سوره علق(العلق)، آیه ۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷
معنی کلمات و عبارات
«عَلَّمَ»: تعلیم داد. یاد داد. «بِالْقَلَمِ»: به وسیله قلم. به واسطه قلم.
نزول
سال ۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، معلم انسان ها است. «الذى علّم»
۲ - قلم، وسیله اى کارآمد در آموزش «الذى علّم بالقلم»
۳ - توانایى انسان بر خواندن نوشته ها و آموختن معارف مکتوب، هدیه خداوند و نعمت او است. «الذى علّم بالقلم»
۴ - تراوشات قلم نویسندگان و تأثیر آن در انتقال اطلاعات به دیگران، وابسته به خداوند است. «الذى علّم بالقلم»
۵ - توجه به وابستگى تمام آموخته ها به خداوند، مایه اطمینان پیامبر(ص) به توانایى بر عمل به وظیفه دریافت و قرائت قرآن «اقرأ ... الذى علّم بالقلم»
با توجّه به «امّى» و بى سواد بودن پیامبر(ص) تا زمان بعثت، خداوند پس از فرمان دادن آن حضرت به قراءت، خود را معلم تمام اهل قلم معرفى کرده است تا آن حضرت را به امدادهاى خویش امیدوار سازد.
۶ - توجّه به آموزگار بودن خداوند و وابستگى قرائت و کتابت به قدرت او، برانگیزاننده انسان به تلاوت کلام او است. «اقرأ ... الذى علّم بالقلم»
۷ - ربوبیت خداوند بر انسان ها، جلوه گر در توانا ساختن آنان بر خواندن و نوشتن «و ربّک الاکرم . الذى علّم بالقلم»
۸ - توانا ساختن انسان بر خواندن و نوشتن و آموختن علوم به او، برخاسته از کرم والاى خداوند است. «و ربّک الأکرم . الذى علّم بالقلم»
۹ - علل و عوامل طبیعى، تجلّى گاه افعال خداوند و مجراى انجام یافتن آنها است. «علّم بالقلم»
۱۰ - نویسندگى هنرى مطلوب و مورد ترغیب از آغاز ظهور اسلام «الذى علّم بالقلم»
نزول این آیات در نخستین ساعات بعثت، گویاى برداشت یاد شده است.
۱۱ - نزول قرآن به صورت قابل نوشتن، وعده خداوند به پیامبر(ص) در لحظات آغازین بعثت «اقرأ ... الذى علّم بالقلم»
طرح امورى که مربوط به قلم است، به دنبال فرمان قرائت قرآن در نخستین لحظات آغاز وحى، بیانگر نکته یاد شده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۵ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۵ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ذکر تعالیم خداابزار تعلیماطلاع رسانی با قلماهتمام اسلام به کتابتذکر منشأ تعلممنشأ استعداد انسانمنشأ تلاوتمنشأ تلاوت قرآنمنشأ نعمت علممنشأ کتابتمنشأ کتابت قلمنقش قلماهمیت قدرت خداتشویق به کتابتوعده نزول قرآن به محمدزمینه تلاوت قرآنمعلم انسان هامنشأ علم انسانعوامل اطمینان محمدکرامت خدامجاری افعال خداتلاوت قرآن محمدکتابت قرآنتعالیم خدانقش خدانقش عوامل طبیعیوعده های خداویژگیهای قرآنعوامل انگیزشآثار ربوبیت خدانعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
- انسان، برخوردار از استعداد یادگیری به واسطه قلم+۱ آیه
- انسان، برخوردار از قدرت کتابت+۱ آیه
- قلم، دارای نقشی مهم در علم و معرفت انسان+۱ آیه
- تعلیم مجهولات از جانب خداوند به انسان، به وسیله قلم+۲ آیه
- تعلیم نویسندگی، موهبتی از جانب خداوند به انسان+۲ آیه
- خداوند، تعلیمدهنده اصلی علوم به بشر+۶ آیه
- مطلوبیّت کتابت و فراگیری ان+۲ آیه
- خدا، منشا شناخت انسانها+۶ آیه
- کافی نبودن دانش و توانایی بر خواندن و نوشتن، برای باز داشتن انسان از طغیان گری+۲ آیه
- قلم، وسیله ای کارامد در اموزش و تعلیم+۱ آیه
- تعلیم مجهولات از جانب خداوند به انسانها به وسیله قلم+۲ آیه
- توجّه به قلم و نویسندگی، مورد ترغیب، از اغاز افرینش انسان+۱ آیه
- توانا ساختن انسان بر خواندن و نوشتن به وسیله قلم برخاسته از کرم والای خداوند+۲ آیه
- توانا ساختن انسان بر خواندن و نوشتن به وسیله قلم جلوه ای از ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- تراوشات قلم نویسندگان و تاثیر ان در انتقال اطّلاعات به دیگران وابسته به خداوند+۲ آیه
- قلم ابزاری شناخته شده در صدر اسلام+۳ آیه
- قلم، نعمت الهی برای انسانها+۳ آیه
- قلم، ابزاری برای نوشتن+۲ آیه
- مُعلّم/ اسماوصفات+۶ آیه
- خداوند تعلیمدهنده نوشتن به انسان+۱ آیه
- توانایی انسان، در نوشتن و اموختن علوم نشات گرفته از کرامت پروردگار+۱ آیه
- توجّه به اموزگار بودن خداوند و وابستگی قرایت و کتابت به قدرت او، برانگیزاننده انسان به تلاوت کلام او+۱ آیه
- کافی نبودن خواندن و نوشتن، برای بازداشتن انسان از طغیانگری+۳ آیه
- قلم، وسیلهای کارامد، در اموزش و یاد دادن
- قلم، وسیله اموزش و یادگیری در نوشتن+۱ آیه
- تراوشات قلم نویسندگان و تاثیر ان در انتقال اطلاعات به دیگران، وابسته به خداوند
- نویسندگی، هنر مطلوب و مورد ترغیب، از اغاز ظهور اسلام