علم

تکرارها: ۸۵۴آیات: ۷۲۸

۰۲۰۴۰۶۰۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۷سال ۲: ۱۵سال ۳: ۴۹سال ۴: ۲۹سال ۵: ۳۲سال ۶: ۳۰سال ۷: ۴۳سال ۸: ۴۲سال ۹: ۳۲سال ۱۰: ۵۱سال ۱۱: ۴۸سال ۱۲: ۳۴سال ۱۳: ۵۲سال ۱۴: ۴۶سال ۱۵: ۳۴سال ۱۶: ۳۴سال ۱۷: ۵۳سال ۱۸: ۳۹سال ۱۹: ۴۵سال ۲۰: ۳۵سال ۲۱: ۵۷سال ۲۲: ۴۰سال ۲۳: ۷
مشتقات
عَلِيمٌ‌ (۱۰۰)يَعْلَمُونَ‌ (۸۳)يَعْلَمُ‌ (۷۲)الْعَالَمِينَ‌ (۶۱)أَعْلَمُ‌ (۵۸)تَعْلَمُونَ‌ (۵۶)عِلْمٍ‌ (۲۹)الْعَلِيمُ‌ (۲۸)عَلِيماً (۲۲)اعْلَمُوا (۲۱)عِلْماً (۱۴)الْعِلْمِ‌ (۱۲)لِلْعَالَمِينَ‌ (۱۲)عِلْمٌ‌ (۱۱)عَلِمَ‌ (۱۰)الْعِلْمَ‌ (۱۰)لِيَعْلَمَ‌ (۹)عَالِمُ‌ (۷)فَاعْلَمُوا (۶)الْعِلْمُ‌ (۶)نَعْلَمُ‌ (۶)عَلِيمٍ‌ (۶)عَلِمْنَا (۶)يَعْلَمَ‌ (۵)تَعْلَمُوا (۵)تَعْلَمُ‌ (۵)يَعْلَمُوا (۵)عَالِمِ‌ (۵)عِلْمُ‌ (۵)مَعْلُومٍ‌ (۵)عَلَّمَ‌ (۴)تَعْلَمْ‌ (۴)عَلَّمَهُ‌ (۴)بِعِلْمِهِ‌ (۴)لِتَعْلَمُوا (۴)عَلاَّمُ‌ (۴)الْعَلِيمِ‌ (۴)عِلْمُهَا (۴)عَلَّمْنَاهُ‌ (۴)مَعْلُومٌ‌ (۴)عِلْمَ‌ (۳)يُعَلِّمُهُمُ‌ (۳)لِنَعْلَمَ‌ (۳)يَعْلَمِ‌ (۳)عَلَّمَكُمُ‌ (۳)فَاعْلَمْ‌ (۳)يَعْلَمُهُمْ‌ (۳)عَلِمْتَ‌ (۳)عَلِمْتُمْ‌ (۳)فَسَتَعْلَمُونَ‌ (۳)يَعْلَمْ‌ (۳)لَيَعْلَمَنَ‌ (۳)سَيَعْلَمُونَ‌ (۳)عَلِمْتُمُ‌ (۲)يُعَلِّمُكُمُ‌ (۲)يَعْلَمْهُ‌ (۲)يُعَلِّمُهُ‌ (۲)تُعَلِّمُونَ‌ (۲)نَعْلَمَ‌ (۲)بِأَعْلَمَ‌ (۲)يَعْلَمُهَا (۲)بِعِلْمٍ‌ (۲)سَيَعْلَمُ‌ (۲)لِيَعْلَمُوا (۲)الْمَعْلُومِ‌ (۲)فَسَيَعْلَمُونَ‌ (۲)لَتَعْلَمُنَ‌ (۲)عَالِمِينَ‌ (۲)كَالْأَعْلاَمِ‌ (۲)فَعَلِمَ‌ (۲)عَلِمَتْ‌ (۲)فَيَعْلَمُونَ‌ (۱)عَلَّمْتَنَا (۱)يُعَلِّمُونَ‌ (۱)يُعَلِّمَانِ‌ (۱)فَيَتَعَلَّمُونَ‌ (۱)يَتَعَلَّمُونَ‌ (۱)عَلِمُوا (۱)لَيَعْلَمُونَ‌ (۱)يُعَلِّمُكُمْ‌ (۱)مَعْلُومَاتٌ‌ (۱)عَلَّمَكُمْ‌ (۱)عِلْمِهِ‌ (۱)اعْلَمْ‌ (۱)يَعْلَمُهُ‌ (۱)لَعَلِمَهُ‌ (۱)عَلَّمَكَ‌ (۱)عَلَّمْتُمْ‌ (۱)تُعَلِّمُونَهُنَ‌ (۱)عَلَّمْتُكَ‌ (۱)عَلِمْتَهُ‌ (۱)عُلِّمْتُمْ‌ (۱)تَعْلَمُونَهُمُ‌ (۱)تَعْلَمَ‌ (۱)تَعْلَمُهُمْ‌ (۱)نَعْلَمُهُمْ‌ (۱)بِعِلْمِ‌ (۱)تَعْلَمُهَا (۱)لَتَعْلَمُ‌ (۱)يُعَلِّمُكَ‌ (۱)لِنُعَلِّمَهُ‌ (۱)عَلَّمَنِي‌ (۱)بِعَالِمِينَ‌ (۱)عَلَّمْتَنِي‌ (۱)عَلاَمَاتٍ‌ (۱)تُعَلِّمَنِ‌ (۱)عُلِّمْتَ‌ (۱)مَعْلُومَاتٍ‌ (۱)لَعَلِيمٌ‌ (۱)لِيُعْلَمَ‌ (۱)عِلْمِي‌ (۱)يَعْلَمَهُ‌ (۱)عُلَمَاءُ (۱)عُلِّمْنَا (۱)عِلْمُهُمْ‌ (۱)لَيَعْلَمُ‌ (۱)لِتَعْلَمَ‌ (۱)عَلِمْتُ‌ (۱)فَعَلِمُوا (۱)فَلَيَعْلَمَنَ‌ (۱)الْعَالِمُونَ‌ (۱)لِلْعَالِمِينَ‌ (۱)الْعُلَمَاءُ (۱)عَلِمَتِ‌ (۱)عَالِمَ‌ (۱)لَعِلْمٌ‌ (۱)مُعَلَّمٌ‌ (۱)تَعْلَمُوهُمْ‌ (۱)عَلِمْتُمُوهُنَ‌ (۱)لَنَعْلَمُ‌ (۱)
قاموس قرآن
قاموس قرآن: دانستن. دانش. [بقره:60]. هر گروه محل آب خوردن خود را دانستند [بقره:32]. علم گاهى به معنى اظهار و روشن كردن آيد مثل [كهف:12]. پيداست كه خدا پيش از برانگيختن اصحاب كهف مى‏دانست كدام گروه از آنها مدّت توقّف خود را بهتر مى‏دانند و بعثت آنها براى اظهار و روشن كردن آن بود. طبرسى ذيل آيه 140 از آل‏عمران «وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنُوا...» فرموده خدا قبل از اظهار مى‏داند كه آنها از حيث ايمان متمايز مى‏شوند و پس از اظهار مى‏داند ك متمايزاند پس تغيير در معلوم است نه در علم. و به قولى معنى آن است: تا خدا معلوم را ظاهر سازد. در الميزان ذيل «لِنَعْلَمَ اَىُّ الْحِزْبَيْنِ» فرموده: مراد علم فعلى است و آن ظهور شى‏ء و حضورش به وجود خاصّ نزد خداست، علم به اين معنى در قرآن زياد است مثل [حديد:25]. [جن:28]. على هذا همه آيات كه در اين سياق‏اند مراد از علم در آنها اظهار است. *** علم گاهى به معنى دليل و حجّت آيد مثل [كهف:4و5]. يعنى دليلى به اين گفته ندارند [حج:3]. يعنى به غير دليل مجادله مى‏كند [لقمان :15]. [انعام:100]. دليل اينكه علم در اين آيات به معنى دليل و برهان است اولا لسان خود آيات است كه علم به معنى دانستن جور درنمى آيد. ثانياً لفظ سلطان است كه در نظير اين آيات آمده است مثل [يونس:68]. يعنى دليلى بر اين گفته نداريد. [زخرف:61]. ضمير «اِنَّهُ» راجع به عيسى «عليه‏السلام» است در معنى آيه گفته‏اند: چون آن حضرت بدون پدر به دنيا آمده اين نشانه آن است كه در آفريده شدن روز قيامت احتياجى به پدر نيست و انسان از زمين كه به حكم مادر است مى‏رويد على هذا وجود عيسى يكى از نشانه‏هاو شواهد قيامت است. «عالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ» از اسماء حسنى است و آن يازده مرتبه به لفظ فوق و دو دفعه به لفظ «عالِمُ الْغَيْبِ» در قرآن مجيد آمده است [رعد:9]. جّن:26]. عَليم: بسيار دانا. صيغه مبالغه است در مجمع از سيبويه نقل كرده: چون اراده مبالغه كنند به جاى فاعل فعيل گويند مثل عليم و رحيم. [بقره:32]. اين كلمه صد و شصت و دو بار در كلام‏اللَّه آمده است صد و پنجاه و شش بار درباره خدا و هشت بار درباره ديگران مثل [اعراف:112]. [يوسف:55]. [يونس:79]. [يوسف:76]. [حجر:53].[شعراء:34-37]. [ذاريات:28]. عّلام: بسيار دانا. صيغه مبالغه است [مائده:109]. و آن چهار بار و همه به صورت «عَلَّامُ الْغُيُوب» در قرآن آمده است [مائده:109-116]. [توبه:78]. [سباء:48]. (بر وزن فرس) نشانه. علامت. راغب گفته: علم اثر و نشانه‏ايست كه شى‏ء با آن معلوم مى‏شود مثل علم لشكر و علم طريق (نشانه راه) كوه را به جهت معلوم بودنش علم گفته‏اند جمع آن اعلام است. [شورى:32]. [رحمن:24]. يعنى براى خداست نهرهاى جارى كه در دريا به وجود آمده‏اند و مانند نشانه‏ها و مرزهااند در «بحر» ذيل عنوان نهرهاى دريائى مفصلاً توضيح داديم كه مراد از اين آيات نهرهاى دريايى است به آنجا رجوع شود. علم به لفظ مفرد در قرآن نيامده است. عالَم: (به فتح لام) همه مخلوقات. در صحاح گفته: «اَلْعالَمُ: اَلْخَلْقُ وَ الْجَمْعُ اَلْعَوالِمُ وَالْعالَمُون» در قاموس و اقرب الموارد گويد: «اَلْعالَمُ: اَلْخَلْقُ كُلُّهُ». طبرسى رحمه‏اللَّه فرمايد: عالم جمع است و از لفظ خود مفرد ندارد مثل نفر و جيش و اشتقاق آن از علامت است زيرا عالم علامت وجود صانع مى‏باشد و آن در متعارف ميان مردم عبارت است از جميع مخلوقات. پس عالم از علامت است و مخلوقات را از آن عالم گويند كه علامت وجود خالق متعال‏اند به نظر نگارنده جمع آن براى افاده كثرت است وگرنه احتياج به جمع بستن نداشت و در عرف به هريك از اصناف مخلوق عالم ميگويند مثل عالم انسان، عالم نبات، عالم حيوان. خلاصه آنكه عالم به معنى همه مخلوقات است چنانكه از لغات معتبر نقل شد ديگر نبايد خويش را در كلام فلاسفه گيج كنيم از قبيل فلك محيط و غيره. بايد دانست لفظ «عالم» در قرآن به كار نرفته و فقط «عالَمين» آمده، مراد از آن گاهى همه مخلوقات است مثل [فاتحه:2]. چنانكه آمده [انعام:164]. و گاهى انسانهاست مثل [بقره:122]. [آل عمران:42]. و مثل [مائده:115]. و كلمه عالمين هفتاد و سه بار در قرآن آمده است در «مريم» خواهد آمد كه آيا «عالَمين» شامل همه انسانهاست يا مثلا «فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمينَ» فقط شامل انسانهاى عصر بنى‏اسرائيل است. عالمون در معرب به حروف بودن لاحق به جمع مذكّر سالم است.

آیات (۷۲۸)

حاقه · ۴۹

وَ إِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَ مِنْكُمْ مُكَذِّبِينَ

و ما می‌دانیم که بعضی از شما (آن را) تکذیب می‌کنید!

معارج · ۲۴

وَ الَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌ مَعْلُومٌ

و آنها که در اموالشان حق معلومی است...

معارج · ۳۹

كَلاَّ إِنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِمَّا يَعْلَمُونَ

هرگز چنین نیست؛ ما آنها را از آنچه خودشان می‌دانند آفریده‌ایم!

نوح · ۴

يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُؤَخِّرْكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَ أَجَلَ اللَّهِ إِذَا جَاءَ لاَ يُؤَخَّرُ لَوْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

اگر چنین کنید، خدا گناهانتان را می‌آمرزد و تا زمان معیّنی شما را عمر می‌دهد؛ زیرا هنگامی که اجل الهی فرا رسد، تأخیری نخواهد داشت اگر می‌دانستید!»

جن · ۲۴

حَتَّى إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ نَاصِراً وَ أَقَلُ عَدَداً

(این کار شکنی کفّار همچنان ادامه می‌یابد) تا آنچه را به آنها وعده داده شده ببینند؛ آنگاه می‌دانند چه کسی یاورش ضعیفتر و جمعیّتش کمتر است!

جن · ۲۶

عَالِمُ الْغَيْبِ فَلاَ يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَداً

دانای غیب اوست و هیچ کس را بر اسرار غیبش آگاه نمی‌سازد،

جن · ۲۸

لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالاَتِ رَبِّهِمْ وَ أَحَاطَ بِمَا لَدَيْهِمْ وَ أَحْصَى كُلَ شَيْ‌ءٍ عَدَداً

تا بداند پیامبرانش رسالتهای پروردگارشان را ابلاغ کرده‌اند؛ و او به آنچه نزد آنهاست احاطه دارد و همه چیز را احصاء کرده است!»

مزمل · ۲۰

إِنَ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ وَ طَائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَ اللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهَارَ عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضَى وَ آخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ آخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ وَ أَقِيمُوا الصَّلاَةَ وَ آتُوا الزَّكَاةَ وَ أَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً وَ مَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْراً وَ أَعْظَمَ أَجْراً وَ اسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

پروردگارت می‌داند که تو و گروهی از آنها که با تو هستند نزدیک دو سوم از شب یا نصف یا ثلث آن را به پا می‌خیزند؛ خداوند شب و روز را اندازه‌گیری می‌کند؛ او می‌داند که شما نمی‌توانید مقدار آن را (به دقّت) اندازه‌گیری کنید (برای عبادت کردن)، پس شما را بخشید؛ اکنون آنچه برای شما میسّر است قرآن بخوانید او می‌داند بزودی گروهی از شما بیمار می‌شوند، و گروهی دیگر برای به دست آوردن فضل الهی (و کسب روزی) به سفر می‌روند، و گروهی دیگر در راه خدا جهاد می‌کنند (و از تلاوت قرآن بازمی‌مانند)، پس به اندازه‌ای که برای شما ممکن است از آن تلاوت کنید و نماز را بر پا دارید و زکات بپردازید و به خدا «قرض الحسنه» دهید [= در راه او انفاق نمایید] و (بدانید) آنچه را از کارهای نیک برای خود از پیش می‌فرستید نزد خدا به بهترین وجه و بزرگترین پاداش خواهید یافت؛ و از خدا آمرزش بطلبید که خداوند آمرزنده و مهربان است!

مدثر · ۳۱

وَ مَا جَعَلْنَا أَصْحَابَ النَّارِ إِلاَّ مَلاَئِكَةً وَ مَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلاَّ فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَ يَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَاناً وَ لاَ يَرْتَابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ لِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْكَافِرُونَ مَا ذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهٰذَا مَثَلاً كَذٰلِكَ يُضِلُ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَ مَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلاَّ هُوَ وَ مَا هِيَ إِلاَّ ذِكْرَى لِلْبَشَرِ

مأموران دوزخ را فقط فرشتگان (عذاب) قرار دادیم، و تعداد آنها را جز برای آزمایش کافران معیّن نکردیم تا اهل کتاب [= یهود و نصاری‌] یقین پیدا کنند و بر ایمان مؤمنان بیفزاید، و اهل کتاب و مؤمنان (در حقّانیّت این کتاب آسمانی) تردید به خود راه ندهند، و بیماردلان و کافران بگویند: «خدا از این توصیف چه منظوری دارد؟!» (آری) این گونه خداوند هر کس را بخواهد گمراه می‌سازد و هر کس را بخواهد هدایت می‌کند! و لشکریان پروردگارت را جز او کسی نمی‌داند، و این جز هشدار و تذکّری برای انسانها نیست!

انسان · ۳۰

وَ مَا تَشَاءُونَ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ إِنَ اللَّهَ كَانَ عَلِيماً حَكِيماً

و شما هیچ چیز را نمی‌خواهید مگر اینکه خدا بخواهد، خداوند دانا و حکیم بوده و هست!

نبأ · ۴

كَلاَّ سَيَعْلَمُونَ

چنین نیست که آنها فکر می‌کنند، و بزودی می‌فهمند!

نبأ · ۵

ثُمَ كَلاَّ سَيَعْلَمُونَ

باز هم چنین نیست که آنها می‌پندارند، و بزودی می‌فهمند (که قیامت حق است)!

تکویر · ۱۴

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أَحْضَرَتْ

(آری در آن هنگام) هر کس می‌داند چه چیزی را آماده کرده است!

تکویر · ۲۷

إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ

این قرآن چیزی جز تذکّری برای جهانیان نیست،

تکویر · ۲۹

وَ مَا تَشَاءُونَ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ رَبُ الْعَالَمِينَ

و شما اراده نمی‌کنید مگر اینکه خداوند -پروردگار جهانیان- اراده کند و بخواهد!

انفطار · ۵

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ

(در آن زمان) هر کس می‌داند آنچه را از پیش فرستاده و آنچه را برای بعد گذاشته است.

انفطار · ۱۲

يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ

که می‌دانند شما چه می‌کنید!

مطففین · ۶

يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِ الْعَالَمِينَ

روزی که مردم در پیشگاه پروردگار جهانیان می‌ایستند.

انشقاق · ۲۳

وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُوعُونَ

و خداوند آنچه را در دل پنهان می‌دارند بخوبی می‌داند!

اعلی · ۷

إِلاَّ مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ مَا يَخْفَى

مگر آنچه را خدا بخواهد، که او آشکار و نهان را می‌داند!

علق · ۴

الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ

همان کسی که بوسیله قلم تعلیم نمود،

علق · ۵

عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ

و به انسان آنچه را نمی‌دانست یاد داد!

علق · ۱۴

أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَ اللَّهَ يَرَى

آیا او ندانست که خداوند (همه اعمالش را) می‌بیند؟!

عادیات · ۹

أَ فَلاَ يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ

آیا نمی‌داند در آن روز که تمام کسانی که در قبرها هستند برانگیخته می‌شوند،

تکاثر · ۳

كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ

چنین نیست که می‌پندارید، (آری) بزودی خواهید دانست!

تکاثر · ۴

ثُمَ كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ

باز چنان نیست که شما می‌پندارید؛ بزودی خواهید دانست!

تکاثر · ۵

كَلاَّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ

چنان نیست که شما خیال می‌کنید؛ اگر شما علم الیقین (به آخرت) داشتید (افزون طلبی شما را از خدا غافل نمی‌کرد)!