آیه ۲ سوره جمعه

سوره جمعه(الجمعة)، آیه ۲ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۵۳

هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا مِن قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ

و کسی است که در میان جمعیت درس نخوانده رسولی از خودشان برانگیخت که آیاتش را بر آنها می‌خواند و آنها را تزکیه می‌کند و به آنان کتاب (قرآن) و حکمت می‌آموزد هر چند پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند!

معنی کلمات و عبارات
«بَعَثَ»: برانگیخته است. مبعوث کرده است. «الأُمِّیِّینَ»: افراد درس‌نخوان. بیسواد (نگا: بقره / ، آل‌عمران / و ، اعراف / و . «یُزَکِّیهِمْ»: (نگا: بقره / و . «رَسُولاً مِّنْهُمْ ... ضَلالٍ مُبینٍ»: (نگا: آل‌عمران / . «وَ إِن کَانُوا»: حرف واو حالیه، و واژه (إِنْ) از حروف مشبهةٌ بالفعل است و مخفف از مثقله است (نگا: اعراب القرآن، محیی‌الدین درویش).
نزول
نکات آیه
۱ - حضرت محمد(ص)، رسول خدا و مبعوث شده از جانب او «هو الذى بعث فى الأُمّیّن رسولاً منهم» ۲ - مردم عصر پیامبر(ص)، بى بهره از سواد خواندن و نوشتن «هو الذى بعث فى الأُمّیّن رسولاً منهم» «اُمّى» (مفرد «اُمّیین»); یعنى، بى سواد، کسى که خواندن و نوشتن نمى داند. ۳ - حضرت محمد(ص)، مردى از تبار عرب بود و همانند ایشان سواد خواندن و نوشتن نداشت. «بعث فى الأُمّیّن رسولاً منهم» ۴ - تجلى عزّت و حکمت خداوند در بعثت پیامبر(ص) «العزیز الحکیم . هو الذى بعث فى الأُمّیّن رسولاً منهم» ۵ - برانگیخته شدن رسول اکرم(ص) از میان غیر اهل کتاب، براى هدایت خلق از سوى خداوند، جلوه اى از عزّت و حکمت خداوند «العزیز الحکیم . هو الذى بعث فى الأُمّیّن رسولاً منهم» کلمه «اُمّیین» در قرآن، در مقابل اهل کتاب نیز به کار رفته است. برداشت بالا بر پایه این احتمال است. ۶ - تلاوت آیات الهى، تزکیه نفوس و تعلیم کتاب و حکمت، اصول و محورهاى برنامه رسالت پیامبر(ص) در هدایت خلق «یتلوا علیهم ءایته و یزکّیهم و یعلّمهم الکتب و الحکمة» ۷ - خداشناسى، زمینه لازم براى تزکیه و تعلیم کتاب و حکمت «یتلوا علیهم ءایته و یزکّیهم و یعلّمهم الکتب و الحکمة» تقدم ذکرى «یتلوا علیهم آیاته» بر «یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمة» احتمالاً اشاره به مطلبى دارد که در این برداشت آمده است. ۸ - طهارت و پاکى نفس، زمینه لازم براى فراگیرى معارف و احکام دین «و یزکّیهم و یعلّمهم الکتب و الحکمة» تقدم ذکرى «یزکّیهم» بر «یعلّمهم»، مى تواند اشاره به مطلب بالا داشته باشد. ۹ - مردم جزیرة العرب پیش از بعثت پیامبراکرم(ص)، در گمراهى آشکارى به سر مى بردند. «و إن کانوا من قبل لفى ضلل مبین» «إن» در «و إن کانوا» مخفف از مثقله است; یعنى، «و إنّهم کانوا من قبل لفى ضلال مبین» ۱۰ - هدف بعثت پیامبر(ص)، هدایت مردم و بیرون آوردن آنان از گمراهى ها است. «یتلوا علیهم ... و إن کانوا من قبل لفى ضلل مبین»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۱ - «عن أبى عبداللّه(ع) فى قوله «هو الذى بعث فى الاُمّیین رسولاً منهم» قال: کانوا یکتبون و لکن لم یکن معهم کتاب من عند اللّه و لابعث إلیهم رسولاً فنسبهم اللّه إلى الاُمّیین; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۳۶۶; نورالثقلین، ج ۵، ص ۳۲۲، ح ۱۵.] از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند، «هو الذى بعث فى الاُمّیین رسولاً منهم» روایت شده که آنان (اُمّیین) مى توانستند بنویسند لکن کتابى از جانب خداوند براى آنان نبود و پیامبرى به سوى آنان مبعوث نشده بود و از این جهت خداوند آنان را به «اُمّیین» نسبت داده است».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴۰)
  • تلاوت ایات الهی، زمینه تعلیم و تزکیه مردم+۳ آیه
  • تلاوت ایات الهی، سبب تعلیم و تزکیه مردم+۳ آیه
  • تلاوت ایات قران برای درس نخواندگان (اهل مکه) از سوی محمّد(صلی الله علیه واله)
  • تلاوت ایات قران، زمینه تزکیه و تعلیم انسان+۳ آیه
  • نقش پیامبر(صلی الله علیه واله) در پاکسازی نفوس انسانها از رذایل و تربیت و رشد فضایل در انان+۳ آیه
  • تعلیم کتاب و حکمت به مردم امّی و تلاوت کتاب اسمانی بر انان، از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)، به رغم امّی بودنش
  • تلاوت ایات قران بر امّیّین عرب، از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • مردم جزیرهالعرب دوران بعثت، ناتوان از خواندن و نوشتن و مردمانی امّی
  • مردم مکّه، مردمی امّی در دوران بعثت
  • گمراهی اشکار امّیّین عرب پیش از بعثت حضرت محمّد(صلی الله علیه واله)
  • بعثت پیامبری (محمّد(صلی الله علیه واله)) از خود امّیّین برای انان، از سوی خداوند
  • تبلیغ پیامبر(صلی الله علیه واله) با تلاوت ایات الهی+۴ آیه
  • جهانشمولی تبلیغ و رسالت حضرت محمد(صلی الله علیه واله)تا نهایت تاریخ+۳ آیه
  • تربیت به همراه تبلیغ معارف قران و حکمت به مردم، از اهداف بعثت محمّد(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • تربیت و پرورش نفوس، از اهداف بعثت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • استفاده از حکمت، از روشهای تربیتی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • استفاده از حکمت، از روشهای تربیتی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • ارسال انبیا از جانب خداوند، برای تربیت انسانها+۳ آیه
  • زدودن الودگیها و ناپاکیها از جامعه، دارای جایگاهی رفیع و ارزشمند+۲ آیه
  • مقدّم و مهمتر بودن تزکیه و تطهیر نفس، نسبت به تعلیم+۲ آیه
  • تزکیه و تطهیر نفوس، از اهداف بعثت پیامبراسلام(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)، زمینه تزکیه انسانها+۲ آیه
  • تلاوت ایات خدا، مایه تزکیه مردم+۳ آیه
  • تعلیم کتاب و حکمت، مرحلهای از هدایت انسانها+۳ آیه
  • تعلیم حقایق و معارف قران و اموزش حکمت به مردم، از اهداف رسالت محمّد(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • تعلیم حقایق و معارف قران و اموزش حکمت به مردم، از اهداف رسالت محمّد(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • طهارت و پاکی نفس، زمینه فراگیری دانش کتاب الهی و حکمت+۲ آیه
  • تلاوت ایات قران برای انسانها، زمینه رشد و تزکیه انان+۳ آیه
  • نقش تلاوت ایات قران در تعلیم معارف الهی به مردم+۳ آیه
  • تلاوت ایات قران، راهی برای هدایت انسانها+۴ آیه
  • تلاوت ایات قران برای امّیین و مردم عرب از سوی محمّد(صلی الله علیه واله)
  • تلاوت ایات قران برای امّیین و مردم عرب از سوی محمّد(صلی الله علیه واله)
  • گمراهی اشکار مردم، در عصر جاهلیّت+۱ آیه
  • پاکسازی روح و جان مردم از افکار و اخلاق دوران جاهلیّت، از رسالتهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • جهل مردم عصر جاهلیّت به حکمتهای الهی، پیش از بعثت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • جهل مردم عصر جاهلی به کتاب و معارف اسمانی، پیش از بعثت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • بیبهره بودن از کتاب و معارف الهی، ملاک جهل+۱ آیه
  • سنّت نبوی(صلی الله علیه واله)، از منابع احکام+۴ آیه
  • پیامبران الهی، وظیفه دار تربیت همه انسانها+۳ آیه
  • مطلوبیّت تزکیه و خودسازی (دوری از صفات زشت و اراسته شدن به صفات نیک)+۳ آیه
  • تعلیم و اموزش دادن دیگران، مطلوب و ارزشمند+۳ آیه
  • تعلیم حکمت، مطلوب و پسندیده+۳ آیه
  • وجوب تلاوت و قرایت قران، برای مردم، از جانب پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • فراگیری حکمت، زمینه ای برای هدایت و رهایی از ضلالت و گمراهی+۲ آیه
  • فراگیری حکمت از سوی مردم عصر بعثت، سبب هدایت و رهایی انان از گمراهی+۱ آیه
  • برخورداری پیامبر(صلی الله علیه واله)، از حکمت الهی+۵ آیه
  • طهارت و پاکی نفس، زمینه فراگیری حکمت الهی+۲ آیه
  • تلاوت ایات الهی، بستری برای رسیدن به حکمت و معارف الهی+۳ آیه
  • فراگیری کتاب اسمانی، راه بهره مندی از حکمت الهی+۵ آیه
  • تعالیم پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، بر اساس حکمت و به دور از سستی و بطلان+۴ آیه
  • تعلیم حکمت به مردم، از مسیولیّتهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • قران، کتاب اسمانی و حاوی حکمتهای الهی+۵ آیه
  • محرومیّت مردم عصر جاهلیّت، از تعالیم حکمت امیز، تا پیش از بعثت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • محرومیّت از حکمت، سبب ضلالت و گمراهی+۱ آیه
  • غوطهور بودن مردم عصر جاهلیّت در گمراهی، به علّت محرومیّتشان از حکمتهای الهی+۱ آیه
  • خبر غیبی خداوند، درباره روی اوردن ایرانیان به اسلام+۱ آیه
  • خبر غیبی خدا، درباره روی اوردن غیر عربها به اسلام+۱ آیه
  • حاکمیّت مطلق خدا، مقتضی فرستادن پیامبران برای هدایت مردم+۱ آیه
  • تعالیم قران، جلوه فضل خدا+۲ آیه
  • بهره مندی از حکمت، در پرتو فضل خدا+۲ آیه
  • رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، نمود فضل الهی+۳ آیه
  • علوم و معارف ویژه الهی، نمود فضل خدا+۱ آیه
  • نزول قران، نمود فضل الهی+۲ آیه
  • بهره مندی محمّد(صلی الله علیه واله)، از فضل گسترده خدا+۳ آیه
  • فضل خداوند، منشا اعطای مقام رسالت به انبیا+۲ آیه
  • پیروی از سنّت پیامبر(صلی الله علیه واله)، موجب نجات از گمراهی+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به تعلیم سنّت (احکام و معارف دینی) خویش، به مردم+۳ آیه
  • گمراهی اشکار امّیّین عرب، پیش از بعثت محمّد(صلی الله علیه واله)
  • مردم جزیره العرب پیش از اسلام، انسانهایی مشرک و گمراه+۱ آیه
  • نجات انسانها از گمراهی و هدایت انان، فلسفه بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • تعالیم و اموزه های دینی فرستادگان الهی، موجب نجات انسانها از گمراهی+۱ آیه
  • شمول رسالت محمّد(صلی الله علیه واله) نسبت به عجمها+۱ آیه
  • بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله) از میان امّیّین عرب، برای هدایت انان
  • بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله) از میان امّیّین عرب، جلوه ای از عزّت و حکمت خداوند
  • تلاوت ایات قران بر امّیّین عرب، از جانب پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • گمراهی اشکار امّیّین عرب، پیش از بعثت حضرت محمّد(صلی الله علیه واله)
  • برانگیختن رسولی از میان امّیّین عرب، برای تزکیه و تعلیم کتاب و حکمت به انان
  • پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، مردی از نژاد عرب+۱ آیه
  • بعثت پیامبران، پرتوی از عزّت خداوندی+۲ آیه
  • هدایت، جلوه عزّت خدا+۱ آیه
  • بهره مندی از حکمت، در پرتو فضل خدا+۲ آیه
  • رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، نمود فضل الهی+۳ آیه
  • علوم و معارف ویژه الهی، نمود فضل خدا+۱ آیه
  • تعالیم قران، جلوه فضل خدا+۱ آیه
  • نزول قران، نمود فضل الهی+۲ آیه
  • بهره مندی محمّد(صلی الله علیه واله)، از فضل گسترده خدا+۳ آیه
  • حکمت از اسما و صفات قران+۵ آیه
  • کتاب، از نام های قران+۴ آیه
  • تبلیغ معارف قران به مردم، از اهداف بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • تعلیم حقایق و معارف قران، از اهداف رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • کتاب و فراگیری ان، زمینه ساز طهارت و پاکی نفس+۲ آیه
  • تعلیم کتاب، حکمت و تلاوت ایات بر مردم از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله، به رغم امّی بودن ان حضرت
  • گزینش محمّد صلی الله علیه و اله به مقام پیامبری، انتخابی از جنس افراد بشر و مردم عصر خویش+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله برانگیخته الهی از میان مردم و از جنس انان+۲ آیه
  • ایات الهی، وسیلهای برای تبلیغ مردم از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
  • تبلیغ محمّد صلی الله علیه و اله، فراگیر و جهان شمول+۳ آیه
  • تعلیم حکمت، حقایق و معارف قران به مردم، از اهداف رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • تعلیم کتاب و حکمت به مردم، از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله، به رغم امّی بودن، نعمتی شایسته یاداوری
  • تلاوت ایات قران، برای مردم عرب، به وسیله محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • وعده خداوند به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، جهت اعطای حافظهای نیرومند و فراموش نکردن وحی+۵ آیه
  • امّی بودن (درس نخواندن و خط ننوشتن) پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، نشانه حقّانیّت ان حضرت
  • پیامبر صلی الله علیه و اله فاقد پیشینه خواندن (نوشته) قبل از+۱ آیه
  • رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۸ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله رسولی از جنس مردم+۳ آیه
  • رسالت و نبوّت پیامبر صلی الله علیه و اله، جاودانه و همیشگی+۲ آیه
  • رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله، عمومی و جهانی+۴ آیه
  • تزکیه و خودسازی مردم، از اهداف رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • اموزش حکمتهای الهی به مردم، از اهداف رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • تعلیم اموزههای کتاب اسمانی، از فلسفههای رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • تلاوت ایات خداوند (قران) بر مؤمنان، از اهداف رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله، برخاسته از فضل خداوند+۱ آیه
  • رسالت حضرت محمّد صلی الله علیه و اله، نشیت گرفته از مشیّت خداوند+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله گفتگوکننده به زبان عربی+۱ آیه
  • محلّ سکونت پیامبر صلی الله علیه و اله (مکّه) دارای اولویّت، نسبت به سایر نقاط، برای اجرای رسالت و انذار و تبلیغ ان حضرت
  • پیروی از سنّت پیامبر صلی الله علیه و اله، موجب نجات از گمراهی+۱ آیه
  • مکّه شهر و محلّ بعثت محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله مردی از نژاد عرب+۱ آیه
  • برانگیخته شدن محمد صلی الله علیه و اله از میان اهل مکّه به پیامبری
  • رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله، برای همه زمانها و همه نسلها+۱ آیه
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، مردی از نژاد عرب+۲ آیه
  • حضرت محمّد صلی الله علیه و اله از تبار عرب و همانند ایشان، در نداشتن سواد خواندن و نوشتن+۱ آیه
  • پاکسازی مردم از الودگیها (شرک و ...)، از وظایف و اهداف رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • تعلیم حقایق و معارف قران به مردم، از وظایف و اهداف رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • تلاوت قران، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله و رسالت او+۶ آیه
  • گزارشهای غیبی از گذشته و اینده، جلوهای از اعجاز قران+۱ آیه
  • تلاوت ایات الهی بر مردمان مکّه، به وسیله محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • مکه، شهر پیامبر صلی الله علیه و اله و محل سکونت ان حضرت
  • برانگیخته شدن محمّد صلی الله علیه و اله از میان اهل مکه به رسالت و پیامبری
  • محمّد صلی الله علیه و اله، پیامبری برگزیده از نژاد عرب+۲ آیه
  • طهارت و پاکی نفس، زمینه ساز فراگیری معارف و احکام دین+۱ آیه
  • تزکیه نفوس، از جمله اهداف رسالت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • پاک نگه داشتن نفس، زمینه فراگیری معارف دینی+۱ آیه
  • تلاوت ایات خدا به وسیله رسولاکرم صلی الله علیه و اله بر مردم، موجب تزکیه نفوس انان+۳ آیه
  • مردم جزیره العرب در دوران بعثت، ناتوان از خواندن و نوشتن
  • درس نخواندن و خط ننوشتن، یکی از ویژگیهای پیامبر صلی الله علیه و اله
  • تربیت انسانها، از وظایف و واجبات پیامبران الهی+۲ آیه
  • تلاوت قران، ابزار و وسیلهای برای هدایت+۳ آیه
  • تعلیم کتاب و حکمت (احکام و معارف) زمینهای برای هدایت انسانها+۲ آیه
  • تزکیه و دوری از پلیدی و طغیان، زمینهساز هدایت+۲ آیه
  • تعلیم کتاب و حکمت، روشی برای هدایت انسانها+۲ آیه
واژه‌ها