سوره یونس، آیه ۳۴ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۳
قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكَائِكُمْ مَنْ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَ يُعِيدُهُ قُلِ اللَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَ يُعِيدُهُ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
بگو: «آیا هیچ یک از معبودهای شما، آفرینش را ایجاد میکند و سپس بازمیگرداند؟!» بگو: «تنها خدا آفرینش را ایجاد کرده، سپس بازمیگرداند؛ با این حال، چرا از حق رویگردان میشوید؟!»
معنی کلمات و عبارات
«یَبْدَأُ الْخَلْقَ ...»: نیستی را هستی میبخشد و هستی را به نیستی تبدیل میکند، و جان به پیکر خاک میدمد و جان را از آن باز پس میگیرد. پیدایش جهان از او و برگشت همگان بدو است (نگا: یونس / . «فَأَنَّی تَوْفَکُونَ»: چگونه از حق و ایمان، به سوی باطل و بیدینی منحرف و منصرف میشوید (نگا: انعام / ).
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - آموزش بحث و احتجاج با مشرکان به پیامبر (ص) از جانب خداوند «قل هل من شرکائکم ... قل اللّه یبدؤا الخلق»
۲ - عربهاى جاهلى، مردمانى بودند شرک پیشه و بت پرست. «قل هل من شرکائکم من یبدؤا الخلق»
۳ - شرک وبت پرستى، آیینى است بى پایه، غیر قابل دفاع و ساخته اوهام نابخردان. «قل هل من شرکائکم ... فأنى تؤفکون»
اضافه «شرکاء» به ضمیر «کم» حاکى از ساختگى بودن شرک است. و استفهام تعجبى در جمله «أنى تؤفکون» نشانگر نابخردى معتقدان به آن مى باشد.
۴ - دو چیز، معیار استحقاق معبودیت و سزاوار پرستش بودن است: «توانایى بر پدید آوردن جهان» و «قدرت بر برپا کردن دوباره آن». «قل هل من شرکائکم من یبدؤا الخلق ثم یعیده»
۵ - جهان آفرینش، جهانى است حادث و ناپایدار. «قل هل من شرکائکم من یبدؤا الخلق ثم یعیده»
جمله «یبدؤا الخلق» مسبوق به عدم بودن پدیده هاى جهان را مى رساند و «ثم یعیده» بیانگر این است که این جهان به سوى مرگ و انقراض در حرکت است.
۶ - برپایى جهان آخرت در پى انقراض جهان کنونى است. «یبدؤا الخلق ثم یعیده»
۷ - جهان آخرت، جهانى مثال و مانند جهان کنونى است. «یبدؤا الخلق ثم یعیده»
۸ - قدرت پدید آوردن جهان و توانایىِ برپا کردن جهان آخرت، در انحصار خداوند است. «قل هل من شرکائکم ... قل اللّه یبدؤا الخلق ثم یعیده»
۹ - تنها خداوند، سزاوار پرستش و معبودیت است. «قل اللّه یبدؤا الخلق ثم یعیده»
۱۰ - معاد، جسمانى است. «قل اللّه یبدؤا الخلق ثم یعیده»
ضمیر در «یعیده» به «الخلق» بر مى گردد و معناى حقیقى «اعاده»، برگرداندن خود شىء است.
۱۱ - مرگ، و نابودى سرنوشت حتمى همه پدیده هاى جهان آفرینش «قل اللّه یبدؤا الخلق ثم یعیده»
برداشت فوق مبتنى بر این است که: مراد از «الخلق» مطلق آفریده ها بوده باشد و جمله «فیهلکه» پس از «یبدؤا الخلق» - و به قرینه «ثم یعیده» - در تقدیر گرفته شود; یعنى: «اللّه یبدؤا الخلق فیهلکه ثم یعیده».
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
انقراض دنیابرپایی آخرتبیمنطقی بت پرستیخالق آخرتهمانندی آخرت با دنیااهمیت خلقت آفرینشتعلم محمدقدرت بر معادویژگیهای آفرینشاحتجاج علیه مشرکانملاکهای معبودیتبیمنطقی شرکبت پرستانبت پرستی در جاهلیتشرک در جاهلیتویژگیهای آخرتخلقت آفرینشخالق آفرینشحتمیت مرگمحمد و مشرکانمعلم محمدمعاد جسمانیتعالیم خداتوحید عبادیقدرت خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۱)
- قدرت خدا بر خلقت و تجدید ان، حجّت خدا در ردّ عقیده مشرکان+۱ آیه
- قدرت خدا بر افرینش و تجدید ان، حجّت پیامبر(صلی الله علیه واله) در ردّ عقیده مشرکان+۱ آیه
- دعوت از عقل و وجدان برای داوری، با طرح پرسش، از شیوههای احتجاج+۱۳ آیه
- اقلّیّتی از مشرکان بتپرست، اگاه به ناتوانی معبودانشان از خلق و هدایت به حق+۲ آیه
- بطلان بتپرستی به دلیل ناتوانی بتها از افرینش+۵ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱۵ آیه
- تعلیم روش احتجاج به محمّد(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۱۲ آیه
- پذیرش توحید، راهی برای توجّه و پی بردن به حقّانیّت معاد+۳ آیه
- روی برتافتن از توحید و گرایش به شرک و بتپرستی، درپیدارنده نکوهش الهی
- نفی دخالت غیر خدا در افرینش و اعاده خلق، نشانگر توحید در خالقیّت+۱ آیه
- سرشت توحیدی بشر، نیازمند تذکّر و تنبّه+۱۵ آیه
- جهل مشرکان کافر به حقّانیّت جهان هستی، عامل انکار معاد از سوی انان+۲ آیه
- خداوند، افریننده جهان، بدون الگویی از پیش+۲ آیه
- ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۱۱ آیه
- حرمت بت پرستی+۹ آیه
- اعاده خلقت اشیا، به فرمان خداوند+۷ آیه
- خلقت همه اشیا و موجودات، به فرمان خداوند+۱ آیه
- افرینش نخست موجودات و بازگرداندن مجدّد انها، تنها به دست خداوند+۵ آیه
- خداوند، اغازگر خلقت+۸ آیه
- سؤال انکاری محمّد(صلی الله علیه واله) از مشرکان، درباره قدرت خدایان خیالی انان بر افرینش و اعاده ان
- سؤال انکاری محمّد(صلی الله علیه واله) از مشرکان، درباره قدرت خدایان خیالی انان بر افرینش و اعاده ان
- ایجاد زمینه تفکّر و پندپذیری، از فلسفه های سؤالات محمّد(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- شرکورزی به خدای یگانه، موجب گمراهی ادمی+۱ آیه
- اتّخاذ شریک برای خدا در تدبیر انسانها و جهان، پنداری نادرست+۳ آیه
- ناتوانی معبودهای اهل شرک از اعاده جهان افرینش و برپایی قیامت، دلیل بطلان شرک+۲ آیه
- ناتوانی معبودهای مشرکان از هرگونه افرینش، دلیل بطلان شرک+۹ آیه
- شرک، پنداری دور از حقیقت و مایه شگفتی+۴ آیه
- شرک ستیزی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، با تمام مشرکان+۷ آیه
- مشرکان، در شمار جاهلان+۴ آیه
- مشرکان، در شمار جاهلان+۴ آیه
- فسق و انحراف مشرکان عهدشکن+۱ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۲ آیه
- تعدّد معبودان باطل مشرکان+۴ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور خدشه دار کردن اعتقادات شرک الود عرب جاهلیّت+۶ آیه
- بیداری فطرت خفته انسانها با طرح سؤال، راهی برای تبلیغ و دعوت به توحید+۱۰ آیه
- مُبدی/ اسما و صفات+۸ آیه
- قدرت خدا بر افرینش مجدّد جهان، از دلایل پیامبر صلی الله علیه و اله بر ردّ عقیده مشرکان+۱ آیه
- تعلیم روش احتجاج به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، از جانب خداوند+۶ آیه
- تبیین معیار استحقاق معبودیّت (توانایی بر خلقت جهان و قدرت بر پا کردن دوباره ان) از اهداف سؤال و جواب پیامبر صلی الله علیه و اله با مشرکان
- پیامبر صلی الله علیه و اله مامور بیدار کردن فطرت توحیدی مشرکان با سؤال از انان+۴ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به سؤال از مشرکان، به جهت توجه دادن انها به ناتوانایی معبودان باطل بر خلقت جهان و افرینش مجدّد انها+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله مامور احتجاج با مشرکان+۹ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به ابلاغ رهنمود خداوند به مشرکان، در اثبات توحید و نفی شرک+۴ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به تبیین براهین توحیدی و اثبات یگانگی خداوند، با ابطال وجود خدایان دروغین+۵ آیه
- وظیفه پیامبر صلی الله علیه و اله در توجه دادن مردم به فطرت توحیدی و بیدار کردن ان+۹ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور برانگیختن داوری وجدان مشرکان بر چگونگی فرجام انان در صورت نزول عذاب الهی+۷ آیه
- پذیرش توحید، راهی برای پی بردن به حقانیّت معاد+۲ آیه
- افرینش جهان از سوی خداوند یکتا، دلیل بر امکان معاد و احیای مردگان+۴ آیه
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۲ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۲ آیه
- مُعید/ اسماوصفات+۶ آیه