آیه ۳۴ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۳۴ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۶

وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنسَكًا لِّيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ فَلَهُ أَسْلِمُوا وَبَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ

And for every nation have We appointed a ritual, that they may mention the name of Allah over the beast of cattle that He hath given them for food; and your god is One God, therefor surrender unto Him. And give good tidings (O Muhammad) to the humble,

معنی کلمات و عبارات
«مَنسَکاً»: عبادت. در اینجا به قرینه (لِیَذْکُرُوا اسْمَ اللهِ ...) مراد قربانی، یعنی ذبح حیوان برای فقراء است. «أَسْلِمُوا»: مخلص شوید. منقاد و مطیع شوید. «الْمُخْبِتِینَ»: افراد متواضع و مُقِرّ به بندگی و مطمئنّ از ایمان خود (نگا: هود / ، حجّ / ). ایمانداران خاضع و خاکی.
نزول

سال ۱۵ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۳۴ و ۳۵

محمد بن العباس بعد از دو واسطه از عیسى بن داود او از امام کاظم علیه‌السلام نقل نماید و گوید: از امام درباره این قسمت از آیه ۳۴ «وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتِینَ» و آیه ۳۵ سؤال کردم، فرمود: درباره ما اهل البیت علیهم‌السلام بخصوص نازل شده است.

البرهان فی تفسیرالقرآن.

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۰ رویداد)
نکات آیه
۱ - تکلیف قربانى، از احکام مشترک تمامى ادیان آسمانى «و لکلّ أُمّة جعلنا منسکًا» «مَنسک» مشتق از مصدر «نُسک» است. «نُسک»; یعنى، اظهار کردن طاعت و انقیاد خود به خدا، به وسیله قربانى کردن دام. بنابراین «منسک» در آیه یاد شده، مى تواند مصدر میمى باشد; یعنى، ما براى هر امتى از امت هاى پیشین، عبادتى قرار دادیم که با قربانى کردن دام هاى خود به ما تقرب جویند. هم چنین مى تواند اسم مکان باشد; یعنى، براى هر امتى محلى براى قربانى کردن قرار دادیم و نیز مى تواند اسم زمان باشد; یعنى، براى هر امتى، زمانى براى انجام مراسم قربانى مشخص ساختیم برداشت فوق، بر پایه احتمال اول است. ۲ - هر یک از امت هاى پیشین، داراى قربانگاهى تعیین شده از سوى خداوند «و لکلّ أُمّة جعلنا منسکًا» ۳ - مراسم قربانى، داراى زمان مشخص در هریک از ادیان آسمانى پیشین «و لکلّ أُمّة جعلنا منسکًا» ۴ - لزوم به زبان آوردن نام خدا، به هنگام ذبح یا نحر قربانى «لیذکروا اسم اللّه على ما رزقهم من بهیمة الأنعم» ۵ - ذکر نام خدا به هنگام ذبح یا نحر حیوان، فلسفه تشریع قربانى براى امت ها «و لکلّ أُمّة جعلنا منسکًا لیذکروا اسم اللّه ... الأنعم» ۶ - جواز قربانى کردن به هر یک از شتر، گاو و گوسفند «على ما رزقهم من بهیمة الأنعم» «أنعام» (جمع «نعم») در اصل به معناى شتران است. لکن گاهى براى مجموع شتر، گاو و گوسفند به کار مى رود. به اعتقاد همه مفسران، مقصود از «أنعام» در این جا، معناى دوم (مجموع شتر، گاو و گوسفند) است . گفتنى است که «بهیمة» به معناى چهارپا و اضافه آن به «أنعام» بیانیه است; یعنى، چهارپایى که عبارت است از شتر، گاو و گوسفند. ۷ - جواز ذکر هریک از نام هاى خداوند (اللّه، رحمان و ...) به هنگام ذبح و یا نحر قربانى «لیذکروا اسم اللّه على ما رزقهم من بهیمة الأنعم» اضافه «اسم» به «اللّه»، مى تواند اضافه بیانیه باشد. در این صورت «اسم اللّه»;یعنى، اسمى که عبارت از «اللّه» است. هم چنین مى تواند اضافیه لامیه باشد. بنابراین «اسم اللّه»; یعنى، هر اسمى که براى خدا هست. برپایه احتمال، اول ذکر هر نامى به جز «اللّه» در ذبح قربانى کافى نیست. برداشت فوق، برپایه احتمال دوم است. ۸ - شتر، گاو و گوسفند، روزى انسان ها و عطاى خداوند به آنان «على ما رزقهم من بهیمة الأنعم» ۹ - مراسم قربانى، عبادت خدا و سپاس گزارى در برابر نعمت هاى او است. «جعلنا منسکًا ... على ما رزقهم من بهیمة الأنعم» ۱۰ - توجه به منبع یگانه تشریع، مقتضى پذیرش معبودیت خدا و نفى پرستش گرى غیر او «و لکلّ أُمّة جعلنا منسکًا ... فإلهکم إله وحد» «فاء» در «فإلهکم» تفریعیه بوده و بیانگر این نکته است که هر کس پیرامون مراسم قربانى، اندیشه کند و ببیند که همه امت هاى پیشین داراى یک رویه مشترک در آن بودند (همه موظف بودند که قربانى را با نام خدا و به منظور تقرب به او ذبح کنند) پى خواهد برد که سرچشمه تشریع قربانى، تنها خداوند است و اگر خدایان دیگرى وجود مى داشتند، قهراً این مراسم به صورت هاى دیگرى نیز تشریع مى شد. ۱۱ - خدا، تنها معبود شایسته پرستش «فإلهکم إله وحد» ۱۲ - الوهیت یگانه خدا، مقتضى تسلیم محض بودن در برابر او و روى بر تافتن از غیر او «فإلهکم إله وحد فله أسلموا» «له» متعلق به «أسلموا» بوده و تقدیم آن مفید حصر است; یعنى، فقط تسلیم خدا بشوید و از طاعت غیر او روى برتابید. تفریع «له أسلموا» بر جمله «إلهکم إله واحد» با حرف «فا»، این معنا را مى رساند که: با توجه به این که معبود همه شما، تنها خداى یگانه است، ضرورت دارد که تنها از او فرمان ببرید و از تسلیم شدن به غیر او، بپرهیزید. ۱۳ - ایمان راسخ به یگانگى خدا، آرام بخش دل و جان آدمى است. «فإلهکم إله وحد... و بشّر المخبتین» «إخبات» (مصدر «مخبتین») مشتق از «خبت» است. «خَبت» نیز به زمین وسیع و هموارى گفته مى شود که خالى از فراز و نشیب است. بنابراین «مخبت» به کسى گفته مى شود که داراى دلى آرام و مطمئن و به دور از اضطراب و تشویش است. و مقصود از «مخبتین» در این جا، مؤمنانى اند که به یگانگى خدا اطمینان داشته و از هرگونه پندارهاى شرک آمیز، مبرا هستند. ۱۴ - مؤمنان راستین و مبرا از پندارهاى شرک آمیز، داراى آینده اى سعادتمند و سرشار از خوشبختى و شادکامى «و بشّر المخبتین» ۱۵ - پرستش خداى یگانه و اطاعت بى چون و چرا از دستورات او، از نشانه هاى ایمان راستین و مبرا بودن از پندارهاى شرک آمیز «فإلهکم إله وحد فله أسلموا و بشّر المخبتین» ۱۶ - انجام اعمال و مناسک حج با حفظ همه حدود و مقررات آن، از نشانه هاى ایمان راستین «و لکلّ أُمّة جعلنا منسکًا... فإلهکم إله وحد فله أسلموا و بشّر المخبتین»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱۷)
  • اقامه نماز، از نشانههای اخبات در برابر خداوند+۱ آیه
  • انفاق مال و دستگیری از نیازمندان، از اثار اخبات در برابر خداوند+۱ آیه
  • ترس و خشیت شدید از خداوند هنگام یاد خدا، از نشانههای اخبات+۱ آیه
  • صبر بر مشکلات و مصیبتها، از نشانههای اخبات در برابر خداوند+۱ آیه
  • اقامه نماز از اوصاف دیگر مخبتان در برابر خداوند+۱ آیه
  • انجام اعمال و مناسک حج با حفظ حدود و مقرّرات ان، از نشانههای مخبتان
  • مخبتان از انفاقکنندگان در راه خدا+۱ آیه
  • پذیرش توحید و نفی هرگونه شرک، از اوصاف مخبتان
  • ترس و خشیت شدید از خداوند، از نشانههای مخبتان+۱ آیه
  • مخبتان، انسانهایی تسلیم در برابر خداوند
  • ذکر خداوند هنگام ذبح حیوان، از سوی مخبتان
  • مخبتان، انسانهایی شکیبا در برابر مشکلات و ناملایمات+۱ آیه
  • بشارت خداوند به تسلیم شدگان محض در برابر اوامر خداوند
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظف به بشارت دادن به مخبتین
  • جواز ذکر هر یک از نامهای خدا به هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • لزوم ذکر نام خدا هنگام ذبح یا نحر قربانی+۱ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا هنگام نحر کردن شتران قربانی+۲ آیه
  • لزوم اطاعت از خدا و فرمانهای او
  • خداوند، اله حقیقی و یگانه+۳ آیه
  • وجود ایین قربانی میان امّتها جهت تقرّب به خدا+۱ آیه
  • خداوند، تعیین کننده عبادت خاص برای هر یک از امّتها+۱ آیه
  • خداوند، تعیینکننده اماکنی مخصوص برای عبادت هر یک از امّتها+۱ آیه
  • لزوم یاداوری نام خدا هنگام ذبح و نحر انعام+۱ آیه
  • ذبح و نحر انعام به صورت قربانی، امری رایج میان همه امّتها
  • لزوم قربانی کردن انعام با ذکر خدا در ایّام حج+۱ آیه
  • وجود منافع و فواید متعدّد در انعام برای انسان
  • انعام از روزیهای الهی برای استفاده انسانها+۱ آیه
  • وصول به مقام مخبتین از اثار انفاق مال+۱ آیه
  • بشارت الهی به فروتنان انفاقگر+۱ آیه
  • انفاق از روزیهای خدادادی از اوصاف متواضعان (مخبتین)+۱ آیه
  • متواضعان، انفاق کننده بخشی از داراییهای خود+۱ آیه
  • متواضعانِ خاشع، شایسته دریافت بشارت خداوند
  • بشارتدهی، از وظایف تبلیغی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • خشوع در برابر خداوند، عامل بشارت الهی
  • الوهیّت یگانه خداوند فلسفه دعوت به تسلیم همگان در برابر او
  • اعتقاد به توحید، زمینه تسلیم در برابر خداوند
  • الوهیّت یگانه خدا، مقتضی تسلیم بودن در برابر او و روی برتافتن از غیر او+۱ آیه
  • انحصار الوهیّت و معبود به حق، در ذات خدای یگانه+۳ آیه
  • لزوم اخبات و فروتنی قلبی در مقابل خدا+۲ آیه
  • جواز و کفایت ذکر هر یک از نامهای خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۵ آیه
  • وجوب اطاعت از فرمانهای خدا
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به بشارت مخبتان و متواضعان
  • وجوب به زبان اوردن نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • جواز ذکر هر یک از نامهای خداوند (اللّه، رحمان و...)، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا هنگام ذبح و نحر حیوانات برای استفاده از انها+۹ آیه
  • جواز ذکر هر یک از نامهای خدا، هنگام ذبح یا نحر+۳ آیه
  • حلیت گوشت ذبح شده با ذکر نام خدا+۴ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام ذبح و نحر حیوانات، برای استفاده از انها+۹ آیه
  • جواز ذکر هر یک از نام های خدا به هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • مشروعیّت قربانی، در امّتهای گذشته+۱ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر شتران قربانی+۲ آیه
  • جواز ذکر هر یک از نامهای خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • خوردن گوشت انعام، مباح برای انسان+۲ آیه
  • خوف شدید از خدا هنگام یاد او، از نشانه های متواضعان+۱ آیه
  • خوف شدید از خدا هنگام یاد او، از اوصاف مخبتین+۱ آیه
  • مخبتین خایف، مورد بشارت خدا+۱ آیه
  • لزوم یاداوری نام خدا هنگام ذبح و نحر انعام+۱ آیه
  • ذبح و نحر انعام به صورت قربانی امری رایج میان همه امّتها
  • لزوم ذبح و قربانی کردن انعام با ذکر خدا در ایّام حج+۱ آیه
  • رواج ذکر تسمیه هنگام ذبح و نحر انعام در سایر ادیان
  • خوف دلهای متواضعان، هنگام ذکر خدا+۱ آیه
  • لزوم ذکر نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۲ آیه
  • ذکر نام خدا در وقت قربانی، سنّت مشترک بین همه امّتها
  • لزوم ذکر و یاد خدا، هنگام ذبح حیوانهای روزی داده شده الهی+۱ آیه
  • انعام (شتر، گاو و گوسفند)، روزی و عطای خدا به انسانها+۲ آیه
  • حاجیان، موظّف به قربانی از روزیهای (شتر، گاو و گوسفند) عطا شده به ایشان+۲ آیه
  • انفاق مخبتین، از رزق خود+۱ آیه
  • انعام (شتر، گاو، گوسفند)، از مصادیق رزق خدا به انسان+۲ آیه
  • خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۳ آیه
  • جواز قربانی کردن شتر، در مراسم حج+۳ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر کردن شتر قربانی، در قربانگاه (منا)+۲ آیه
  • قربانی کردن شتر، از مناسک حج برای امّت اسلامی+۱ آیه
  • وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۳ آیه
  • شریعتهای اسمانی، دارای پیشینه و قدمت تاریخی
  • شرایع گوناگون اسمانی، برای امّتهای مختلف+۱ آیه
  • قربانی در راه خدا و مراسم خاصّ ان، از احکام موجود در تمامی شرایع اسمانی+۱ آیه
  • صبر و شکیبایی در برابر حوادث و ناملایمات درپی دارنده بشارت الهی+۳ آیه
  • فرمان خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله) مبنی بر دادن بشارت به صابران+۲ آیه
  • فروتنان، شخصیّت هایی صبور در برابر مصیبتها+۱ آیه
  • بهره مندی مخبتین از بشارت الهی در سایه شکیبایی+۱ آیه
  • اخبات و تواضع از عوامل دستیابی به صبر+۱ آیه
  • شکیبایی در برابر مصایب مورد تشویق و بشارت الهی+۳ آیه
  • وجود روحیّه پرستش و عبادت، از دیر باز در انسانها+۱ آیه
  • تنها خدا، شایسته عبادت+۲ آیه
  • عبادت خدای یکتا، موجب تسلیم شدن در برابر او
  • خداوند، تشریع کننده عبادت خاصّ، برای هر یک از امّتها+۱ آیه
  • خداوند، تعیین کننده اماکنی مخصوص، برای عبادت هر یک از امّتها+۱ آیه
  • یاد خدا و توجه به او، فلسفه مشترک تمامی عبادتها+۱ آیه
  • بیان چگونگی عبادت، از شیون خداوند+۲ آیه
  • خداوند، تعیین کننده اماکنی مخصوص، برای عبادت هر یک از امّتها+۱ آیه
  • معبود راستین و حقیقی همه انسانها، معبودی یگانه و یکتا+۱ آیه
  • اخلاص و یاد خدا در قربانی، هدف از تشریع ان، در میان امّتها
  • تشریعِ تنها یک نوع قربانی (قربانی برای خداوند) از جانب خدا
  • تشریعِ قربانی برای همه اُمّتها، از سوی خداوند+۱ آیه
  • تشریعِ قربانی برای همه امتها، مقتضی پرستش خدای یگانه و تسلیم و انقیاد تنها در برابر او
  • یاد خداوند، فلسفه تشریع قربانی از ناحیه او+۱ آیه
  • رایج بودن قربانی انعام، در میان امّتها
  • قرار داده شدن قربانی، برای همه امّتها+۱ آیه
  • قرار داده شدن مکان خاص، جهت اجرای قربانی، برای همه اُمّتها، از سوی خداوند+۱ آیه
  • یاد خدا، موجب خشیت قلب مخبتان(فروتنان)+۱ آیه
  • قلب، جایگاه ترس و بیم ادمی+۱ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، مامور ابلاغ بشارت الهی به مخبتان و خاضعان در برابر خدا
  • اخبات و فروتنی در برابر خداوند، از عوامل مدح خداوند
  • مدح خداوند از فروتنان بیمناک از خداوند، به علت صبر انان در مصیبت و اقامه نماز و انفاق در راه خدا+۱ آیه
  • صبر در مصیبتها و سختیها، موجب دریافت بشارت الهی+۱ آیه
  • صبر در برابر مصیبتها، نشانه اخبات و فروتنی+۱ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر شتران قربانی+۲ آیه
  • رایج بودن نحر و ذکر نام خدا در بین امّتها، هنگام نحر شتر در مناسک حج
  • نحر شتر یا ذبح انعام در محلّ خود «منا» و رو به قبله از مناسک حج+۱ آیه
  • مکّه مکرّمه محلّ نحر و یا ذبح انعام در عمره مفرده+۱ آیه
  • اقامه نماز، سبب قرار گرفتن در زمره مخبتان و خاضعان در برابر خدا+۱ آیه
  • مخبتان، از اقامهکنندگان نماز+۱ آیه
  • وجوب اطاعت از اوامر خدا
  • بشارت به محبان و متواضعان، از واجبات و وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله
  • وجوب به زبان اوردن نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام ذبح و یا نحر کردن قربانی+۳ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام ذبح و یا نحر حیوانات، برای استفاده از انها+۹ آیه
واژه‌ها