سوره علق(العلق)، آیه ۵ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷
معنی کلمات و عبارات
«مَا لَمْ یَعْلَمْ»: (نگا: نحل / ).
نزول
سال ۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - آموخته هاى انسان، هدیه خداوند و نعمت او است. «علّم الإنسن ما لم یعلم»
آیه شریفه، در مقام امتنان و برشمردن نعمت هایى است که جلوه هاى کرم خداوند است.
۲ - ظرف معلومات انسان، در اصل آفرینش او تهى است. «ما لم یعلم»
تعبیر «ما لم یعلم» (چیزى را که نمى دانست) شامل معلومات اکتسابى و غیر اکتسابى هر دو مى شود.
۳ - خروج انسان از نادانى، در گرو خواست خداوند و به دست او است. «علّم الإنسن ما لم یعلم»
۴ - رها ساختن انسان از جهل، جلوه کرم والاى خداوند است. «و ربّک الأکرم. الّذى ... علّم الإنسن ما لم یعلم»
۵ - ربوبیت خداوند بر انسان، جلوه گر در آگاهى بخشیدن به او است. «و ربّک الأکرم ... علّم الإنسن ما لم یعلم»
چه این آیه خبر براى «ربّک» باشد و چه «الأکرم» خبر آن بوده و این آیه بدل براى «علّم بالقلم» قرار داده شود، برداشت یاد شده، استفاده مى شود.
۶ - توجه به وابستگى تمام معلومات انسان به خداوند، مایه اطمینان پیامبر(ص) به امداد الهى در توانا ساختن او بر دریافت و قرائت قرآن «اقرأ ... علّم الإنسن ما لم یعلم»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۵ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۵ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
حقیقت علم انسانمنشأ نجات از جهلاطمینان به امدادهای خداآثار ذکر نیازمندی انساناطمینان محمدنشانه های کرامت خدامنشأ علم انساننعمت علمتلاوت قرآن محمدعوامل اطمینانتعالیم خدامشیت خداعطایای خداآثار ربوبیت خدانعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
- انسان، برخوردار از استعداد یادگیری به واسطه قلم+۱ آیه
- انسان، برخوردار از قدرت کتابت+۱ آیه
- جهالت انسان به حقایق بدون تعلیم الهی
- قلم، دارای نقشی مهم در علم و معرفت انسان+۱ آیه
- تعلیم مجهولات از جانب خداوند به انسان، به وسیله قلم+۲ آیه
- تعلیم معارف و علوم (فطری، نظری و مستند به وحی) به انسان، از سوی خداوند+۲ آیه
- جهل انسان به برخی حقایق، بدون تعلیم خداوند
- جهالت انسان به حقایق، بدون تعلیم الهی+۱ آیه
- اگاهی بخشیدن به انسانها، پرتوی از ربوبیّت خدا+۱ آیه
- خدا، منشا شناخت انسانها+۶ آیه
- کافی نبودن دانش و توانایی بر خواندن و نوشتن، برای باز داشتن انسان از طغیان گری+۲ آیه
- توجّه به افرینش انسان از خون لخته و وابستگی تمام دانشهای او به خداوند، مانع طغیان+۲ آیه
- قلم، وسیله ای کارامد در اموزش و تعلیم+۱ آیه
- تعلیم مجهولات از جانب خداوند به انسانها به وسیله قلم+۲ آیه
- تراوشات قلم نویسندگان و تاثیر ان در انتقال اطّلاعات به دیگران وابسته به خداوند+۲ آیه
- مُعلّم/ اسماوصفات+۵ آیه
- کافی نبودن خواندن و نوشتن، برای بازداشتن انسان از طغیانگری+۳ آیه
- قلم، وسیله اموزش و یادگیری در نوشتن+۱ آیه