سوره روم(الروم)، آیه ۱۷ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۰۶
فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ
منزّه است خداوند به هنگامی که شام میکنید و صبح میکنید؛
معنی کلمات و عبارات
«سُبْحانَ اللهِ ...»: مصدر است و معنی امر دارد. خداوند بندگان خود را رهنمود میفرماید به این که او را منزّه و بری بدانند از همه صفات نقصی که سزاوار خدا نیست، و وی را در همه اوقات به ویژه در دو وقت سحرگاهان و شامگاهان به پاکی بستایند. اگر (سُبْحانَ) معنی امری از آن گرفته نشود، معنی آیه چنین است: در بامدادان و شامگاهانتان تسبیح و تقدیس، زیبنده خدا است و بس.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - ساحت قدس الهى، از هرگونه نقص و عیب، مبرّا است. «فسبحن اللّه حین تمسون و حین تصبحون»
۲ - تسبیح خداوند و تنزیه او از هر عیب و نقصى، نجات دهنده انسان از عذاب الهى است. «و أمّا الذین کفروا ... فى العذاب ... فسبحن اللّه»
«فاء» در «فسبحان اللّه» فصیحه و یا تفریع است. بنابراین، معناى عبارت، با توجه به دو آیه پیش، چنین مى شود: «حال که مشخص شد فرجام مؤمنان و کافران چیست، پس تسبیح کنید که جزء گروه نخست بشوید و از عذاب رهایى یابید.».
۳ - تسبیح و تنزیه خداوند، در هر صبح و شام، لازم است. «فسبحن اللّه حین تمسون و حین تصبحون»
برداشت بالا، بنابراین است که «سبحان» بدل از فعل امر باشد.
۴ - صبح گاهان و شام گاهان، لحظه هایى ویژه و مناسب براى تسبیح و عبادت خدا است. «فسبحن اللّه حین تمسون و حین تصبحون»
۵ - زمان ها، تفاوت معنوى داشته و برخى از آنها، براى عبادت خداوند مناسب ترند. «فسبحن اللّه حین تمسون و حین تصبحون»
زمان ها، از حیث این که مقدار حرکت ماده اند، تفاوتى با هم ندارند، اما از این که برخى ایام براى تسبیح خداوند مناسب معرفى شده اند، استفاده مى شود که زمان ها، تفاوت معنوى دارند.
۶ - خداوند، تنزیه کننده خویش از هر عیب و نقصى است. «فسبحن اللّه حین تمسون و حین تصبحون»
احتمال دارد «فسبحان اللّه» تفریع بر آیاتى باشد که در آنها، مشرکان، به دلیل عدم تفکر درباره مخلوقات خدا، توبیخ شده بودند و نیز آیاتى که در آنها دیدگاه مشرکان درباره انکار عالم آخرت (آیه ۸) و قرار دادن شریک براى خدا آمده بود (آیه ۱۳- ). در این آیه، خداوند خود را از چنین نسبت هایى منزّه اعلام مى دارد.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تفاوت وقتهاوقت تسبیحوقت عبادتتسبیح در صبحآثار تسبیح خداتسبیح در شبخدا و عیبعوامل نجات از عذابخدا و نقصتنزیه خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- صبحگاه و شبانگاه، زمانی مناسب برای تسبیح خداوند+۱۲ آیه
- خداوند، مبرّا از هرگونه عیب و نقص+۱ آیه
- وجوب نمازهای صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۶ آیه
- وجوب نماز، در اوقات پنجگانه شبانه روز+۶ آیه
- شامگاهان، از اوقات تسبیح خدا+۷ آیه
- صبح، از اوقات مناسب برای تسبیح و تقدیس خدا+۸ آیه
- لزوم تسبیح خدا، در صبح و شام
- صبح گاهان و شام گاهان، لحظه هایی ویژه و مناسب، برای تسبیح و تنزیه خدا
- توصیه به حمد خداوند، هنگام شامگاهان و ظهر+۱ آیه
- تفکر در پدید امدن موجود زنده از مرده، زمینه ساز تسبیح خداوند+۱ آیه
- الوهیت خداوند، منشا خروج موجودات زنده از مرده+۵ آیه
- تفکر در پدید امدن موجود مرده از موجود زنده، زمینه ساز تسبیح خداوند+۱ آیه
- خروج مردگان از موجودات زنده، مقتضای الوهیت خداوند+۵ آیه
- مغرب، وقت مقررّ شده برای وجوب نماز مغرب+۵ آیه
- مهربانی، شیوهای قابل توجه، هنگام موعظه کردن دیگران+۲ آیه
- رفاه و اسایش، از نعمتهای الهی+۱ آیه
- وجوب نمازهای صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۶ آیه
- وجوب نماز، در اوقات پنجگانه شبانه روز+۶ آیه
- نماز صبح، از نمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
- نماز ظهر، از نمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
- نماز عشا، از نمازهای واجب یومیه+۹ آیه
- نماز عصر، ازنمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
- نماز مغرب، از نمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
- وجوب نمازهای صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۶ آیه
- وجوب نماز، در اوقات پنجگانه شبانه روز+۶ آیه