مَا

وَ مَا أُرْسِلُوا عَلَيْهِمْ حَافِظِينَ

در حالی که هرگز مأمور مراقبت و متکفّل آنان [= مؤمنان‌] نبودند!

هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

آیا (با این حال) کافران پاداش اعمال خود را گرفتند؟!

وَ أَلْقَتْ مَا فِيهَا وَ تَخَلَّتْ

و آنچه در درون دارد بیرون افکنده و خالی شود،

وَ اللَّيْلِ وَ مَا وَسَقَ

و سوگند به شب و آنچه را جمع‌آوری می‌کند،

وَ هُمْ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ

و آنچه را با مؤمنان انجام می‌دادند (با خونسردی و قساوت) تماشا می‌کردند!

وَ مَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلاَّ أَنْ يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ

آنها هیچ ایرادی بر مؤمنان نداشتند جز اینکه به خداوند عزیز و حمید ایمان آورده بودند؛

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ

و تو نمی‌دانی کوبنده شب چیست!

وَ مَا هُوَ بِالْهَزْلِ

و هرگز شوخی نیست!

إِلاَّ مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ مَا يَخْفَى

مگر آنچه را خدا بخواهد، که او آشکار و نهان را می‌داند!

فَأَمَّا الْإِنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلاَهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ

امّا انسان هنگامی که پروردگارش او را برای آزمایش، اکرام می‌کند و نعمت می‌بخشد (مغرور می‌شود و) می‌گوید: «پروردگارم مرا گرامی داشته است!»

وَ أَمَّا إِذَا مَا ابْتَلاَهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ

و امّا هنگامی که برای امتحان، روزیش را بر او تنگ می‌گیرد (مأیوس می‌شود و) می‌گوید: «پروردگارم مرا خوار کرده است!»

وَ وَالِدٍ وَ مَا وَلَدَ

و قسم به پدر و فرزندش [= ابراهیم خلیل و فرزندش اسماعیل ذبیح‌]،

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ

و تو نمی‌دانی آن گردنه چیست!

وَ السَّمَاءِ وَ مَا بَنَاهَا

و قسم به آسمان و کسی که آسمان را بنا کرده،

وَ الْأَرْضِ وَ مَا طَحَاهَا

و به زمین و کسی که آن را گسترانیده،

وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّاهَا

و قسم به جان آدمی و آن کس که آن را (آفریده و) منظّم ساخته،

وَ مَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثَى

و قسم به آن کس که جنس مذکّر و مؤنّث را آفرید،

وَ مَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّى

و در آن هنگام که (در جهنّم) سقوط می‌کند، اموالش به حال او سودی نخواهد داشت!

وَ مَا لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزَى

و هیچ کس را نزد او حق نعمتی نیست تا بخواهد (به این وسیله) او را جزا دهد،

مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَ مَا قَلَى

که خداوند هرگز تو را وانگذاشته و مورد خشم قرار نداده است!

عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ

و به انسان آنچه را نمی‌دانست یاد داد!

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ

و تو چه می‌دانی شب قدر چیست؟!

وَ مَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلاَّ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَةُ

اهل کتاب (نیز در دین خدا) اختلاف نکردند مگر بعد از آنکه دلیل روشن برای آنان آمد!

وَ مَا أُمِرُوا إِلاَّ لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَ يُقِيمُوا الصَّلاَةَ وَ يُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَ ذٰلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ

و به آنها دستوری داده نشده بود جز اینکه خدا را بپرستند در حالی که دین خود را برای او خالص کنند و از شرک به توحید بازگردند، نماز را برپا دارند و زکات را بپردازند؛ و این است آیین مستقیم و پایدار!

وَ قَالَ الْإِنْسَانُ مَا لَهَا

و انسان می‌گوید: «زمین را چه می‌شود (که این گونه می‌لرزد)؟!»

أَ فَلاَ يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ

آیا نمی‌داند در آن روز که تمام کسانی که در قبرها هستند برانگیخته می‌شوند،

وَ حُصِّلَ مَا فِي الصُّدُورِ

و آنچه در درون سینه‌هاست آشکار می‌گردد،

مَا الْقَارِعَةُ

و چه حادثه کوبنده‌ای!

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ

و تو چه می‌دانی که حادثه کوبنده چیست؟! (آن حادثه همان روز قیامت است!)

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ

و تو چه می‌دانی «هاویه» چیست؟!

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ

و تو چه می‌دانی «حُطمه» چیست؟!

لاَ أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ

آنچه را شما می‌پرستید من نمی‌پرستم!

وَ لاَ أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ

و نه شما آنچه را من می‌پرستم می‌پرستید،

وَ لاَ أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ

و نه من هرگز آنچه را شما پرستش کرده‌اید می‌پرستم،

وَ لاَ أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ

و نه شما آنچه را که من می‌پرستم پرستش می‌کنید؛

مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَ مَا كَسَبَ

هرگز مال و ثروتش و آنچه را به دست آورد به حالش سودی نبخشید!

مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ

از شرّ تمام آنچه آفریده است؛