سوره قصص(القصص)، آیه ۸۲ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۹۵
وَأَصْبَحَ الَّذِينَ تَمَنَّوْا مَكَانَهُ بِالْأَمْسِ يَقُولُونَ وَيْكَأَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيَقْدِرُ لَوْلَا أَن مَّنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا وَيْكَأَنَّهُ لَا يُفْلِحُ الْكَافِرُونَ
و آنها که دیروز آرزو میکردند بجای او باشند (هنگامی که این صحنه را دیدند) گفتند: «وای بر ما! گویی خدا روزی را بر هر کس از بندگانش بخواهد گسترش میدهد یا تنگ میگیرد! اگر خدا بر ما منت ننهاده بود، ما را نیز به قعر زمین فرو می برد! ای وای گویی کافران هرگز رستگار نمیشوند!
معنی کلمات و عبارات
«وَیْکَأَنَّ»: وای! مثل این که. این کلمه را بعضی بسیط میدانند، و برخی مرکب از (وَیْ) و (کَأَنَّ) یا (وَیْکَ) و (أَنَّ). واژه (وَیْ) یا (وَیْکَ) اسم الفعل و برای تعجّب و ندامت به کار میروند، و در اینجا معنی ندامت و پشیمانی دارند. «یَقْدِرُ»: تنگ میکند. کم میگرداند (نگا: رعد / ، اسراء / ).
نزول
سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۴ رویداد)
- فتح مکهمرتبط با نزول
۸ هجرت · مکه - ماجرای ابوبصیر
19 بعثت · ساحل دریای سرخ - فتح خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
19 بعثت · دومةالجندل - سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه ابوبکر به فزاره
19 بعثت · فزاره - سریه ابوقتاده به خضره
19 بعثت · خضره - سریه علی به فدک
19 بعثت · فدک - سریه بشیر بن سعد به فدک
19 بعثت · فدک - سریه غالب بن عبدالله به الکدید
19 بعثت · الکدید - غزوه وادیالقری
19 بعثت · وادیالقری - ارسال نامه به پادشاهان و سران
19 بعثت · مدینه - بیعت رضوان
19 بعثت · حدیبیه - بازگشت جعفر از حبشه
19 بعثت · مدینه / خیبر
نکات آیه
۱ - اطلاع یافتن مردم از فرو رفتن قارون با خانه اش در کام زمین در بامداد آن شب «و أصبح الذین تمنّوا مکانه بالأمس»
۲ - فخرفروشى و خودنمایى، گناهى بس بزرگ در پیشگاه خداوند «فخرج على قومه فى زینته ... فخسفنا به و بداره الأرض»
برداشت یاد شده با توجه به تفریع «خسفنا» بر «فخرج على قومه فى زینته» به دست مى آید; زیرا قارون پس از فخرفروشى و خودنمایى در میان مردم، به هلاکت رسید.
۳ - اقدام خداوند به نابود ساختن قارون، در شب همان روز که خود را با تجمل ویژه اش بر مردم نمایانده بود. «فخرج على قومه فى زینته ... فخسفنا به ... و أصبح الذین تمنّوا مکانه بالأمس»
قید «بالأمس» (دیروز) در این آیه، بیانگر مطلب یاد شده است.
۴ - آرزوکنندگان ثروت قارونى، با مشاهده فرورفتن وى و خانه اش در زمین شگفت زده شدند. «و أصبح الذین تمنّوا مکانه بالأمس یقولون ویکأنّ»
واژه «وَىْ» وقتى به کار مى رود که شخص بخواهد شگفتى خود را از موضوعى بیان کند.
۵ - پشیمان شدن دنیاطلبان غافل از سخنان نسنجیده روز پیش خویش با دیدن فرجام شوم قارون «و أصبح الذین تمنّوا مکانه بالأمس یقولون ویکأنّ اللّه یبسط الرزق لمن یشاء من عباده»
برخى از مفسران واژه «وَىْ» را کلمه «تندم» گرفته و گفته اند: این واژه در مقام اظهار پشیمانى به کار مى رود.
۶ - فرورفتن شبانه قارون با خانه اش در کام زمین، رخدادى سخت تکان دهنده، بیدارگر و درس آموز براى کسانى که روز پیش آرزوى ثروتى چونان ثروت وى را داشتند. «و أصبح الذین تمنّوا مکانه بالأمس یقولون ویکأنّ اللّه یبسط الرزق لمن یشاء من عباده و یقدر ... ویکأنّه لایفلح الکفرون»
کلمه «مکانه»، منصوب به نزع خافض و صفت براى اسم محذوف «مکاناً» است; یعنى، «الذین تمنّوا مکاناً مثل مکانه; آنان که دیروز منزلتى هم چون منزلت قارون را آرزو کرده بودند...».
۷ - پیدایش روحیه تسلیم و رضا (تسلیم در برابر اراده خدا و رضا به داده او) در آرزومندان ثروت قارونى، با مشاهده هلاکت غافلگیرانه وى «و أصبح الذین ... ویکأنّ اللّه یبسط الرزق لمن یشاء من عباده و یقدر»
تعبیر «اللّه یبسط الرزق...» نشانگر این حقیقت است که روزىِ انسان ها در دست خداوند است. بنابراین ما به هر چه او مصلحت بداند (هر چند فقر و تنگدستى) راضى و تسلیم هستیم.
۸ - حاکمیت اراده خدا در زندگى روزمره مردم «اللّه یبسط الرزق لمن یشاء من عباده و یقدر»
۹ - مردمان، بندگان خدا و جیره خوار خوان نعمت اویند. «اللّه یبسط الرزق لمن یشاء من عباده و یقدر»
۱۰ - فراخ و تنگى روزى مردم، تحت اراده و خواست خداوند است. «اللّه یبسط الرزق لمن یشاء من عباده و یقدر»
۱۱ - لزوم رضا دادن به داده خدا و اظهار تسلیم در برابر اراده او در تنگدستى «اللّه یبسط الرزق لمن یشاء من عباده و یقدر»
۱۲ - آگاهى دل باختگان دنیا به عاقبت شوم دنیاطلبى، پس از مشاهده نگون بختى قارون «لولا أن منّ اللّه علینا لخسف بنا»
۱۳ - اعتراف آرزوکنندگان ثروت قارونى به لطف و رحمت خداوند در حق ایشان، به خاطر گرفتار نساختن آنان به سرنوشت قارون (فرو نبردن آنان در زمین) «لولا أن منّ اللّه علینا لخسف بنا»
۱۴ - آگاهى یافتن آرزومندان مال و ثروت به پى آمد شوم ناسپاسى در برابرنعمت هاى الهى، با مشاهده نگون بختى قارون «ویکأنّه لایفلح الکفرون»
«کفر» (مصدر «کافرون») در این جا مقابل «شکر» و به معناى ناسپاسى است. جمله «و یکأنّه لایفلح الکافرون» اعتراف دنیاطلبان به ناسپاسى خود در مقابل خدا است و اشاره به علت هلاکت قارون دارد.
۱۵ - ناسپاسى در برابر نعمت هاى الهى، درپى دارنده هلاکت انسان و نابودى ثروت وى «فخسفنا به و بداره الأرض ... ویکأنّه لایفلح الکفرون»
۱۶ - ناسپاسى در برابر نعمت هاى الهى، عامل هلاکت قارون و فرورفتن با خانه اش در کام زمین «فخسفنا به و بداره الأرض ... ویکأنّه لایفلح الکفرون»
۱۷ - ثروت اندوزان قارون صفت و ناسپاس، در معرض گرفتار شدن به فرجام شوم قارون «فخسفنا به و بداره الأرض ... ویکأنّه لایفلح الکفرون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار هلاکت قارونآثار کفران قاروناقرار به لطف خدااقرار دنیاطلبان بنی اسرائیلتسلیم به اراده خداتعجب از هلاکت قارونتعجب دنیاطلبان بنی اسرائیلتنبه دنیاطلبان بنی اسرائیلرضایت در فقررضایت دنیاطلبان بنی اسرائیلعبرت از هلاکت قارونعبرت دنیاطلبان بنی اسرائیلفرجام شوم ثروتمندانفرجام قارونهلاکت شبانه قارونوقت هلاکت قارونپشیمانی دنیاطلبان بنی اسرائیلگناه تفاخرگناه خودنماییرضایت به عطایای خدافرجام شوم کفران کنندگانتجمل گرایی قارونبنی اسرائیل و هلاکت قارونعوامل هلاکت قارونفروروی قارون در زمیناقرار به رحمت خدافرجام شوم قارونقصه قارونمنشأ کمی روزیعوامل مؤثر در زندگیمنشأ ازدیاد روزیحاکمیت مشیت خداآثار کفران نعمتعوامل هلاکتمنشأ روزیمنشأ نعمتحاکمیت اراده خداتاریخ بنی اسرائیلعوامل عبرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۹)
- پشیمان شدن قوم قارون از ارزوی داشتن ثروت قارون، پس از مشاهده فرو رفتن او در زمین+۳ آیه
- مشیّت الهی، منشا توسعه و تنگناهای اقتصادی+۹ آیه
- کفر، از عوامل محرومیّت از امداد+۱ آیه
- تفاوت انسانها در برخورداری از روزی الهی+۸ آیه
- پشیمان شدن دنیاطلبان بنیاسراییل از سخنان نسنجیده خویش، پس از مشاهده فرورفتن قارون به زمین+۲ آیه
- پشیمان شدن دنیاطلبان بنیاسراییل از سخنان نسنجیده خویش، پس از مشاهده فرجام قارون+۲ آیه
- پشیمانی دنیاطلبان بنیاسراییل، با مشاهده هلاکت غافلگیرانه قارون+۲ آیه
- تعجّب از عدم رستگاری کافران
- مشاهده فرو رفتن قارون و خانهاش در زمین امری شگفتانگیز در نزد ارزوکنندگان ثروت قارون+۲ آیه
- ناروایی ارزوهای سرگرم کننده و بازدارنده انسان از ایمان+۲ آیه
- منّت خدا بر ارزومندان دنیا همانند قارون، با نجات دادن انان از هلاکت و کیفر دنیایی+۱ آیه
- پشیمانی دنیاطلبان بنی اسراییل، با دیدن فرجام شوم قارون+۱ آیه
- پشیمانی دنیاطلبان بنی اسراییل، با دیدن فرجام شوم قارون+۱ آیه
- ناسپاسی در برابر نعمتهای خدا، عامل از دست دادن رزق و روزی+۱ آیه
- تضییق و کاستن از رزق انسانها از جانب خداوند، بر اساس مشیّت الهی+۱۰ آیه
- تعجّب ارزومندان ثروت قارونی، از تضییق و توسعه روزی+۱ آیه
- تفاوت روزی انسانها، ناشی از مشیّت خداوند و به تدبیر او+۸ آیه
- درخواست توسعه رزق در دنیا، از سوی برخی مردم+۱ آیه
- مشیّت الهی، در توسعه بخشیدن به رزق انسانها+۱۰ آیه
- تعجّب ارزومندان ثروت قارونی، از تضییق و توسعه روزی بندگان
- ناسپاسی در برابر نعمتهای خدا، عامل نابودی رزق و ثروت قارون+۳ آیه
- فرو رفتن شبانه رزق و ثروت قارون در زمین، به فرمان خدا+۲ آیه
- خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۹ آیه
- نقش مشیّت الهی، در قبض و بسط رزقها+۱۰ آیه
- کافران، محروم از رستگاری+۱ آیه
- کفرورزی، سدّ راه رستگاری+۱ آیه
- دلبستگی و گرایش شدید به رفاه، از موجبات هلاکت امّتهای پیشین+۲ آیه
- اعتراف حسرت برندگان به ثروت و امکانات قارونی، به لطف و رحمت خداوند در حق انان به خاطر گرفتار نساختن انها به سرنوشت قارون (فرو نبردن انان در زمین)+۱ آیه
- پشیمان شدن حسرت برندگان نسبت به ثروت و مکنت قارون، از سخنان نسنجیده روز پیشین خود، با دیدن فرجام شوم قارون
- وجود روحیّه رفاه طلبی در قوم قارون+۱ آیه
- مشیّت خداوند، منشا رفاه انسانها+۸ آیه
- پشیمانی دنیا طلبان بنی اسراییل در صبحگاهان، هنگام مشاهده سرنوشت قارون+۳ آیه
- فرو رفتن گناهکاران و اموالشان در زمین، از انواع عذابهای الهی+۲ آیه
- فرو رفتن شبانه قارون با خانه اش در عمق زمین، رخدادی سخت تکان دهنده و درس اموز برای مفسدان قارون صفت و زراندوز و مغرور+۲ آیه
- پشیمانی قوم قارون از ارزوی داشتن ثروت قارون، پس از مشاهده فرو رفتن او در زمین+۳ آیه
- شگفتی ارزوکنندگان ثروت قارونی، با مشاهده فرو رفتن وی و خانه اش در زمین+۲ آیه
- اعتراف ارزوکنندگان ثروت قارونی، پس از هلاکت قارون به نقش اصلی خداوند، در اعطای ثروت و باز ماندن ان از وی+۱ آیه
- فرجام شوم ثروت اندوزی قارون، درس عبرتی برای ثروت اندوزان ارزوکنندگان ثروت قارون+۲ آیه
- افساد قارون، عاملی برای کفر و ناسپاسی او، در برابر نعمتهای الهی+۲ آیه
- قارون، از کافران قوم موسی+۱ آیه
- اگاهی قوم قارون به کفر وی+۱ آیه
- اعتراف ارزوکنندگان ثروت قارونی، پس از هلاکت وی به عامل بودن کفر وی، در عدم رستگاری او
- قارون، فردی ناسپاس، در برابر ثروت و نعمت بیکران الهی به وی+۱ آیه
- اعتراف ارزوکنندگان ثروت قارونی به ناسپاس بودن وی در برابر نعمتهای خداوند+۱ آیه
- خودنمایی و فخرفروشی قارون بر قومش در روز، هلاکت و نابودی وی در شب همان روز+۲ آیه
- فرجام هلاکت بار قارون، موجب بیدار شدن دنیاطلبان قومش+۲ آیه
- فرجام هلاکت بار قارون، هشداری برای ثروت اندوزان قارون صفت و ناسپاس+۱ آیه
- فرجام هلاکت بار قارون و هلاکت او، در پی ناسپاسی وی از نعمات الهی+۱ آیه
- مشاهده فرجام هلاکت بار قارون و فرو رفتن وی و خانه اش در زمین، امری شگفت انگیز، در نزد ارزوکنندگان ثروت قارون+۲ آیه
- سرگذشت و قصّه قارون، مایه عبرت برای دنیاطلبان و زراندوزان و کفّار مکّه+۷ آیه
- دنیاطلبان قوم قارون، فاقد شناخت درست، نسبت به زندگی دنیا و ارزش ثواب الهی، پیش از مشاهده فرجام قارون+۲ آیه
- اطّلاع یافتن دنیاطلبان قوم قارون از فرو رفتن وی با خانه اش، در کام زمین در بامداد+۱ آیه
- فرو رفتن قارون و خانه اش در زمین، موجب شگفتی قوم ارزوکننده ثروت وی (دنیاطلبان بنی اسراییل)، پس از مشاهده ان+۲ آیه
- اگاه و متنبّه شدن دنیاطلبان قوم قارون، به حاکمیّت اراده و مشیّت خداوند، در فراخ و تنگی روزی مردم، پس از مشاهده فرجام شوم قارون+۱ آیه
- اعتراف قوم ارزومند قارون در برخورداری از ثروت وی به لطف و رحمت خداوند در حق خویش پس از مشاهده فرجام و کیفر قارون+۱ آیه
- ندامت دنیاطلبان قوم قارون، از ارزوی داشتن ثروت وی، پس از فرجامش+۱ آیه
- محرومیّت قارون، از الطاف و عنایات خداوند+۱ آیه
- محرومیّت قارون، از رستگاری+۱ آیه
- تجمّل گرایی قارون، عامل محرومیّت او از نصرت خداوند، هنگام فرو رفتن او با خانه اش در زمین+۲ آیه
- خودنمایی قارون، موجب محرومیّت وی، از نصرت خداوند+۲ آیه
- فخرفروشی قارون، عامل محرومیّت او از نصرت خداوند+۲ آیه
- کفر قارون، سبب محرومیّت وی از رستگاری+۱ آیه
- کفر قارون، سبب محرومیّت وی از عنایت خاصّ خداوند+۱ آیه
- ناشکری قارون در برابر نعمتهای ارزانی شده به وی، از سوی خداوند، موجب محرومیّت وی از رستگاری+۱ آیه
- ناشکری قارون در برابر ثروت بیکران الهی عطاشده به وی، موجب محرومیّت وی از نصرت خداوند، هنگام فرو رفتن او با خانه اش در دل زمین+۲ آیه
- تقدیر روزی انسانها، به وسیله خداوند+۹ آیه
- کفر، عامل محروم شدن از امداد الهی+۱ آیه
- کفر، مانع فلاح و رستگاری ادمی+۱ آیه
- کافران، مردمی شقاوتمند و محروم از فلاح رستگاری+۱ آیه
- کافران، محروم از رستگاری+۱ آیه
- فرو رفتن در زمین، سبب هلاکت و مرگ قارون+۲ آیه
- فراخ و تنگروزی مردم، تحت اراده و مشیّت خداوند+۹ آیه
- منّان/ اسماوصفات
- ارزو کنندگان ثروت قارونی مورد امتنان خدا، به سبب محافظت انها از فرو رفتن در زمین با لطف خدا+۳ آیه
- دنیاطلبان بنیاسراییل نادم و پشیمان از ارزوی خود در بهرهمندی امکانات دنیا به اندازه قارون پس از نابودی وی+۳ آیه
- ندامت و پشیمان شدن قوم قارون، از ارزوی داشتن ثروت قارون، پس از مشاهده فرو رفتن او در زمین+۳ آیه
- قارون، بهرهمند از نعمتهای فراوان الهی و ناسپاس در برابر انها+۱ آیه
- محرومیّت قوم قارون از ثروت قارونی، منّت و نعمتی الهی برای انان+۲ آیه
- محرومیّت ادمی از ثروت غروراور قارونی، نعمتی بزرگ از سوی خداوند+۱ آیه