آیه ۴۸ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۴۸ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۸

وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَمْلَيْتُ لَهَا وَ هِيَ ظَالِمَةٌ ثُمَ أَخَذْتُهَا وَ إِلَيَ الْمَصِيرُ

و چه بسیار شهرها و آبادیهایی که به آنها مهلت دادم، در حالی که ستمگر بودند؛ (امّا از این مهلت برای اصلاح خویش استفاده نکردند.) سپس آنها را مجازات کردم؛ و بازگشت، تنها بسوی من است!

معنی کلمات و عبارات
«الْمَصِیر»: مرجع. بازگشت.
نزول
نکات آیه
۱ - هلاکت و نابودى بسیارى از جوامع پیشین با عذاب استیصال «و کأیّن من قریة أملیت لها و هى ظالمة» «إملاء» (مصدر «أملیت») از «ملو» و به معناى فرصت دادن است «لها» به تقدیر «لأهلها» و «هى ظالمة» به تقدیر «و أهلها ظالمة» مى باشد. «أخذ» (مصدر «أخذت») به معناى گرفتن و در این جا کنایه از هلاک ساختن و از میان برداشتن است. ۲ - ظلم و بى دادگرى، عامل اصلى هلاکت جوامع پیشین و باعث گرفتار شدن آنها به عذاب خشم الهى (استیصال) «و کأیّن من قریة أملیت لها و هى ظالمة ثمّ أخذتها» ۳ - خداوند، به هر جامعه بى دادگرى، پیش از نزول عذاب، فرصت مى داد تا شاید متنبه شوند و دست از مخالفت و مبارزه با پیامبرشان بردارند. «و کأیّن من قریة أملیت لها و هى ظالمة ثمّ أخذتها» ۴ - تأخیر در عذابِ شرک پیشگان عصر بعثت، فرصتى بود تا شاید آنان بیدار شوند و به اسلام بگروند. «و یستعجلونک بالعذاب ... و کأیّن من قریة أملیت لها» ۵ - هشدار خداوند به تکذیب کنندگان پیامبر(ص)، مبنى بر این که از فرصت داده شده استفاده کنند و خود را چونان جوامع پیشین، گرفتار خشم و قهر الهى نسازند. «و إن یکذّبوک ... و کأیّن من قریة أملیت لها ... أخذتها» ۶ - بازگشت تمامى انسان ها، تنها به سوى خدا است. «و إلىّ المصیر» «مصیر» مصدر میمى و به معناى بازگشتن است. تقدیم «إلىّ» (خبر) بر «مصیر» (مبتدا) مفید حصر است; یعنى، «لیس الرجوع إلاّ إلىّ». ۷ - عذاب اخروى در پى هلاکت و عذاب دنیوى، در انتظار ستمگران است. «و کأیّن من قریة ... و إلىّ المصیر» جمله «إلىّ المصیر» مى تواند تهدید به عذاب اخروى در پى عذاب دنیوى (ثمّ أخذتها) ظالمان باشد.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
  • ظلم و ستمپیشگی پیشینیان، از عوامل گرفتارشدن انان به عذاب استدراج
  • مهلتن یافتن بسیاری از اقوام ظالم برای زندگی دنیا و مبتلا شدن انان به عذاب استدراج
  • گرفتاری ظالمان به عذاب استدراج بهخاطر ستمپیشگی انان
  • ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۶ آیه
  • خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۳ آیه
  • مهلت یافتن بسیاری از اقوام ظالم برای زندگی دنیا و مبتلا شدن انان به عذاب استدراج
  • هلاکت و نابودی بسیاری از شهرنشینان با عذاب استیصال+۱ آیه
  • ویرانی شهرها و هلاکت جوامع پیشین، به سبب ظلم و ستم اهل ان+۸ آیه
  • هلاکت و سقوط ظالمان، از سنّتهای خداوند+۲ آیه
  • مهلت خداوند به ستمگران و عدم هلاکت فوری انان+۴ آیه
  • هلاکت جوامع، نتیجه ظلم انان+۵ آیه
  • کیفر ظالمان در دنیا، مایه پند و عبرت+۲ آیه
  • عذاب خداوند بر ظالمان و مجرمان، بر پایه عدل و داد و مطابق با عمل انان+۲ آیه
  • هشدار به کافران صدر اسلام از گرفتار شدن به عذابی مانند عذاب پیشینیان+۱ آیه
  • ابتلای امّتهای کافر پیشین به کیفر الهی+۱ آیه
  • ظلم امّتهای پیشین، باعث ویرانی سرزمینهای اباد انان+۸ آیه
  • بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد
  • حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد
واژه‌ها