عین صبر و شکیبایی و فروخوردن خشم خود+۳ آیه
  • رفع حزن و نابینایی یعقوب(علیه السلام)، پس از انداخته شدن پیراهن یوسف(علیه السلام) بر صورت وی و مطمین شدن از زنده بودن او+۲ آیه
  • فراق یعقوب(علیه السلام) از فرزندش یوسف(علیه السلام)، موجب اندوه وی+۱ آیه
  • سخنان یعقوب(علیه السلام) در باره یوسف(علیه السلام)، نشیت گرفته از علم و اگاهی ان حضرت+۲ آیه
  • شکوه یعقوب(علیه السلام) به خدا، از فراق یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • منافات نداشتن صبر، با شِکوه بردن به درگاه خداوند+۱ آیه
  • باور یعقوب(علیه السلام) به علم و حکمت خداوند موجب صبر وی در برابر حوادث+۱ آیه
  • منافات نداشتن صبر جمیل با شکوه بردن به درگاه خداوند+۲ آیه
  • صبر جمیل یعقوب(علیه السلام) در فراق یوسف(علیه السلام)همراه با شکوه او به پیشگاه خدا+۲ آیه
  • محدود بودن علم و ادراک بشری+۲ آیه
  • یعقوب(علیه السلام) برخوردار از دانشی ویژه و عطا شده از سوی خداوند+۳ آیه
  • مهربانی یعقوب علیه السلام به فرزندش یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • اندوه شدید یعقوب علیه السلام از جدایی یوسف علیه السلام+۴ آیه
  • گلایه و شکوه یعقوب علیه السلام نزد خدا، در فراق یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • جهل و نااگاهی فرزندان یعقوب به حقایق غیبی+۱ آیه
  • علم یعقوب علیه السلام به خدا و صفات او، مایه امیدواری ان جناب به مراجعت فرزندانش+۲ آیه
  • توحید یعقوب علیه السلام در توکّل برخداوند+۲ آیه
  • توکّل یعقوب علیه السلام بر خداوند، در فقدان یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • توحید یعقوب علیه السلام در توکّل برخداوند+۲ آیه
  • یعقوب علیه السلام، شخصیّتی صبور و شکیبا+۴ آیه
  • بهرهمندی یعقوب علیه السلام از دانش ویژه خدادادی+۳ آیه
  • علم ویژه یعقوب علیه السلام به خداوند و صفات او+۲ آیه
  • اگاهی یعقوب علیه السلام به حیات یوسف علیه السلام+۵ آیه
  • احتجاج یعقوب علیه السلام با برادران یوسف، درباره درستی امیدش به حیات یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • جهل و نااگاهی برادران یوسف، از حقایق غیبی
  • اندوه شدید یعقوب علیه السلام در فراق یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • اندوه شدید یعقوب علیه السلام در فراق یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • نقشه یوسف علیه السلام برای اوردن بنیامین به مصر+۱۰ آیه
واژه‌ها