آیه ۶۳ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۶۳ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۹

أَ لَمْ تَرَ أَنَ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً إِنَ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ

آیا ندیدی خداوند از آسمان، آبی فرستاد، و زمین (بر اثر آن) سرسبز و خرّم می‌گردد؟! و خداوند لطیف و آگاه است.

معنی کلمات و عبارات
«السَّمَآءِ»: مراد از آسمان، ابر آسمان است (نگا، اعراف / ، نور / ). «مُخْضَرَّةً»: سبز و خرّم. پوشیده از گیاهان و درختان سبز.
نزول
نکات آیه
۱ - نزول باران از آسمان، یکى دیگر از جلوه هاى ربوبیت و تدبیر خداوند «ألم تر ... فتصبح الأرض مخضرّة» استفهام در «ألم تر...» براى تقریر است. در این جا روى سخن با مردمى است که باور داشتند: نزول باران از آسمان و سبز و خرم شدن زمین توسط آن و به گردش درآمدن چرخه حیات و سامان یافتن زندگى آدمیان، همه تنها در پرتو قدرت و در سایه تدبیر خداوند میسر شده است; اما در عین حال مى پنداشتند که سرنوشت آنان در دست خدایان دیگرى رقم مى خورد. ۲ - باران، عامل سرسبزى زمین، رویش حبوبات و مایه گردش چرخه حیات «أنزل من السماء ماء فتصبح الأرض مخضرّة» ۳ - تدبر در پدیده هاى طبیعت، زمینه ره یابى انسان به توحید و یکتاپرستى «ألم تر أنّ اللّه أنزل من السماء ماء» ۴ - عملکرد علل طبیعى و مادى، مجراى تحقق اراده الهى «ألم تر أنّ اللّه أنزل من السماء ماء فتصبح الأرض مخضرّة» ۵ - لزوم تفکر و نگرش عمیق، به علت اصلى نزول باران از آسمان «ألم تر أنّ اللّه أنزل من السماء ماء» ۶ - نزول باران و نفوذ آن در دل خاک و سبز و خرم شدن زمین توسط آن، آیتى از احاطه خدا بر ظاهر و باطن اشیا و نفوذ او در تار و پود پدیده هاى هستى است. «ألم تر أنّ اللّه أنزل من السماء ماء ... إنّ اللّه لطیف» «لطیف» از (مصدر «لطافة») به معناى دقیق است و از مصدر «لطف» به معناى اهل رفق و مدارا مى باشد. توصیف خداوند به «لطیف» بر پایه معناى اول، کنایه از آن است که خداوند در دل و جان اشیا نفوذ و حضور دارد; به گونه اى که کسى آن را احساس نمى کند. بنابراین ذکر این صفت پس از بیان نزول باران - که به صورت نامحسوس در دل زمین نفوذ مى کند - بیانگر این حقیقت است که باران، یکى از نشانه هاى لطیف بودن خداوند است. برداشت فوق بر پایه همین معنا است. ۷ - رفق و مداراى خداوند نسبت به عموم انسان ها «إنّ اللّه لطیف» برداشت فوق بر این اساس است که «لطیف» از «لطف» (رفق و مدارات) مشتق شده باشد. بنابر این متعلق «لطیف» در جمله یاد شده محذوف است; یعنى، «أنّ اللّه لطیف بعباده». ۸ - آگاهى همه جانبه خدا نسبت به امور انسان ها «إنّ اللّه لطیف خبیر» ۹ - نزول باران و رویش گیاهان توسط آن، از نشانه هاى داشتن آگاهى همه جانبه خدا به امور انسان ها «ألم تر أنّ اللّه أنزل من السماء ماء ... إنّ اللّه لطیف خبیر» ۱۰ - خدا، لطیف (دقیق) و خبیر (آگاه) است. «إنّ اللّه لطیف خبیر»
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۰)
  • خداوند، نازل کننده اب باران از اسمان+۱۳ آیه
  • اب، از عوامل ابادانی زمین+۱۸ آیه
  • اب، باعث رویش گیاهان و زیبا شدن طبیعت+۷ آیه
  • نقش اب در رویش سبزهزارها+۴ آیه
  • نقش اسمان در بارش باران و احیای زمین+۹ آیه
  • اسمان، مبدء نزول باران+۱۳ آیه
  • ابرهای حامل باران، از ایههای خدا+۱۶ آیه
  • فرو فرستادن باران از اسمان، از ایات الهی+۱۸ آیه
  • مستعد بودن زمین برای رویش گیاهان، از ایات خدا+۵ آیه
  • رویش گیاهان متنوع و سبز با بارش باران، از ایات خدا+۱ آیه
  • لزوم دقّت نظر در حدّ مشاهده عینی ایات خدا+۵ آیه
  • باران و نقش ان در طبیعت و زندگی انسان از ایات خدا+۱۸ آیه
  • نزول باران و سرسبزی و خرّمی زمین در پی ان، نشانه اگاهی دقیق خداوند به نقش باران در چرخه حیات
  • نزول باران و سرسبزی زمین، جلوهای از لطف و ظرافت تدبیر خداوند
  • . لزوم تفکّر در چگونگی نزول باران+۱۰ آیه
  • ابرها، وسیله لازم برای نزول باران+۴ آیه
  • باران، مایه رویش گیاهان در زمین+۸ آیه
  • سرسبزی زمین، پیامد بارش باران+۱ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۵ آیه
  • لزوم تفکّر و نگرش عمیق به نزول باران از اسمان+۸ آیه
  • رویش گیاهان متنوّع با بارش باران، از ایات خدا برای صاحبان فکر و اندیشه+۴ آیه
  • خدای یکتا، تنها پروردگار هستی و مدبّر امور
  • تدبیر انسان در مراحل مختلف از سوی خدا، دلیل توحید ربوبی+۱ آیه
  • مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۱۱ آیه
  • اگاهی خداوند، به دقایق امور+۶ آیه
  • افرینش موجودات لطیف، از سوی خداوند+۶ آیه
  • رویاندن گیاهان به رنگ سبز، با بارش باران، از ناحیه خداوند+۱ آیه
  • استعداد زمین، برای رویش گیاهان+۶ آیه
  • ابادانی زمین به وسیله بارش باران، از اسمان+۱۰ آیه
  • سرسبزی زمین با نزول باران، از ایات خداوند+۳ آیه
  • سرسبزی زمین با اب باران به امر خداوند، مورد سؤال او برای اقرار پیامبر(صلی الله علیه واله) و در راستای توجّه کافران به خدا، از راه مشاهده اثار
  • دعوت خداوند از انسانها، برای عبرت اموزی+۴ آیه
  • تفکّر در چگونگی نزول باران، مایه عبرت برای انسانها+۲ آیه
  • زنده و سرسبز شدن زمین به وسیله باران و رویش گیاهان، باعث عبرت اموزی+۳ آیه
  • تفکّر و توجّه به رویش گیاهان سرسبز در زمین، مایه عبرت+۸ آیه
  • ذات پروردگار، غیر قابل تصور و احاطه علمی برای بشر+۴ آیه
  • نزول باران و رویش گیاهان به وسیله ان، از اثار علم خداوند
  • استعداد و قابلیّت زمین، برای ابادانی و عمران+۱۳ آیه
  • ابادانی و عمران زمین، با نزول باران و رویش گیاهان+۴ آیه
  • اب، از عوامل عمران و ابادانی+۱۸ آیه
  • خداوند، منشا ابادانی زمین+۱۶ آیه
  • نقش اساسی اب، در رونق و توسعه کشاورزی+۱۴ آیه
  • بارندگی، از عوامل توسعه در کشاورزی+۱۴ آیه
  • اب، از منابع کشاورزی+۱۴ آیه
  • زمین، منبع کشاورزی+۱۲ آیه
  • رویش دانه های کشاورزی و گیاهان نر و ماده، برخاسته از دقّت و اگاهی خداوند
  • خداوند، افریننده گیاهان+۹ آیه
  • خداوند، منشا رشد گیاهان و مراحل مختلف ان+۶ آیه
  • نقشافرینی سبزی گیاهان در سبزی زمین، جلوهای از لطیف بودن خداوند
  • سبز شدن زمین در سایه گیاهان سبز، جلوهای از علم و اگاهی خداوند
  • رویش گیاهان بر اثر نزول باران، جلوهای از اگاهی همه جانبه خداوند
  • تفکّر در چگونگی و رویش گیاهان، زمینه راهیابی به توحید+۲ آیه
  • نزول باران، زمینه رویش گیاهان+۱۶ آیه
  • رویش گیاهان و سرسبز شدن زمین در پی باران، جلوهای از لطیف بودن خداوند
  • سرسبزی زمین، از اثار و فواید رویش گیاهان در زمین
  • رویش گیاهان بهجتافزا و سرسبز در زمین، شایسته تفکّر
  • خداوند، رویاننده گیاهان سبز+۱ آیه
  • لطیف/ اسماوصفات+۶ آیه
  • دعوت خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، برای مطالعه و تفکّر، در چگونگی نزول باران+۲ آیه
  • چگونگی رویش گیاهان متنوّع با بارش باران، شایسته تفکّر و اندیشه محمّد صلی الله علیه و اله
واژه‌ها