سوره روم(الروم)، آیه ۴۳ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۰۹
فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ الْقَيِّمِ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لَّا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ
روی خود را بسوی آیین مستقیم و پایدار بدار، پیش از آنکه روزی فرا رسد که هیچ کس نمیتواند آن را از خدا بازگرداند؛ در آن روز مردم به گروههایی تقسیم میشوند:
معنی کلمات و عبارات
«الدِّینِ الْقَیِّمِ»: (نگا: روم / ). «یَوْمٌ»: مراد قیامت است. «مَرَدَّ»: برگرداندن. مصدر میمی و به معنی رَدّ، یا این که به معنی اسم فاعل، یعنی رادّ است. «لا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللهِ»: خدا، دیگر آن را باز نمیگرداند و برنامه وقوع آن را بهم نمیزند. کسی نمیتواند از وقوع قیامت جلوگیری کند و بر خلاف فرمان صادره الهی مبنی بر فرا رسیدن قیامت، از آن ممانعت به عمل آورد. «یَصَّدَّعُونَ»: متفرّق میگردند. مراد این است که مردمان در آخرت به بهشتی و دوزخی تقسیم میشوند، و هر دسته از اینها به تناسب اعمال خود دارای درجات بهشتی یا درکات دوزخی ویژه است (نگا: روم / )
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، فراخوان پیامبر(ص) به رویکرد تمام عیار به اسلام «فأقم وجهک للدین القیّم»
«ال» در «الدین» ممکن است عهد و مراد از آن اسلام باشد.
۲ - لزوم توجّه همه جانبه به دین توحیدى (اسلام) «فأقم وجهک للدین القیّم»
مراد از «إقامه وجه» اقبال و روى آوردن به چیزى با تمام توجه و بدون نظر به جانب دیگر است.
۳ - اسلام، دینى ثابت و استوار است. «فأقم وجهک للدین القیّم»
«قیّم» صیغه مبالغه و به معناى «ثابت و استوار» است.
۴ - توجّه به منشأ خلقت و روزى و مرگ انسان، مقتضى رویکرد تمام عیار به دین است. «اللّه الذى خلقکم ... فأقم وجهک للدین»
احتمال دارد «فاء» در «فأقم» تفریع بر آیه «الذى خلقکم ...» باشد که در آن، خداوند، برخى از افعال خود را به عنوان نشانه، یادآورى کرده است.
۵ - دین فطرى، دینى ثابت و استوار است. «فأقم وجهک للدین حنیفًا فطرت اللّه التى ... فأقم وجهک للدین القیّم»
«ال» در «الدین» در این آیه، ممکن است عهد بوده و اشاره به دینى داشته باشد که در آیه سى همین سوره از آن سخن گفته شده است. بنابراین «القیّم» صفت دین فطرى مى شود.
۶ - لزوم توجّه تمام عیار به دین حق، با عبرت گیرى از فرجامِ بدکرداران گذشته «فانظروا کیف کان عقبة الذین من قبل ... فأقم وجهک للدین»
برداشت بالا، بنابراین احتمال است که «فاء» در «فأقم» تفریع بر آیه پیش باشد.
۷ - دنیا، جایگاهى مناسب و فرصتى مغتنم، براى تصحیح باور است. «فأقم وجهک للدین القیّم من قبل أن یأتى یوم لا مردّ له من اللّه»
۸ - لزوم بهره گیرى کامل از فرصت هاى مناسب، جهت تأمین آخرت خویش «فأقم ... من قبل أن یأتى یوم»
۹ - برپایى قیامت، از ناحیه خداوند است و هیچ مانعى جلوى وقوع آن را نمى گیرد. «أن یأتى یوم لا مردّ له من اللّه»
«من اللّه» احتمال دارد متعلق به «یأتى» باشد. یعنى: «روزى که از سوى خداوند مى آید، هیچ مانعى براى تحقق آن نیست.». لازم به ذکر است که «مَرَدّ» (مصدر میمى) و به معناى «دفع و رد کردن» است و مراد از «یوم» روز قیامت است.
۱۰ - رویکرد تمام عیار به دین اسلام و قبول آن، عامل نجات و سعادت انسان در قیامت است. «فأقم وجهک للدین ... من قبل أن یأتى یوم لا مردّ له من اللّه»
۱۱ - توجّه به وقوع حتمى قیامت و از دست رفتن فرصت ها، زمینه پابندى انسان به دین است. «فأقم ... من قبل أن یأتى یوم ... یومئذ یصّدّعون»
یادآورى وقوع قیامت پس از سفارش به پابندى به دین، مى تواند به منظور ایجاد انگیزه در انسان براى عمل به آن فرمان باشد.
۱۲ - روز قیامت، روز تفکیک شدن کامل انسان هاى مؤمن از انسان هاى کافر است. «یومئذ یصّدّعون»
احتمال دارد مراد از تفکیک شدن و جدایى در روز قیامت، تفکیک صفوف اهل بهشت از صفوف کسانى که اهل جهنم اند باشد. آیه بعد، مؤید این برداشت است
۱۳ - قیامت، روز جدایى و پراکندگى کامل انسان ها است. «یومئذ یصّدّعون»
«یصّدّعون» از ریشه «صدع» به معناى «جدا شدن و پارگى در اجسام سخت» است. احتمال دارد که مراد از «یصّدّعون» جدایى صف سعادت مندان و شقاوت مندان باشد و احتمال دارد پراکندگى و جدا شدن انسان ها از هم باشد. برداشت بالا، بنابر احتمال دوم است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۴۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۰–۵۳ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۱–۴۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ایمان به اسلامآثار ذکر حتمیت قیامتدین استواردین فطریزمینه عمل به دینفرصت تصحیح عقیدهفرصت تهیه توشه آخرتاهمیت ایمان به اسلاماستواری اسلاممنشأ خلقتپراکندگی در قیامتگرایش به دینتمایز گروهها در قیامتمنشأ قیامتزمینه گرایش به دیندعوت به اسلامعبرت از فرجام اقوام پیشیننقش دنیاعوامل سعادت اخرویمؤمنان در قیامتانسان ها در قیامتمنشأ مرگمنشأ روزیحتمیت قیامتدعوتهای خداکافران در قیامتظهور حقایق در قیامتمسؤولیت محمدویژگیهای قیامتافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
- ایین اسلام، ایینی ثابت، استوار و قوامبخش+۳ آیه
- اسلام، دینی جاودانه و همیشگی+۴ آیه
- وجوب استقامت در دین+۲ آیه
- وجوب استقامت پیامبر(صلی الله علیه واله) در دین+۳ آیه
- لزوم اعتدال در دینداری و مستقیم بودن در ان، بدون هیچ انحرافی+۴ آیه
- توجّه به وقوع حتمی قیامت و از دست رفتن فرصتها، زمینه پایبندی و استقامت در دین
- امر خداوند به استقامت و توجّه همه جانبه، در دین+۱ آیه
- دین توحیدی و مطابق فطرت، دین قیّم و حافظ مصالح حیاتی انسانها+۲ آیه
- سیاحت در زمین و تامّل در فرجام مشرکان، زمینه ساز یکتاپرستی+۱ آیه
- اجتناب از شرک، صراط مستقیم به سوی خدا+۳ آیه
- شرک، انحراف از دین حنیف و صراط مستقیم+۴ آیه
- پرهیز از شرک، راهی راست به سوی خدا+۴ آیه
- توحید، تنها راه نجات بشر، از فساد و تباهی+۱ آیه
- قیامت، روز جدایی کافران و مجرمان از مؤمنان+۲ آیه
- قیامت، حتمی و برگشت ناپذیر+۴ آیه
- «اقِم»+۲ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۳ آیه
- رویکرد تمامعیار و پایبندی به دین استوار اسلام، دستور خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- فاصله و جدایی بین مؤمنان و کافران، در قیامت+۱ آیه