مَا

قُلْ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصَارَ وَ الْأَفْئِدَةَ قَلِيلاً مَا تَشْكُرُونَ

بگو: «او کسی است که شما را آفرید و برای شما گوش و چشم و قلب قرار داد؛ امّا کمتر سپاسگزاری می‌کنید!»

ن وَ الْقَلَمِ وَ مَا يَسْطُرُونَ

ن، سوگند به قلم و آنچه مینویسند،

مَا أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ

که به نعمت پروردگارت تو مجنون نیستی،

مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ

شما را چه می‌شود؟! چگونه داوری می‌کنید؟!

وَ مَا هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ

در حالی که این (قرآن) جز مایه بیداری برای جهانیان نیست!

مَا الْحَاقَّةُ

چه روز واقع شدنی!

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ

و تو چه می‌دانی آن روز واقع شدنی چیست؟!

وَ لَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ

و نمی‌دانستم حساب من چیست!

مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيَهْ

مال و ثروتم هرگز مرا بی‌نیاز نکرد،

وَ مَا لاَ تُبْصِرُونَ

و آنچه نمی‌بینید،

وَ مَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلاً مَا تُؤْمِنُونَ

و گفته شاعری نیست، امّا کمتر ایمان می‌آورید!

وَ لاَ بِقَوْلِ كَاهِنٍ قَلِيلاً مَا تَذَكَّرُونَ

و نه گفته کاهنی، هر چند کمتر متذکّر می‌شوید!

إِلاَّ عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ

جز با همسران و کنیزان (که در حکم همسرند آمیزش ندارند)، چرا که در بهره‌گیری از اینها مورد سرزنش نخواهند بود!

عَلَى أَنْ نُبَدِّلَ خَيْراً مِنْهُمْ وَ مَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

که جای آنان را به کسانی بدهیم که از آنها بهترند؛ و ما هرگز مغلوب نخواهیم شد!

مَا لَكُمْ لاَ تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَاراً

چرا شما برای خدا عظمت قائل نیستید؟!

وَ أَنَّهُ تَعَالَى جَدُّ رَبِّنَا مَا اتَّخَذَ صَاحِبَةً وَ لاَ وَلَداً

و اینکه بلند است مقام باعظمت پروردگار ما، و او هرگز برای خود همسر و فرزندی انتخاب نکرده است!

حَتَّى إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ نَاصِراً وَ أَقَلُ عَدَداً

(این کار شکنی کفّار همچنان ادامه می‌یابد) تا آنچه را به آنها وعده داده شده ببینند؛ آنگاه می‌دانند چه کسی یاورش ضعیفتر و جمعیّتش کمتر است!

قُلْ إِنْ أَدْرِي أَ قَرِيبٌ مَا تُوعَدُونَ أَمْ يَجْعَلُ لَهُ رَبِّي أَمَداً

بگو: «من نمی‌دانم آنچه به شما وعده داده شده نزدیک است یا پروردگارم زمانی برای آن قرارمی‌دهد؟!

وَ اصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلاً

و در برابر آنچه (دشمنان) می‌گویند شکیبا باش و بطرزی شایسته از آنان دوری گزین!

إِنَ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ وَ طَائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَ اللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهَارَ عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضَى وَ آخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ آخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ وَ أَقِيمُوا الصَّلاَةَ وَ آتُوا الزَّكَاةَ وَ أَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً وَ مَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْراً وَ أَعْظَمَ أَجْراً وَ اسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

پروردگارت می‌داند که تو و گروهی از آنها که با تو هستند نزدیک دو سوم از شب یا نصف یا ثلث آن را به پا می‌خیزند؛ خداوند شب و روز را اندازه‌گیری می‌کند؛ او می‌داند که شما نمی‌توانید مقدار آن را (به دقّت) اندازه‌گیری کنید (برای عبادت کردن)، پس شما را بخشید؛ اکنون آنچه برای شما میسّر است قرآن بخوانید او می‌داند بزودی گروهی از شما بیمار می‌شوند، و گروهی دیگر برای به دست آوردن فضل الهی (و کسب روزی) به سفر می‌روند، و گروهی دیگر در راه خدا جهاد می‌کنند (و از تلاوت قرآن بازمی‌مانند)، پس به اندازه‌ای که برای شما ممکن است از آن تلاوت کنید و نماز را بر پا دارید و زکات بپردازید و به خدا «قرض الحسنه» دهید [= در راه او انفاق نمایید] و (بدانید) آنچه را از کارهای نیک برای خود از پیش می‌فرستید نزد خدا به بهترین وجه و بزرگترین پاداش خواهید یافت؛ و از خدا آمرزش بطلبید که خداوند آمرزنده و مهربان است!

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا سَقَرُ

و تو نمی‌دانی «سقر» چیست!

وَ مَا جَعَلْنَا أَصْحَابَ النَّارِ إِلاَّ مَلاَئِكَةً وَ مَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلاَّ فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَ يَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَاناً وَ لاَ يَرْتَابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ لِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْكَافِرُونَ مَا ذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهٰذَا مَثَلاً كَذٰلِكَ يُضِلُ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَ مَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلاَّ هُوَ وَ مَا هِيَ إِلاَّ ذِكْرَى لِلْبَشَرِ

مأموران دوزخ را فقط فرشتگان (عذاب) قرار دادیم، و تعداد آنها را جز برای آزمایش کافران معیّن نکردیم تا اهل کتاب [= یهود و نصاری‌] یقین پیدا کنند و بر ایمان مؤمنان بیفزاید، و اهل کتاب و مؤمنان (در حقّانیّت این کتاب آسمانی) تردید به خود راه ندهند، و بیماردلان و کافران بگویند: «خدا از این توصیف چه منظوری دارد؟!» (آری) این گونه خداوند هر کس را بخواهد گمراه می‌سازد و هر کس را بخواهد هدایت می‌کند! و لشکریان پروردگارت را جز او کسی نمی‌داند، و این جز هشدار و تذکّری برای انسانها نیست!

مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ

چه چیز شما را به دوزخ وارد ساخت؟!»

وَ مَا يَذْكُرُونَ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَ أَهْلُ الْمَغْفِرَةِ

و هیچ کس پند نمی‌گیرد مگر اینکه خدا بخواهد؛ او اهل تقوا و اهل آمرزش است!

وَ مَا تَشَاءُونَ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ إِنَ اللَّهَ كَانَ عَلِيماً حَكِيماً

و شما هیچ چیز را نمی‌خواهید مگر اینکه خدا بخواهد، خداوند دانا و حکیم بوده و هست!

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ

تو چه می‌دانی روز جدایی چیست!

انْطَلِقُوا إِلَى مَا كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

(در آن روز به آنها گفته می‌شود:) بی‌درنگ، به سوی همان چیزی که پیوسته آن را تکذیب می‌کردید بروید!

رَبِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا بَيْنَهُمَا الرَّحْمٰنِ لاَ يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَاباً

همان پروردگار آسمانها و زمین و آنچه در میان آن دو است، پروردگار رحمان! و (در آن روز) هیچ کس حق ندارد بی اجازه او سخنی بگوید (یا شفاعتی کند)!

إِنَّا أَنْذَرْنَاكُمْ عَذَاباً قَرِيباً يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَ يَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرَاباً

و ما شما را از عذاب نزدیکی بیم دادیم! این عذاب در روزی خواهد بود که انسان آنچه را از قبل با دستهای خود فرستاده می‌بیند، و کافر می‌گوید: «ای کاش خاک بودم (و گرفتار عذاب نمی‌شدم)!»

يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسَانُ مَا سَعَى

در آن روز انسان به یاد کوششهایش می‌افتد،

وَ مَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى

تو چه می‌دانی شاید او پاکی و تقوا پیشه کند،

وَ مَا عَلَيْكَ أَلاَّ يَزَّكَّى

در حالی که اگر او خود را پاک نسازد، چیزی بر تو نیست!

قُتِلَ الْإِنْسَانُ مَا أَكْفَرَهُ

مرگ بر این انسان، چقدر کافر و ناسپاس است!

كَلاَّ لَمَّا يَقْضِ مَا أَمَرَهُ

چنین نیست که او می‌پندارد؛ او هنوز آنچه را (خدا) فرمان داده، اطاعت نکرده است!

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أَحْضَرَتْ

(آری در آن هنگام) هر کس می‌داند چه چیزی را آماده کرده است!

وَ مَا صَاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ

و مصاحب شما [= پیامبر] دیوانه نیست!

وَ مَا هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ

و او نسبت به آنچه از طریق وحی دریافت داشته بخل ندارد!

وَ مَا هُوَ بِقَوْلِ شَيْطَانٍ رَجِيمٍ

این (قرآن) گفته شیطان رجیم نیست!

وَ مَا تَشَاءُونَ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ رَبُ الْعَالَمِينَ

و شما اراده نمی‌کنید مگر اینکه خداوند -پروردگار جهانیان- اراده کند و بخواهد!

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ

(در آن زمان) هر کس می‌داند آنچه را از پیش فرستاده و آنچه را برای بعد گذاشته است.

يَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ

ای انسان! چه چیز تو را در برابر پروردگار کریمت مغرور ساخته است؟!

فِي أَيِ صُورَةٍ مَا شَاءَ رَكَّبَكَ

و در هر صورتی که خواست تو را ترکیب نمود.

يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ

که می‌دانند شما چه می‌کنید!

وَ مَا هُمْ عَنْهَا بِغَائِبِينَ

و آنان هرگز از آن غایب و دور نیستند!

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الدِّينِ

تو چه می‌دانی روز جزا چیست؟!

ثُمَ مَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الدِّينِ

باز چه می‌دانی روز جزا چیست؟!

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا سِجِّينٌ

تو چه می‌دانی «سجّین» چیست؟

وَ مَا يُكَذِّبُ بِهِ إِلاَّ كُلُ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ

تنها کسی آن را انکار می‌کند که متجاوز و گنهکار است!

كَلاَّ بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

چنین نیست که آنها می‌پندارند، بلکه اعمالشان چون زنگاری بر دلهایشان نشسته است!

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا عِلِّيُّونَ

و تو چه می‌دانی «علیّین» چیست!