آیه ۶ سوره بلد

سوره بلد(البلد)، آیه ۶ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۴

يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالاً لُبَداً

می‌گوید: «مال زیادی را (در کارهای خیر) نابود کرده‌ام!»

معنی کلمات و عبارات
«أَهْلَکْتُ»: نابود و تباه کردم. مراد خرج کردن و مصرف نمودن است. «لُبَداً»: انباشته و فراوان. «أَهْلَکْتُ مالاً لُّبَداً»: مرادِ چنین کافری و کافرانی، اظهار تفاخر به کثرت دارائی، و بذل و بخشش بی‌رویه به مردمان، و گشاده‌دستیها و ولخرجیهای فراوان است.
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۶ و ۷

«شیخ طوسى» گویند: این آیات درباره مردى از بنى‌جمح که مکنى به ابوالاسدین بود، نازل گردیده که مردى قوى و زورمند بوده است.

شأن و نزول آیات ۴ و ۵ را شیخ بزرگوار در این آیات ذکر نموده و ابوالاسدین همان ابوالاشدین است که در چاپ سنگى تفسیر تبیان بدون نقطه و تشدید به غلط چاپ گردیده است. چنان که در سوره طارق نیز نظیر آن ذکر شده است.

نکات آیه
۱ - به رخ کشیدن انفاق اموالى انبوه و مباهات به آن، ورد زبان قلدر مآبان گردنکش «یقول أهلکت مالاً لبدًا» «یقول» مضارعى است که استمرار را مى رساند. فاعل آن کسى است که در آیه قبل، به «فریفته قدرت خویش» توصیف شده است. «لبداً»; یعنى، انباشته (مفردات راغب). مفاد آیه شریفه این است که گوینده این سخن، اهل انفاق بوده است; ولى به دلیل تفاخر یا ریاکارى و یا اتلاف نامیدن انفاق، مورد مذمت قرار گرفته است و یا این که او به دروغ، ادعاى انفاق مى کند. آیه بعد نیز با این احتمال ها سازگار است. ۲ - افتخار به بذل و بخشش ها و خودنمایى در تأمین نیازمندى هاى مالى جامعه، مذموم و مورد نکوهش خداوند است. «یقول أهلکت مالاً لبدًا» در آیه شریفه مورد مصرف اموال مشخص نشده است; ولى به قرینه آیات بعد (فکّ رقبة أو إطعام ...) مى توان گفت: مراد هزینه کردن آن، در مصارف عمومى است. ۳ - مصرف ثروت براى رفع نیازمندى هاى مردم، در دیدگاه منکران معاد، خسارتى سنگین و جبران ناپذیر است. «أهلکت مالاً لبدًا» انتخاب تعبیر «أهلکت» و پرهیز از گفتن «أنفقت» و نظایر آن، بیانگر این است که گوینده، مال هاى مصرف شده را «هلاک شده» مى پندارد. این بینش ممکن است برخاسته از انکار پاداش انفاق، بر اثر انکار معاد باشد. ۴ - برخى از مردم، به دروغ خود را از انفاق گران معرفى کرده و مدعى بذل و بخشش هاى انبوه اند. «یقول أهلکت مالاً لبدًا» آیه بعد - که گوینده «أهلکت مالاً لبداً» را غافل از آگاهى خداوند خوانده است - مى تواند نشانگر نادرست بودن ادعاى انفاق گرى او باشد.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۵ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله «یقول أهلکت مالاً لبداً» قال: هو عمروبن عبدود حین عرض علیه على بن أبى طالب(ع) الإسلام یوم الخندق و قال: فأین ما أنفقت فیکم مالاً لبداً و کان أنفق مالاً فى الصدّ عن سبیل اللّه فقتله على(ع); [منبع: تفسیرقمى، ج ۲، ص ۴۲۲; نورالثقلین، ج ۵، ص ۵۸۰- ، ح ۱۰.] امام باقر(ع) درباره سخن خداوند«یقول أهلکت مالاً لبداً» روایت شده که فرمود: گوینده این سخن عمرو بن عبدود بود، آن زمان که حضرت على بن ابى طالب(ع) در روز [غزوه ]خندق، اسلام را بر او عرضه کرد; وى گفت: کجا رفت آن اموال زیادى که در مورد شما خرج کردم؟ و او اموال [زیادى] را در راه جلوگیرى از راه خدا صرف کرده بود پس حضرت على(ع) او را کشت».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۷)
  • ازاد کردن برده در راه خدا با انفاق مال و تحمّل مشقّت در راه ان، امری مهمّ و بسان عبور از گردنهای دشوار+۳ آیه
  • سؤال عتاب امیز خدا از انسانهای مغرور، در مورد غفلت از قدرت و اگاهی خدا+۳ آیه
  • پرسش نکوهش امیز خدا، درباره انسانهای مغرور+۳ آیه
  • غرور و خودپسندی، مایه غفلت از خدا+۸ آیه
  • برخورداری از امکانات زندگی و رفاهی، مایه غرور و سرمستی+۴ آیه
  • انسان، موجودی خودپسند و مغرور+۵ آیه
  • غرور عمروبن عبدود، به اموال خود
  • توجّه به معاد و قیامت، مانع غرور و خودپسندی+۱ آیه
  • توجّه به نظارت خدا، بازدارنده انسان از غرور+۱ آیه
  • توجّه به نعمتهای الهی، مانع خودپسندی و غرور+۲ آیه
  • غرور و خودپسندی، خصلتی ناپسند و مورد نکوهش+۲ آیه
  • سیر کردن مسکینان خاک نشین، وظیفه ای سنگین، پر ارزش و نیازمند همّتی والا+۲ آیه
  • برخورداری از قدرت، زمینه انکار قدرت برتر از خود+۱ آیه
  • غفلت از خداوند و عطایای او، عامل توهّم قدرت مطلق، برای خویشتن+۶ آیه
  • مال و دارایی، عامل توهّم قدرت برتر در برابر غیر خود+۲ آیه
  • تفاخر به مال و مباهات به انفاق ان، مورد مذمت خداوند+۱ آیه
  • نکوهیده بودن بیاعتنایی ثروتمندان به یتیمان+۱ آیه
واژه‌ها