سوره حدید(الحديد)، آیه ۳ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۷
هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
وہی پہلے ہے اور وہی پیچھے، وہی ﻇاہر ہے اور وہی مخفی، اور وه ہر چیز کو بخوبی جاننے واﻻ ہے
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
۴ - «عن ابن أبى یعفور قال: سألت أبا عبداللّه(ع) عن قول اللّه عزّوجلّ «هو الأوّل و الأخر» ... فقال: إنّه لیس شىء إلاّ یبید أو یتغیّر إلاّ ربّ العالیمن فإنّه لم یزل و لایزال بحالة واحدة هو الأوّل و قبل کلّ شىء و هو الأخر على ما لم یزل...; [منبع: کافى، ج ۱، ص ۱۱۵، ح ۵; نورالثقلین، ج ۵، ص ۲۳۱- ، ح ۷.] ابن ابى یعفور گوید: از امام صادق(ع) از سخن خداوند عزّوجلّ «هو الأوّل و الأخر»... سؤال کردم، حضرت فرمود: هیچ چیزى نیست مگر این که از بین مى رود یا تغییر مى کند مگر پروردگار عالمیان; زیرا او همیشه از ازل تا ابد به یک حالت است. او اول است; یعنى، قبل از هر چیز بوده و آخر است; یعنى، به همان گونه که در ازل بوده همشیه خواهد بود [نه نابودشدنى و نه تغییرپذیر است]...». ۵ - «عن أبى الحسن الرضا(ع)... و أمّا الظاهر فلیس من أجل أنّه علا الأشیاء برکوب فوقها و قعود علیها و تسنم لذرأها و لکن لقهره و لغلبتة الأشیاء و قدرته علیها... و أمّا الباطن فلیس على معنى الإستبطان للأشیاء بأن یغور فیها و لکن ذلک منه على استبطانه للأشیاء علماً و حفظاً و تدبیراً...; [منبع: کافى، ج ۱، ص ۱۲۲، ح ۲; توحید صدوق، ص ۱۸۹، ب ۲۹- ، ح ۲.] از امام رضا(ع) روایت شده است : ...و اما ظاهر بودن خداوند نه از آن جهت است که بر اشیا بالا رفته به این که بر آنها سوار گشته و بر فراز آنها نشسته است; بلکه این ظهور از جهت قهر و غلبه و قدرت او بر اشیا است... اما خداوند باطن است، به این معنا نیست که او در درون اشیا قرار گرفته و در بطن آنها پنهان است; بلکه به این معنا است که از لحاظ آگاهى به اشیا و حفظ و تدبیر [و تنظیم امور] آنها در درون آنها است...».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
- اخِر از اسمای الهی
- عالم بودن خداوند جلوهای از ابدیت و اخریت او
- اخر
- اوّل
- باطن
- ظاهر
- اوّل و نخستینبودن خداوند
- حضور خداوند در سراسر هستی، روشنترین دلیل بر وجود و حقّانیّت او+۳ آیه
- یگانگی ذات خدا با صفات خدا+۳ آیه
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۳ آیه
- ظاهر / اسماوصفات
- اداره و تدبیر امور جهان، برخاسته از اثار علم خدا+۶ آیه
- خلقت اسمانها و زمین در شش روز، بر اساس علم خداوند+۳ آیه
- همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۷ آیه
- علیم / اسماوصفات+۴ آیه